Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
पीपरि
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
{{अनुवाद}} {{Speciesbox |name = Long pepper |image = Piper longum print.jpg |image_caption = Long pepper's leaves and fruits |genus = Piper |species = longum |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''पीपरि''' चाहे '''पिप्पली''' (जैविक नाम:''Piper longum''), (पीपली, , पीपरी, एवं [[अंग्रेज़ी भाषा|अंग्रेज़ी]]:''''लॉन्ग पाइपर''''), पाइपरेसी परिवार के पुष्पीय पौधे का सदस्य है। इसकी खेती इसके फ़ल के लिये की जाती है। इस फ़ल को सुखाकर मसाले, छौंक एवं औदषधीय गुणों के लिये [[आयुर्वेद]] में प्रयोग किया जाता है। इसका स्वाद अपने परिवार के ही एक सदस्य [[काली मिर्च]] जैसा ही किन्तु उससे अधिक तीखा होता है। इस परिवार के अन्य सदस्यों में दक्षिणी या सफ़ेद मिर्च, गोल मिर्च एवं ग्रीन पैपर भी हैं। इनके लिये अंग्रेज़ी शब्द पैपर इनके संस्कृत एवं तमिल/मलयाली नाम पिप्पली से ही लिया गया है। <ref>{{Cite journal | url = http://books.google.com/?id=kt1Rp1eXRxoC&pg=PA137&dq=pippali+dravidian#v=onepage&q=pippali%20dravidian&f=false | title = द्रविड़ियन इण्डिया | isbn = 9788120601352 | author1 = शेष अयंगार | first1 = टी.आर | year = 1989}}</ref><ref>{{Cite journal | url = http://books.google.com/?id=UmMnh1XKJjQC&pg=PA14&dq=pippali+dravidian#v=onepage&q=pippali%20dravidian&f=false | title = इण्टरकोर्स बिटवीन इण्डिया एण्ड वैस्टर्न वर्ल्ड: From the Earliest Times of the Fall of Rome | isbn = 9788120615496 | author1 = रॉलिन्सन | first1 = एच.जी | date = 2001-05-01}}</ref><ref>{{Cite journal | url = http://books.google.com/?id=LnoREHdzxt8C&pg=PA14&dq=pippali+dravidian#v=onepage&q=pippali%20dravidian&f=false | title = Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan | isbn = 9788171564422 | author1 = बार्नॅट्ट | first1 = लियोनैल डी | date = 1999-01-01}}</ref> विभिन्न भाषाओं में इसके नाम इस प्रकार से हैं: संस्कृत पिप्पली, [[हिंदी]]- पीपर, पीपल, [[मराठी]]- पिपल, [[गुजराती]]- पीपर, [[बांग्ला]]- पिपुल, [[तेलुगू]]- पिप्पलु, तिप्पली, [[फारसी]]- फिलफिल। [[अंग्रेज़ी भाषा|अंग्रेज़ी]]- लांग पीपर, लैटिन- पाइपर लांगम।~~ पिप्पली के फल कई छोटे फलों से मिल कर बना होता है, जिनमें से हरेक एक खसखस के दाने के बराबर होता है। ये सभी मिलकर एक [[:w:hazel|हेज़ल वृक्ष]] की तरह दिखने वाले आकार में जुड़े रहते हैं। इस फ़ल में ऍल्कलॉयड पाइपराइन होता है, जो इसे इसका तीखापन देता है। इसकी अन्य प्रजातियाँ जावा एवं इण्डोनेशिया में पायी जाती हैं। इसमें सुगन्धित तेल (0.7%), पाइपराइन (4-5%) तथा पिपलार्टिन नामक क्षाराभ पाए जाते हैं। इनके अतिरिक्त दो नए तरल क्षाराभ सिसेमिन और पिपलास्टिरॉल भी हाल ही में <ref>[http://hindi.webdunia.com/पीपल-पिप्पली-त्रिकटु/पीपल-पिप्पली-1070418040_1.htm पीपर (पिअप्पली]। [[वेबदुनिया]] अभिगमन तिथि: 26 जुलाई, 2013</ref> ज्ञात हुए हैं। पीपर की जड़ जिसे पीपला मूल भी कहा गया है पाइपरिन (0.15-0.18%), पिपलार्टिन (0.13-0.20%), पाइपरलौंगुमिनिन, एक स्टिरॉएड तथा ग्लाइकोसाइड से युक्त होती है। ==इतिहास== पीपर [[यूनान]] में छठीएवं पाँचवीं शताब्दी के मध्य पहुंची थी। इसका उल्लेख [[हिपोक्रेटिस]] ने पहली बार किया, और इसे एक मसाले के बजाय एक औषधि के रूप में किया ता।<ref>मैग्युलियोन टॉश्शैण्ट-सैमाट ऍन्थिया बॅल, tr. ''The History of Food'', पुनर्संस्करण 2009, p.</ref> यूनानियों एवं रोमवासियों में, अमरीकी महाद्वीपों की खोज से पूर्व ही पीपरी एक महत्त्वपूर्ण एवं सर्वज्ञात मसाला था। ==संदर्भ== {{commons|Piper longum}} {{Reflist}} {{जड़ीबूटी}} [[श्रेणी:मसाला]] [[श्रेणी:भारतीय मसाला]] [[श्रेणी:जड़ीबूटी]] [[श्रेणी:आयुर्वेद में इस्तेमाल होखे वाला पौधा]] [[श्रेणी:आयुर्वेदिक दवाई]]
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Cite journal
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Commons
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Speciesbox
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:अनुवाद
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:जड़ीबूटी
(
संपादन करीं
)