Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
खंध
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
{{Buddhist term | title=स्कंध/खंध | pi= खन्ध (khandha) | sa= स्कन्ध (skandha) | bn= স্কন্ধ (skandha) | zh=[[:zh:蘊 (佛教)|蘊]](T) / [[:zh:蘊 (佛教)|蕴]](S) | zh-Latn=yùn | vi=[[:vi:Ngũ uẩn|Ngũ uẩn]] | ja=[[:ja:蘊|五蘊]] | ja-Latn=go'un | km=[[:km:បញ្ចក្ខន្ធ|បញ្ចក្ខន្ធ]] | ko=[[:ko:온 (불교)|온]] | ko-Latn=on | th=[[:th:ขันธ์|ขันธ์]] | bo=ཕུང་པོ་ལྔ་ | bo-Latn=phung po lnga | en=aggregate, mass, heap | my=ခန္ဒာ | my-Latn= kʰàɴdà | shn=ၶၼ်ႇထႃႇ | shn-Latn=khan2 thaa2 |}} {{buddhism | terse=1}} [[बौद्ध दर्शन]] में पाँच गो '''स्कंध''' या '''खंध''' <small>([[संस्कृत]]:स्कन्ध)</small> मानल गइल बाड़ें जिनसे अनुभव करे वाली सत्ता या ब्यवहार में जवना के जीवात्मा कहि दिहल जाला, के रचना मानल गइल बाटे। ई पाँच गो स्कंध - रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार आ विज्ञान हवें। इनहने के क्षणिक संघात (एकट्ठा भइले) के [[पुद्गल]] या आत्मा कहल जाला।{{sfn|शर्मा|चन्द्रधर|1998| p=46}}{{refn|group="नोट"|These are not physical components, but rather an agglomeration or coming together of subliminal inclinations or tendencies.<ref>[http://www.khandro.net/doctrine_skandhas.htm khandro.net: Skandhas]</ref>}}{{refn|group="नोट"|[[Thanissaro Bhikkhu|Thanissaro]] (2002) maintains that, according to the [[Pali Canon]], the [[Gautama Buddha|Buddha]] never defined a "person" in terms of the aggregates (Pali: ''khandha'') per se. Thanissaro nevertheless notes that, contrary to what is actually said in the Canon, such a notion is expressed by some modern scholars as if it were pan-Buddhist. Thanissaro further writes: "This understanding of the khandhas isn't confined to scholars. Almost any modern Buddhist meditation teacher would explain the khandhas in a similar way. And it isn't a modern innovation. It was first proposed at the beginning of the common era in the commentaries to the early Buddhist canons — both the Theravadin and the Sarvastivadin, which formed the basis for Mahayana scholasticism." They serve as objects of clinging and bases for a sense of self.<ref>Thanissaro Bhikkhu, ''Handful of Leaves Volume 2'', 2nd edition 2006, page 309.</ref>}} पाँच स्कंध, [[हीनयान]] के प्रमुख सिद्धांत क्षणभंगवाद के दू गो रूप "संतानवाद" आ "संघातवाद" में से संघातवाद के अंतर्गत आवेलें। संघात के मतलब होला एकट्ठा भइल (aggregate)। क्षणभंगवाद ई कहे ला कि चेतना से युक्त ना त आत्मा बा न भौतिक पदार्थ। ना त कौनों आत्मा या पुद्गल नाम के चेतन द्रव्य बाटे न कौनों भौतिक पदार्थ। सत् खाली क्षणिक धर्म हवे, क्षणिक विज्ञान आ क्षणिक परमाणु के प्रवाह हो रहेला। संघातवादके अनुसार ई आपस में मिल के एकट्ठा हो के पाँच परकार के खंध बनावे लें आ ई पांचो खंध एकट्ठा होके महसूस करे वाला सत्ता (आत्मा या पुद्गल) हवे।{{sfn|शर्मा|चन्द्रधर|1998| pp=45-46}} {{clear}} ==टिप्पणी== {{reflist|group="नोट"}} ==संदर्भ== {{Reflist|35em}} ==स्रोत== {{refbegin}} *{{cite book|last1=शर्मा|first1=चन्द्रधर|title=भारतीय दर्शन:आलोचन और अनुशीलन|date=1998|publisher=[[मोतीलाल बनारसीदास]]|location=[[बनारस]]|isbn=8120821343|url=https://books.google.co.in/books?id=m-eLSpP1DAgC&lpg=PT57&dq=%E0%A4%AC%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF&pg=PT74#v=onepage&q=%E0%A4%AC%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BF&f=false|accessdate=13 मई 2016|language=hi|ref=harv}} {{refend}} {{बौद्ध धर्म बिसय}} [[श्रेणी:बौद्ध धर्म]] [[श्रेणी:बौद्ध दर्शन]] [[श्रेणी:हीनयान]] {{बौद्ध-आधार}}
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Buddhism
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Buddhist term
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite book
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Clear
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Refbegin
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Refend
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Refn
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Sfn
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:बौद्ध-आधार
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:बौद्ध धर्म बिसय
(
संपादन करीं
)