Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
आरा
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
{{Infobox settlement | name = आरा | settlement_type = शहर | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style=border:1; | perrow = 1/3/2/2 | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = }} | image_caption = ऊपर ले नीचे: [[होली सेवियर गिरजाघर, आरा|होली सेवियर गिरजाघर]], [[रमना मैदान]] | pushpin_map = India Bihar | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = भारतीय राज्य बिहार में लोकेशन | coordinates = {{coord|25|33|27|N|84|40|12|E|display=inline,title}} | subdivision_type = देस | subdivision_name = [[भारत]] | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] | subdivision_name1 = [[बिहार]] | subdivision_type2 = [[बिहार के जिला सभ के लिस्ट|जिला]] | subdivision_name2 = [[भोजपुर जिला|भोजपुर]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = आरण्या देवी (मंदिर) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 190 | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = आधिकारिक | demographics1_info1 = [[हिंदी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[पिनकोड]] | postal_code = 802301, 802302 & 802312 | area_code_type = फोन कोड | area_code = +91-6182 | registration_plate = BR-03 | website = {{URL|bhojpur.bih.nic.in}} | footnotes = |demographics1_title2=दूसरा अधिकारी|demographics1_title3=क्षेत्रीय|demographics1_info2=[[उर्दू]]|demographics1_info3=[[भोजपुरी]]}} [[File:Collect-orate Pond, Ara on a May evening.jpg|thumb|251x251px|कलेक्ट्रेट पोखरा, मई के एगो साँझ बेरा।]] '''आरा''' [[भारत]] के [[बिहार]] राज्य के एगो प्रमुख नगर हऽ। ई [[भोजपुर जिला]] के मुख्यालय हऽ। बिहार के राजधानी [[पटना]] से एकर दूरी खाली 55 किलोमीटर बा। देश के दोसर ईलाकन से ई सड़क आउर रेलमार्ग से जुड़ल बा । ई सहर [[बनारस]] से 136 मील पूरूब-उत्तर-पूरूब ,पटना से 37 मील पश्चिम, [[गंगा नदी|गंगा]] नदी से 14 मील दक्खिन आउर [[सोन नदी]] से आठ मील पश्चिम में बसल बा। ई पूर्वी रेलवे के प्रधान साखा आउर आरा-सासाराम रेलवे लाइन के जंकशन हऽ। डिहरी से निकले वाली सोन के पूरबी नहर के प्रमुख 'आरा नहर' शाखा भी इहां से होकर जाले। आरा के 1865 में नगरपालीका बनावल गइल रहे। [[गंगा नदी|गंगा]] और सोन के उपजाऊ घाटी में होखला के चलते ई अनाज के प्रमुख व्यापारिक क्षेत्र आउर वितरणकेंद्र हऽ । ई पटना, [[सासाराम]] आउर [[बनारस]] से रेल आउर सड़क मार्ग से जुड़ल बाटे। [[गंगा नदी|गंगा]] अऊर सोन नदी में बाढ़ अईला के चलते सहर कबो-कबो छतिग्रस्त हो जाला। ==नांव== मसाढ़ मे मिलल एगो जैन सिलालेख मे एकर नांव "अरामनगर" लिखल बा एहिसे अइसन मानल जाला जे आरा नांव एहिसे पड़ल।<ref>{{Cite web|url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume5/28.pdf|title=Lion Motif in Mauryan Art: Indigenous or Foreign?