Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
ग्लोब
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
[[चित्र:World Globe Map.jpg|160px|thumb|अब के जमाना के एगो ग्लोब]] [[चित्र:John Newton and William Palmer SLNSW globe 1782.jpg|160px|thumb|1782 के एगो ग्लोब, जॉन न्यूटन आ विलियम पाल्मर के बनावल।]] '''ग्लोब''' (Globe) [[पृथ्वी]] या कौनों अउरी आकाशीय पिंड के छोट रूप में देखावे वाला मॉडल होला। ई पृथ्वी के [[पैमाना (नक्शा)|पैमाना]] अनुसार छोट रूप में देखावे ला आ बिबिध काम में इस्तेमाल होखे ला। कौनों गोल आकार चीज, जेकरे त्रिज्या आ पृथ्वी के त्रिज्या में ख़ास अनुपात होखे (इहे [[पैमाना (नक्शा)|पैमाना]] कहाला) पर अक्षांश-देशांतर रेखा सभ के जाल आ महादीप आ महासागर सभ के चित्र बनावल गइल होला; आमतौर पर ई धुरी के सहारे लगभग ओतने झुका के देखावल गइल रहे ला जेतना कि पृथ्वी अपने कक्षा-तल पर झुकाव लिहले बा। [[नक्शा]] बनावे में, गोलाकार सतह के सपाट सतह पर देखावे के बिधि, [[नक्शा प्रोजेक्शन]] बनावे में ग्लोब भा ग्लोब के कांसेप्ट (कल्पित ग्लोब) के खास महत्व होला। कारण ई कि ग्लोब पृथ्वी के 3डी मॉडल हवे जबकि नक्शा 2डी निरूपण हवे। ग्लोब शब्द के उत्पत्ती [[लैटिन|लैटिन भाषा]] के ''ग्लोबस'' (''globus'') से हवे जेकर शाब्दिक अरथ गोला होला। ग्लोब शब्द के पहिला इस्तेमाल, जहाँ ले जानकारी बा, [[स्ट्रेबो]] (150 ईपू) कइलेन ''ग्लोब ऑफ क्रेट्स'' के रूप में। दुनिया क सभसे पुरान ग्लोब जेह में पृथ्वी देखावल गइल बा, मार्टिन बेहाइम के बनावल एर्डाफेल (Erdapfel, ''पृथ्वी सेब'', सेव रुपी पृथ्वी) हवे जे 1492 में बनावल गइल रहल। दुनिया के सभसे पुरान आकाशी ग्लोब (जेह में ब्रह्मांड के ग्लोब के रूप में देखावल गइल बा) दूसरी सदी के एगो संगमरमर के मूर्ती के हिस्सा बा जेह में कथा-कहानी के एगो देवता एटलस के ई ग्लोब अपना कान्ही पर उठवले देखावल गइल बा। == कुछ कांसेप्ट == {{main|नक्शा प्रोजेक्शन|पैमाना (नक्शा)}} [[चित्र:Teacher points out a country on a map.jpg|thumb|इस्कूल में मैडम जी बिद्यार्थिन के ग्लोब देखलावत बाड़ी।]] पृथिवी के सपाट सतह पर देखावे के काम [[नक्शा प्रोजेक्शन]] के मदद से कइल जाला आ अइसन चित्र सभ नक्शा कहालें; हालाँकि पृथिवी के लगभग गोलाकार आकृति के कौनों भी तरीका से सपाट सतह पर देखावे में एकरे असली आकृति, एरिया, दूरी इत्यादि सभ में कुछ न कुछ बिचलन जरूर हो जाला। एही से पृथ्वी के आकृति के सही से देखावे के सभसे नीक माध्यम ग्लोब हवे जे खुद पृथिवी के लगभग गोल आकृति नियर होखे ला। ग्लोब पृथिवी के [[पैमाना (नक्शा)|पैमाना]] अनुसार छोट कइल रूप (''स्केल मॉडल'') होखे लें। पृथिवी के खुद के साइज बहुत बड़हन बाटे आ एकर गोलाई (सर्कमफरेंस भा परिधि) लगभग 40 मिलियन (4 करोड़) मीटर बाटे; एकर मतलब कि अगर अइसन ग्लोब बनावल जाय जेकर गोलाई 1 मीटर होखे तब ग्लोब आ पृथिवी के बीचा में 1:40,000,000 (1:40 मिलियन) के अनुपात होखी)। आसान भाषा में कहल जाय तब ई ग्लोब पृथ्वी के 4 करोड़ गुना छोट रूप में देखावे वाला मॉडल होखी। एह तरीका से, कुछ ग्लोब 1 फुट के डायामीटर वाला बनावल जालें जिनहन के गोलाई लगभग 96 सेमी होखे ला आ स्केल 1:42 मिलियन होला। एकरे अलावा अउरी कई साइज में ग्लोब बनावल जालें। कुछ ग्लोब सभ पर पृथिवी के ऊँचाई निचाई के प्रदर्शित कइल जाला। इनहन के सतह पर उभार आ गहिरा हिस्सा बना के देखावल जाला कि पृथ्वी पर कहाँ पहाड़ बाड़ें आ समुंदरी गहिरा हिस्सा कहाँ बाड़ें। एह दसा में ई ऊँचाई निचाई देख्लावे खातिर इस्तेमाल कइल रेलीफ़ बहुत बेसी बढ़ा-चढ़ा के देख्लावे के पड़े ला। उदाहरण खातिर एगो ग्लोब बनावे वाला कंपनी 96 सेमी. (25 इंच) के डायामीटर वाला ग्लोब बनावे ले (जे लगभग 200 सेमी के गोलाई वाला होला आ जेकर पैमाना 1:20 मिलियन होला); एह ग्लोब पर दुनियाँ से सभसे ऊँच परबत छोटी माउंट एवरेस्ट के 2.5 सेमी ऊँच (1 इंच) देखावे ले; वास्तव में देखल जाय तब ई ग्लोब के पैमाना के तुलना में 57 गुना बेसी बढ़ा के देखलावल जा रहल होखे ला (एकर वर्टीकल एक्जजरेशन x57 होखे ले)। == गोलार्धन में बँटवारा == {{main|गोलार्ध}} [[File:Map of the World.jpg|thumb|361x361px|पुराना समय के एगो नक्शा में पूरबी आ पच्छिमी गोलार्ध के बिभाजन।]] '''पृथ्वी के गोलार्ध''' (hemispheres of Earth) [[पृथ्वी]] के [[ग्लोब]] के दू हिस्सा में बाँटला से बनेला;<ref>{{cite web |last1=Society |first1=National Geographic |title=hemisphere |url=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hemisphere/ |website=National Geographic Society |access-date=2 मार्च 2022 |language=en |date=22 मार्च 2011}}</ref><ref name="Britannica">{{cite web |title=hemisphere |url=https://kids.britannica.com/students/article/hemisphere/274837 |website=Britannica Kids |access-date=2 मार्च 2022}}</ref> शब्द के मतलब होला गोला के आधा हिस्सा। अंगरेजी भाषा के शब्द ''हेमिस्फियर'' मूल रूप से ग्रीक भाषा से आइल हवे आ एहू के मतलब होला कौनों गोला के आधा हिस्सा। [[अक्षांश|अक्षांस]] के आधार पर पृथ्वी के दू हिस्सा में बाँटल जाला तब [[बिसुवत रेखा]] भा भूमध्य रेखा एकरे बीचोबीच पड़े ले: * [[उत्तरी गोलार्ध]] अइसन सगरी इलाका हऽ जे भूमध्य रेखा के उत्तर में पड़े ला। एकरे सेंटर में उत्तरी ध्रुव होखे ला। * [[दक्खिनी गोलार्ध]] अइसन सगरी इलाका हऽ जे भूमध्य रेखा के दक्खिन में पड़े ला। एकरे सेंटर में दक्खिनी ध्रुव होखे ला। [[देशांतर]] के आधार पर पृथिवी के दू हिस्सा में बाँटे पर प्रधान मध्याह्न रेखा ([[प्राइम मेरिडियन]]) आ अंतरराष्ट्रीय तिथि रेखा ([[इंटरनेशनल डेट लाइन]]) बीचोबीच पड़े लीं: * [[पूरबी गोलार्ध]] प्राइम मेरिडियन 0° देशांतर के पूरुब में आ 180° देशांतर के पच्छिम में पड़े ला। * [[पच्छिमी गोलार्ध]] प्राइम मेरिडियन 0° देशांतर के पच्छिम में आ 180° देशांतर के पूरुब में पड़े ला। पृथ्वी के [[समुंद्र|समुंद्री]] आ जमीनी भा [[महादीप|महादीपीय हिस्सा]] के आधार पर दू हिस्सा में बाँटल जाला:<ref>{{Cite journal | doi=10.1080/00221344508986498|title = This Hemisphere| journal=Journal of Geography| volume=44| issue=9| pages=345–355|year = 1945|last1 = Boggs|first1 = S. W.