Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
वैशाली जिला
(खंड) के संपादन कइल जात बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
== इतिहास == === प्राचीन इतिहास === {{main|वैशाली}} [[चित्र:Mahajanapadas (c. 500 BCE).png|220px|thumb|left|alt=नक्शा पर महाजनपद सभ के लोकेशन|500 ईसापूर्ब के महाजनपद सभ। बज्जि महाजनपद मगध के उत्तर में आ मल्ल महाजनपद के पूरुब में रहल।]] जिला के नाँव प्राचीन नगरी [[वैशाली]] के नाँव पर रखल गइल हवे जबकी खुद वैशाली के नाँव महाभारत जुग के राजा विशाल के नाँव पर पड़ल रहे।<ref name="dist_hist"/> इलाका में बौद्ध आ जैन धरम के आगमन से पहिलहीं, वैशाली शहर [[बज्जि|बज्जी संघ]] के राजधानी रहल, अंतिम जैन तीर्थंकर [[महावीर|महावीर स्वामी]] के जनम (ल. 599 ईपू.) से पहिले, ई पता चले ला की ई दुनियाँ के पहिला [[गणतंत्र]] रहे जइसन कि बाद के समय में [[प्राचीन यूनान]] में डेवेलप भइलें।<ref>{{cite book |last1=गुप्ता |first1=के. आर. |last2=गुप्ता |first2=अमिता |title=Concise Encyclopaedia of India |date=2006 |publisher=Atlantic Publishers & Dist |isbn=978-81-269-0639-0 |url=https://books.google.co.in/books?id=9dNOT9iYxcMC&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA1111&dq=first%20republic%20vaishali&pg=PA1111#v=onepage&q=first%20republic%20vaishali&f=false |access-date=22 जनवरी 2022 |language=en}}</ref> अपना जमाना में वैशाली प्राचीन महानगरी रहल आ मिथिला के बज्जि संघ के राजधानी रहल जेकरे अंतर्गत वर्तमान बिहार के लगभग पूरा हिमालई तराई के इलाके आवे।<ref name="dist_hist"/> वैशाली के [[लिच्छवि]] राजा लोग के बारे में बौद्ध [[जातक कथा]] सभ में बिबरन मिले ला कि 7707 राजा लोग वैशाली के संघ पर शासन कइल; बाद में [[अजातशत्रु]] एकरा के मगध में मिलवलें।<ref name="dist_hist"/> [[गौतम बुद्ध]] एही वैशाली में आपन अंतिम धर्मोपदेस दिहले रहलें आ अपने निर्बान के घोषणा कइलें। जैन तीर्थंकर महावीर के जनम वैशाली से थोरिके दूर स्थित कुंडग्राम (भा कुंडनपुर) में भइल रहे आ इनके महतारी त्रिशला वैशाली के राजा चेटक के बहिन रहली। एह तरीका से वर्तमान में बौद्ध आ जैन दुनों लोगन खातिर ई तीर्थ अस्थान बन जाला। प्राचीन वैशाली इहाँ के राजनर्तकी [[अंबपाली]] (आम्रपाली) खातिर परसिद्ध हवे जिनका बारे में कई गो बुद्ध कालीन कथा मिले लीं; बाद में ई बौद्ध धरम अपना लिहले रहली।<ref name="dist_hist">{{cite web |title=History {{!}} Official Website of Vaishali District {{!}} India |url=https://vaishali.nic.in/history/ |website=vaishali.nic.in |publisher=[[बिहार सरकार]] |access-date=22 जनवरी 2022}}</ref> बतावल जाला की इनहीं के दान कइल आम के बगइचा में बुद्ध आपन 45वाँ वर्षा-वास कइलें आ एकरे बाद कुशीनगर के ओर चल गइलें।<ref name="देशपांडे">{{cite book |last1=देशपांडे |first1=अरुणा |title=Buddhist India Rediscovered |date=1 नवंबर 2013 |publisher=जैको पब्लिशिंग हाउस |isbn=978-81-8495-247-6 |url=https://books.google.co.in/books?id=nbUQAgAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PT70&dq=first%20republic%20vaishali&pg=PT70#v=onepage&q=first%20republic%20vaishali&f=false |access-date=22 जनवरी 2022 |language=en}}</ref> आधुनिक पुरातात्विक खोदाई में वैशाली से लगभग एक हजार मोहर मिललीं सऽ जे 3सरी-4थी सदी ईस्वी के मानल जालीं आ एहिजा के खोदाई से इहो परमान मिले लें कि [[गुप्तकाल]] में एकर महत्व कम होखे लागल रहे आ गुप्तोत्तर काल में शहर के पतन भइल।<ref name="शर्मा2009">{{cite book |last1=शर्मा |first1=रामशरण |author1-link=रामशरण शर्मा |title=भारत के प्राचीन नगरों का पतन |date=1 जनवरी 2009 |publisher=[[राजकमल प्रकाशन]] |isbn=978-81-267-0075-2 |url=https://books.google.co.in/books?id=jvK1MN9ooxMC&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA64&dq=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE&pg=PA64#v=onepage&q=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE&f=false |access-date=22 जनवरी 2022 |language=hi}}</ref> वर्तमान वैशाली जिला के भीतर, हाजीपुर के पूरुब ओर एगो अस्थान पर खोदाई में चेचर के सभ्यता के पता लागे ला जे [[पाल बंस]] के शासन काल में एगो शहर के रूप में बिकसित रहल।<ref>{{cite book |last1=मॅंडल |first1=राम बहादुर |title=नगरीय भूगोल की रुपरेखा |date=2012 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-730-2 |url=https://books.google.co.in/books?id=VC5i923YP78C&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA108&dq=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE&pg=PA108#v=onepage&q=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE&f=false |access-date=22 जनवरी 2022 |language=hi}}</ref> === आजादी के बाद === भारत के आजादी के समय वर्तमान वैशाली जिला के इलाका बिहार के तत्कालीन जिला मुजफ्फरपुर के हिस्सा रहल। 1972 में मुजफ्फरपुर के बिभाजन कइल गइल आ सीतामढ़ी आ वैशाली जिला के नाँव से दू गो अलगा जिला बनावल गइल। वैशाली के मुख्यालय पटना के नगीचे, गंगा-पार बसल शहर [[हाजीपुर]] के बनावल गइल।
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)