|website=heritageuniversityofkerala.com|url-status=live|access-date=11 April 2020}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Rana|date=September 2019|title=Masarh : A Great Archaeo-Historic Site of Bihar|journal=J. P. University, Chapra|volume=63}}</ref><ref>{{Cite book|last=|first=|title=Archaeological Survey of India: Reports 1862-1884, Volumes 3-23|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> काथा सभ मे अईसन कहल गईल बा जे आरा संस्कृत के सबद "आरण्य" से बनल बाटे, जेकर माने "बन" होला। अईसन कहल जाला जे पुरान घड़ी मे आरा मे बहुते सघन बन रहऽसन। कहाला जे, राम जी के गुरु, विश्वामित्र के मड़ई हेनिए केनियो रहे। राम जी ताड़का के अरे लगे मरले रहन।<ref name="history">{{cite web|url=https://bhojpur.nic.in/history/ |title=History | Welcome To Bhojpur District | India |publisher=Bhojpur.nic.in |date=18 October 2019}}</ref><ref name="tourism">{{cite book |last1=Sinha |first1=Nishi |title=Tourism Perspective in Bihar |publisher=APH Publishing |isbn=9788170249757 |page=77 |year=1999}}</ref> आरा के ऐतिहासिक रूप से '''शाहाबाद''' कहल जाला, ई नांव 1529 मे मुगल राजा [[बाबर]] दिहले रहन, जब ऊ बिहार के अफगान लोगन के हरइला के बाद एक राति रुकल रहन। शाहबाद के माने होला '''राजा लोग के नगर''', एहीजे से पुरान जिला [[शाहाबाद जिला|शाहाबाद]] के नांव पड़ल।<ref name="Ansari">{{cite book |last1=Ansari |first1=Tahir Hussain |title=Mughal Administration and the Zamindars of Bihar |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=9781000651522 |pages=34–35 |url=https://books.google.com/books?id=iftaR6DVxIAC |access-date=15 August 2020}}</ref> ==इतिहास== ===पुरान=== [[File:Masarh lion sculpture.jpg|thumb|मसाढ़ मे मिलल आसोक के सेर]] आरा दिया [[रामायण]] मे लिखल बा, कहाला जे, राम जी के गुरु, विश्वामित्र के मड़ई हेनिए केनियो रहे। राम जी ताड़का के अरे लगे मरले रहन। पुरान भारत मे ई मगध मे आवत रहे।, 684 बिसी मे एहिजा हर्यक कुल के राज चलत रहे। मौय कुलो एहिजा राज कइले रहे आ मसाढ़ लगे [[अशोक|असोक]] के थम मिलल बाटे। 200 ईश्व मे एहिजा ग गुप्ता कुल रहे, बिकरमादित के कथा कईसे बैताल पचिसी आ सिंहासन बत्तिसी एहिजा आजो सुनावल जाला। फेर एहिजा पाल आ चेरो सभ के राज रहल। ===मध्य काल=== [[File:Babur crossing the river Son.jpg|thumb|left|सोन नदी के पार करत बाबर<ref>{{cite web |url=http://warfare.uphero.com/Moghul/Baburnama/Baburnama.htm |title=Baburnama |date=1590s |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017192134/http://warfare.uphero.com/Moghul/Baburnama/Baburnama.htm |archivedate=17 October 2013 }}</ref>]] ==सांस्कृतिक स्थिति== आरा सांस्कृतिक दृष्टि से बहुत महत्वपूर्ण रहल बा।