}}</ref> * [[जमीनी गोलार्ध]] (स्थलीय गोलार्द्ध) अइसन आधा हिस्सा जेह में [[महादीप]] सभ के जमीनी एरिया बेसी बाटे। * [[पनिहा गोलार्ध]] (जलीय गोलार्द्ध) अइसन आधा हिस्सा जेह में [[महासागर]], मने की पानी के हिस्सा बेसी बाटे। {{clear}} == गैलरी == <gallery mode=packed heights=160> File:Terrestrial globes.jpg|19वीं सदी के प्रोजेक्शन।<ref>[http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/singleitem/collection/mccormick/id/63/rec/119 terrestrial globe], from the [http://digitalcollections.library.ubc.ca UBC Library Digital Collections]</ref> File:Martin Behaim.jpg|मार्टिन बेहाइम (Martin Behaim) आ उनके ग्लोब "Erdapfel" (एर्डाफेल)। File:Topview 1765globe.jpg|1765 में बनल de l'Isle नाँव के ग्लोब के टॉप व्यू। File:Unisphere-cc.jpg|दि युनिस्फीयर, "uribe"/Uri Baruchin बनवलें। File:JostBurgi-MechanisedCelestialGlobe1594.jpg|1594, मशीनी आकाशी ग्लोब। File:Voskhod spacecraft IMP 'Globus' navigation instrument, full view.jpg|एगो ''Globus'' IMP नेवीगेशन यंत्र Voskhod आकास्बिमान से। File:Eartha from outside.jpg|"अर्था" (Eartha), दुनियाँ के सभसे बड़हन ग्लोब। File:Niesten Mars globe segments.jpg|मंगल के एगो नक्शा। देखावल बा कि कइसे एकरा के ग्लोब पर लपेटल जाय। File:Interactive-Globus.jpg|Multitouch spherical Globe with digital EARTH based on [http://www.multi-touch-solution.com multitouch software] File:Naturalis Biodiversity Center - Museum - Exhibition Earth 08 - Huge globe with Africa showing, overview.jpg|Globe as seen from space, Naturalis Biodiversity Center, Leiden (1998) </gallery> == संदर्भ == {{Reflist|33em}} == बाहरी कड़ी == {{Commons|Globe}} * [http://netpbm.sourceforge.net/doc/ppmglobe.html ppmglobe — generate strips to glue onto a sphere] * [http://www.ibiblio.org//e-notes/VRML/Globe/Globe.htm 3D VRML globe] * [http://objetoseducacionais2.mec.gov.br/bitstream/handle/mec/18967/earth_en.html 3D Java Globe with coastlines, parallels, meridians, etc.] * [http://www.globolocal.net/eng/index_eng.html How to orient a globe in homothetic position to the Earth] * [http://www.ultimateglobes.com/world-globe-term-glossary_a/332.htm Glossary to World Globe Terms] * [https://www.theguardian.com/travel/2017/aug/18/maps-legends-behind-the-scenes-london-globe-maker-workshop-bellerby Behind the scenes at London's globe-making workshop — a photo essay] (अगस्त 2017), ''[[दि गार्जियन]]'' {{Authority control}} [[श्रेणी:कार्टोग्राफी]] [[श्रेणी:भूगोल]] [[श्रेणी:पृथ्वी]]
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Authority control
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite journal
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite web
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Clear
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Commons
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Main
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)