Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
गंगा
(खंड) के संपादन कइल जात बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
==बिबरण== [[File:Bhagirathi River at Gangotri.JPG|200px|thumb|[[गंगोत्री]] में [[भागीरथी]]]] [[File:Devprayag - Confluence of Bhagirathi and Alaknanda.JPG|thumb|200px|[[देवप्रयाग]], अलकनंदा (दाहिने से) आ भागीरथी (बायें से) के संगम, जौना की बाद गंगा नदी के शुरुआत हो ले।]] [[File:HeadwatersGanges1.jpg|thumb|200px|[[हिमालय|हिमालयी]] जलधारा सभ जिनहना के सामूहिक रूप गंगा नदी हवे, [[गढ़वाल मंडल]], [[उत्तराखंड]]]] गंगा नदी दू गो धारा [[भागीरथी]] आ [[अलकनंदा]] की मिलले की बाद बनेली। ई संगम [[देवप्रयाग]] में होला। हिंदू संस्कृति में ई मान्यता ह की मुख्य धारा भागीरथी ह हालाँकि अलकनंदा अधिका लमहर धारा हवे।<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |year= 2011 |title= Ganges River |trans-title= गंगा नदी|encyclopedia= [[ब्रिटैनिका एन्साइक्लोपीडिया]] |edition= एन्साइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका ऑनलाइन लाइब्रेरी|url= http://www.library.eb.com/eb/article-48077 |accessdate=29 नवंबर 2015}}</ref><ref name="Penn2001">{{cite book|last=पेन|first=जेम्स आर.|title=Rivers of the world: a social, geographical, and environmental sourcebook|trans-title = बिस्व के नदी सभ:एगो सामाजिक, भूगोलीय आ पर्यावरणीय सोर्सपुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=koacGt0fhUoC|accessdate=29 नवंबर 2015|year=2001|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-042-0|page=88}}</ref> अलकनंदा के पानी के स्रोत [[नंदा देवी]], [[त्रिशूल (परबत)|त्रिशूल]] आ [[कामेत]] की चोटी पर जमल बरफ के पघिलाव से हवे। भागीरथी नदी समुन्द्र तल से {{convert|3892|m|ft|abbr=on}} की ऊँचाई पर [[गंगोत्री हिमानी]] के निचला हिस्सा से निकलेली जे के [[गोमुख]] कहल जाला।<ref name="Scientific Study">{{cite book|author1=सी आर कृष्णमूर्त्ति|author2=गंगा परियोजना निदेशालय|author3=भारत पर्यावरण रिसर्च समीति|title=The Ganga, a scientific study| trans-title = गंगा, एगो बैज्ञानिक अध्ययन | url=https://books.google.com/books?id=dxpxDSXb9k8C&pg=PA19|accessdate=29 नवंबर 2015|year=1991|publisher=नार्दर्न बुक सेंटर|isbn=978-81-7211-021-5|page=19}}</ref> अलकनंदा के धारा कई गो महत्वपूर्ण धारा सभ से मिल के बनेले। सभसे पाहिले [[विष्णुप्रयाग]] में अलकनंदा में [[धौली गंगा]] के संगम होला, एकरी बाद [[नंदप्रयाग]] में [[नंदाकिनी]], [[कर्णप्रयाग]] में [[पिंडर]] आ [[रुद्रप्रयाग]] में [[मंदाकिनी]] से संगम के बाद अंत में [[देवप्रयाग]] में अलकनंदा आ भागीरथी के संगम होला। ई छह नदियन के पाँच गो संगम [[पंचप्रयाग]] की नाँव से पबित्र अस्थान मानल जालें। लगभग 250 किलोमीटर<ref name="Scientific Study"/> के दूरी पहाड़ी घाटी में पूरा कइ के गंगा [[ऋषिकेश]] में हिमालय से नीचे उतरे ले आ [[हरिद्वार]] नाम के परसिद्ध धार्मिक अस्थान से ई मैदानी भाग में प्रवेश करे ले।<ref name="Britannica"/> हरिद्वार में एकर कुछ पानी बाँध बना के [[गंगा नहर]] में मोड़ दिहल गइल बाटे जेवना से [[गंगा-यमुना दुआबा|दुआबा]] के इलाकन में सिंचनी होला। एकरा बाद गंगा कन्नौज, फर्रूखाबाद आ कानपुर नगर से हो के गुजरे ले आ एही बीच में एकर सहायिका [[रामगंगा]] आके मिले ले। रामगंगा औसतन {{convert|500|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी गंगा में ले आवे ले।{{sfn|जैन|अग्रवाल|सिंह|2007|p341}} [[इलाहाबाद]] में गंगा में [[यमुना]] आ के मिले ले आ ई हिन्दुन के परसिद्ध तीर्थ त्रिवेणी संगम कहाला। इहाँ यमुना नदी में गंगा से ढेर पानी {{convert|2950|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{sfn|जैन|अग्रवाल|सिंह|2007|p341}} होला आ ई दुनों की कुल बहाव के 58.5% होला।