आरा में ढेर अईसन संस्थान बाड़ीसन,जवन सांस्कृतिक नाटक के प्रस्तुति में, लोगिन के मनोरंजन करे में इउर शिक्षा के साथे-साथे सामाजिक कुप्रथा के भी ख़तम करे में बहुत बड़ भूमिका निभावत बाड़ीसन। ==व्यापारिक स्थिति== आरा व्यापारिक दृष्टि से बहुत महत्वपूर्ण रहल बा I एहिजा के मुख्य व्यवसाय खेती से जुडल बा I आरा के गोला आउर बाजार समिति खेती से जुडल खरीद-बिक्री के जगह के रूप में जानल जाला। ==शिक्षा== इहां वीर कुंवर सिंह विश्वविद्यालय अऊर बहुत महाविद्यालय बाड़ीसन । प्रोफेसर मिथिलेश्वर, उर्मिला कौल, मधुकर सिंह, अनंत कुमार सिंह, नीरज सिंह, निलय उपाध्याय, जवाहर पाण्डेय जईसन लोग समाकालिन साहित्य के दिशा दे रहल बा लोग । भोजपुर कंठ, आरण्य ज्योति जईसन पाक्षिक अखबार बहुत लम्बा समय से इहाँ प्रकाशित होत बाड़ीसन । एगो अइसन समय भी रहे जब आरा से टटका नाम के एगो भोजपुरी अखबार प्रकाशित होत रहे । बीच में शाहाबाद भूमि और समकालीन भोजपत्र नाम के पत्रिकन के प्रकाशन शुरू भइल रहे जे अब बंद बा । मित्र और जनपथ नाम के साहित्यिक पत्रिका इहाँ से प्रकाशित हो रहल बाड़ीसन । जनवादी लेखक संघ,प्रगतिशील लेखक संघ और अखिल भारतीय साहित्य परिषद के शाखा भी आरा शहर में आपन मौजूदगी दर्ज करवले बाड़ीसन । आजकाल भोजपुरी भाषा के कईअक गो लेखक अऊर संगठन आरा में सक्रिय बाड़ें । आरा में बहते पुरान अऊर इतिहासिक ईमारत बाड़ीसन । महाराजा कॉलेज परिसर में आरा हाउस, रमना मैदान के भीरी चर्च, बड़की मस्जिद, नागरी प्रचारिणी सभागार सह पुस्तकालय, बाल हिंदी पुस्तकालय, [[जैन सिंद्धांत भवन]] आदि प्रमुख बाड़ीसन I शहर में जैन लोग के भी ढेर मंदिर बाटे । इहाँ जैन बाला विश्राम नाम के लईकिन खातिर एगो ढ़ेर पुरान स्कूल बा। हरप्रसाद दास जैन कॉलेज, [[महाराजा कॉलेज]], सहजानंद ब्रह्मर्षि कॉलेज, जगजीवन कॉलेज, महंत महादेवानंद महिला कॉलेज अंगीभूत कॉलेज हयिसन। नामी स्कूलन में डी.ए.वी ,जीन पौल्स ,सम्भावना अवासिय उच्च विद्यालय आउर डी.के.कारमेल के नाम शामिल बा I एकरा अलावा शहर में ढेर बड़-छोट स्कूल-कालेज बाड़ीसन । इहाँ वीर कुंवर सिंह विश्वविधालय के स्थापना सन 1992 में भइल । जगजीवन राम, राम सुभग सिंह, अंबिका शरण सिंह, सचिदानन्द सिन्हा, रामानंद तिवारी जईसन नेता आरा के माटी के लाल हवें। ==दर्शनीय जगह== आरा के दर्शनीय जगह में आरण्य देवी, मढ़िया के राम मन्दिर शामिल बा। शहर में बुढ़वा महादेव, पतालेश्वर मंदिर, रमना मैदान के महावीर मंदिर, सिद्धनाथ मंदिर आदि शामिल बा । शहर में बड़की मठिया नाम से मशहुर एगो धार्मिक जगह बा । शहर के बीचोबीच बसल बड़की मठिया रामानंद सम्प्रदाय के प्रमुख केन्द्र हऽ। बनारस के तर्ज प मानस मंदिर के भी निर्माण चल रहल बा । आरा शहर से दूर बखोरापूर के काली माई के मंदिर भी बहुत मशहुर भइल जात बा जहाँ हर साल बड़-बड़ कलाकारन के जमावड़ा लागेला। आरा शहर से 9 किलोमिटर दूर सकड्डी के दुर्गा माई के मंदिर भी बहूत मशहुर है। == मौसम == {{Weather box |location=आरा|single line=Yes|metric first=Yes|Jan high F=73|Feb high F=78|Mar high F=90|Apr high F=99|May high F=100|Jun high F=96|Jul high F=91|Aug high F=89|Sep high F=90|Oct high F=89|Nov high F=82|Dec high F=75|Year high F=88|Jan low F=51|Feb low F=55|Mar low F=64|Apr low F=74|May low F=78|Jun low F=80|Jul low F=80|Aug low F=80|Sep low F=79|Oct low F=73|Nov low F=61|Dec low F=52|Year low F=69|Jan precipitation inch=0.6|Feb precipitation inch=0.7|Mar precipitation inch=0.4|Apr