<ref name="Gupta2007">{{cite book|last=गुप्ता|first=अविजित|title=Large rivers: geomorphology and management|trans-title=बड़ नदी सभ:भूआकृतिबिज्ञान आ मैनेजमेंट| url=https://books.google.com/books?id=gXgyHLT_hwIC&pg=PA347|accessdate=29 नवंबर 2015|year=2007|publisher=जॉन वाइली एंड संस|isbn=978-0-470-84987-3|page=347}}</ref> एकरा कुछे दूर बाद [[टौंस नदी]] आ के गंगा में मिलेले जेवन [[कैमूर श्रेणी]] से निकल के {{convert|190|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी गंगा में ले आवे ले। एकरा बाद गंगा [[बिंध्याचल परबत]] की किनारे से हो के उत्तर की ओर मुड़े शुरू हो जाले। [[मिर्जापुर जिला]] में पबित्र [[बिंध्यवासिनी देवी]] के लगे से होत ई [[बनारस]] पहुँचेले जहाँ एकर बहाव उत्तर मुँह के हवे। बनारस की आगे [[औड़िहार]] नाँव की जगह की लगे गंगा में [[गोमती]] आ के मिलेले आ ई {{convert|234|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी गंगा में डाले ले। [[गाजीपुर]] आ [[बलियाँ]] नियर शहर से हो के बलियाँ आ छपरा की बीच में [[सरजू नदी|सरजू]] (घाघरा या करनाली) नदी गंगा में मिले ले। सरजू गंगा के सभसे बड़ सहायिका नदी हवे जेवन {{convert|2990|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी ले आवे ले। घाघरा से संगम की बाद नदी पुरुब मुँह के बहे शुरू हो जाले आ थोड़ी दूर बाद दक्खिन ओर से आके [[सोन नदी|सोन]] आ एकरी कुछ दूर बाद उत्तर ओर से आके [[नारायणी नदी|नारायणी]] मिल जालीं आ क्रम से {{convert|1000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} आ {{convert|1654|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी गंगा में पहुँचावे लीं। पूरबी [[बिहार]] में [[कोसी नदी]] आ के मिल जाले जेवन {{convert|2166|m3/s|cuft/s|abbr=on}} पानी ले आवेले आ ई सरजू आ यमुना की बाद तिसरकी सभसे बड़ सहायिका नदी ह।{{sfn|जैन|अग्रवाल|सिंह|2007|341}} [[भागलपुर]] के बाद गंगा में बहाव दखिन मुँह के होखे शुरू हो जाला आ [[पाकुड़]] की लगे से ई दू गो धारा में बँटे लागेले जौना में दाहिने ओर के धारा [[हुगली नदी|भागीरथी-हुगली]] हवे। दुसरकी धारा बांग्लादेश की ओर बढे ले आ एकरा कुछ दूर बाद बांग्लादेश में घुसे से ठीक पहिले [[फरक्का बैराज|फरक्का]] में बैराज बना के एकर पानी एगो [[फीडर नहर]] द्वारा हुगली की ओर भेजल जाला। भागीरथी की रूप में अलग भइल धारा में जब बायें से एगो छोटी मुकी नदी [[जलंगी नदी|जलंगी]] आ के मिले ले तब एकर नाँव हुगली हो जाला। ई संगम [[नब द्वीप]] के लगे होला। एकरी बाद हुगली में एकर सभसे बड़ सहायिका नदी [[दामोदर नदी|दामोदर]] (लंबाई:{{convert|541|km|mi|abbr=on}} आ बहाव:{{convert|25820|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="DhungelPun2009">{{cite book|last1=Dhungel|first1=Dwarika Nath|last2=Pun|first2=Santa B.|title=The Nepal-India Water Relationship: Challenges|trans-title =भारत-नेपाल जल संबंध:चुनौती सभ|url=https://books.google.com/books?id=cgYwDW13ILoC&pg=PA215|accessdate=29 नवंबर 2015|year=2009|publisher=स्प्रिंजर|isbn=978-1-4020-8402-7|page=215}}</ref>) आ के दाहिने से मिले ले। आगे एक ठी अउरी छोट नदी [[चुर्णी नदी|चूर्णी]] कलकत्ता से पहिले हुगली में मिल जाले। हुगली आगे कलकत्ता-[[हावड़ा]] की बीच से हो के बहे ले आ आगे हल्दी नदी ए में दायें से मिले ले जहाँ [[हल्दिया बंदरगाह]] के निर्माण भइल बा। एकरा बाद ई [[सागर दीप]] के लगे [[बंगाल की खाड़ी]] में समुन्द्र में मिले ले। एह अस्थान के [[गंगासागर]] कहल जाला।<ref name="Chakrabarti2001"/> ओहर मेन गंगा के जेवन धारा बांग्लादेश में परवेश करे ले ऊ आगे [[पद्मा नदी|पद्मा]] की नाँव से बहे ले। ई कुछ दूर बाद जा के [[ब्रह्मपुत्र]] के सभसे बड़ [[नदी शाखा|शाखा]] [[जमुना नदी|जमुना]] से आ ओकरी बाद दुसरी सभसे बड़ शाखा [[मेघना नदी|मेघना]] से मिले ले आ एकरी बाद ई मेघना नाँव से बह के बंगाल की खाड़ी में डेल्टा बनावे ले। [[गंगा डेल्टा]], जेवन ब्रह्मपुत्र आ गंगा नदी के ले आइल निक्षेप से बनल बाटे, बिस्व के सभसे बड़ डेल्टा हवे जौना के क्षेत्रफल {{convert|59000|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="Parua2010"/> बाटे आ ई बंगाल के खाड़ी के उत्तर सिरहाने पर {{convert|322|km|mi|abbr=on}} चैड़ाई में बिस्तार लिहले बाटे।<ref name="Arnold2000"/> बिस्व में खाली दू गो नदी [[अमेजन नदी|अमेजन]] आ [[कांगो नदी|कांगो]] बाड़ी जिनहन के औसत बहाव के मात्रा गंगा, ब्रह्मपुत्र आ [[सुरमा-मेघना नदी सिस्टम|सुरमा-मेघना]] के एकठ्ठा मात्रा से ढेर होखे।<ref name="Arnold2000"/> भरपूर बाढ़ वाला समय में खाली अमेजन एकरा से ढेर बहाव वाली रहि जाले।<ref name="Elhance1999"/>
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)