precipitation inch=0.3|May precipitation inch=1.4|Jun precipitation inch=7.1|Jul precipitation inch=11.6|Aug precipitation inch=13.1|Sep precipitation inch=8.6|Oct precipitation inch=2.3|Nov precipitation inch=0.3|Dec precipitation inch=0.2|Year precipitation inch=46.7|Jan precipitation days=1.4|Feb precipitation days=1.7|Mar precipitation days=1|Apr precipitation days=0.7|May precipitation days=3|Jun precipitation days=10.1|Jul precipitation days=14|Aug precipitation days=15.1|Sep precipitation days=8.1|Oct precipitation days=4|Nov precipitation days=0.8|Dec precipitation days=0.6|Year precipitation days=60.5|source 1=Weatherbase<ref name=Weatherbase> {{cite web |url =http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=120541&cityname=Arrah%2C+Bihar%2C+India&units=|publisher=Weatherbase |title=Weatherbase.com |year=2013 }} Retrieved on July 31, 2013. </ref>|date=जुलाई 2013}} ==जनसंख्या== 2011 के जनगणना के अनुसार आरा शहर के कुल आबादी 2,61,099<ref>/>बा । आबादी के मामला में आरा देश में 184 वें स्थान प बा। == लोग == {{main|आरा के लोगन के लिस्ट}} आरा के प्रमुख लोगन में [[1857 के बिद्रोह |1857 के बिद्रोह]] के क्रांतिकारी [[कुँवर सिंह]] से के नाँव सभसे प्रमुखता से लिहल जाला। भारत के आज़ादी खातिर बाद में संघर्ष करे वाला लोगन में डाॅ. [[सच्चिदानंद सिन्हा]] रहलें जे बिहार के बंगाल से अलगा क के अलग राज्य बनावे खातिर आंदोलन कइलें आ बाद में जा के एकर पहिला राज्यपाल बनलें। सिन्हा भारत के संबिधान सभा के पहिली बैठक के अध्यक्ष रहलें जबले की राजेंद्र प्रसाद के औपचारिक रूप से अध्यक्ष ना चुन लिहल गइल। एगो अउरी महत्त्व के नेता आ स्वतंत्रता सेनानी बाबू [[जगजीवन राम]] आरा से रहलें जे नेहरू सरकार में मंत्री रहलें। इनके बिटिया [[मीरा कुमार]] एगो प्रमुख नेता बाड़ी आ लोकसभा के अध्यक्षा रह चुकल बाड़ी। साहित्य के क्षेत्र में [[शिवपूजन सहाय]] के नाँव प्रमुख बा जे भोजपुरी साहित्य में आपन योगदान दिहले बाड़ें। आरा के गणितग्य [[वशिष्ठ नारायण सिंह]] के नाँव प्रमुख बा जे अमेरिका ले जा के इहाँ के नाँव रोशन कइलेन। फिलिम कलाकार [[विनय पाठक]] आ लोग गायक [[पवन सिंह]] आ गायिका [[चंदन तिवारी]] एहिजे आरे से बा लोग। <!-- इहाँ लिस्ट न बनावल जाय आ जेकरे बारे में पहिले से लेख न होखे ओकर नाँव न जोड़ल जाय --> ==इहो देखल जाय== *[[भोजपुर जिला|भोजपुर]] *[[बक्सर]] *[[सासाराम]] *[[भभुआ]] *[[बलिया]] *[[छपरा]] ==संदर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:बिहार के शहर आ कस्बा]] [[श्रेणी:भोजपुर जिला]]
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Cite book
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite journal
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite web
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Infobox settlement
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Main
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Weather box
(
संपादन करीं
)