Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
ग्लेशियर
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
[[File:Geikie Plateau Glacier.JPG|thumb|200px|ग्रीनलैण्ड मे गिकी पठार के ग्लेशियर]] [[File: Baltoro glacier from air.jpg|thumb|200px|7,253 ग्लेशियर साथे, [[पाकिस्तान]] (ध्रुवीय क्षेत्र के छोरि के) धरती प सभ से बेसी ग्लेशियर के रूप मे बरफ धरेला<ref name="Craig">{{Cite news|last=Craig|first=Tim|date=2016-08-12|title=Pakistan has more glaciers than almost anywhere on Earth. But they are at risk.|language=en-US|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/pakistan-has-more-glaciers-than-almost-anywhere-on-earth-but-they-are-at-risk/2016/08/11/7a6b4cd4-4882-11e6-8dac-0c6e4accc5b1_story.html|access-date=2020-09-04|issn=0190-8286|quote=With 7,253 known glaciers, including 543 in the Chitral Valley, there is more glacial ice in Pakistan than anywhere on Earth outside the polar regions, according to various studies.}}</ref> {{convert|62|km|mi|0}} लाम, बाल्तोरो ग्लेशियर दुनिया के सभ से लाम एलपाइन ग्लेशियर मे से एगो बा]] [[File:Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 92.jpg|thumb|200px|चुगच स्टेट पार्क, अलसला के ग्लेशियर के हवाई दृश्य]] [[File:TWC Fox • Nimmo • MRD 46.jpg|thumb|[[न्यूजीलैंड]] के फॉक्स ग्लेशियर|alt=]] '''ग्लेशियर''' या '''हिमानी''' या '''हिमनद''' <small>(अंग्रेजी: Glacier)</small> एक तरह के [[बरफ]] के नदी होला जेवना में बरफ के ढेर अपनहीं भार की वजह से घन होके फुहा नियर बरफ ना रहि जाला आ एकर [[घनत्व]] ढेर हो जाला आ ढाल की अनुसार सरक के बहे शुरू हो जाला। ढाल की अनुसार ई पहाड़न की बिचा में बरफ की नदी नियर रूप ले लेला आ धीरे धीरे बहाव करे ला। धियान देवे वाली बात ई बा की बरफ में दबाव पड़ला पर द्रव (fluid) के गुण आ जाला जेवना कारण ई बहे लागे ला। आमतौर पर ग्लेशियर के निर्माण अइसन इलाका में होला जहाँ सालभर में बरफ गिरले के मात्रा बरफ पघिलले की मात्रा से ढेर होखे। बाकी बहि के ई अइसन इलाका में बि आ जाला जहाँ एकर पघिलाव ढेर होला आ बरफ कम गिरेले, अइसन इलाका में ई धीरे धीरे खतम होखे लागे ला। पहाड़न पर ई घाटी में एगो निश्चित धारा के रूप ले के बहे लें बाकी [[पृथ्वी के ध्रुवीय इलाका|ध्रुवीय इलाका]] में जहाँ ख़ूब ढेर बरफ एकट्ठा हो जाले उहाँ ई बरफ की मोट चद्दर की रूप में भी बहेला। पहाड़ की दुनो ढाल से बर्फ़ आ आ के घाटी में इकठ्ठा हो के अपने वजन की परभाव से नीचे की ओर धारा की रूप में बहे लागेले। धारा की रूप में ई हिमानी कई किलोमीटर लम्बा होला आ नीचे आ के जब गरम इलाका में आवेला त पघिल के पानी देला जेवना से अकसर नदी निकले ली। [[हिमालय]] पहाड़ से निकले वाली अधिकतर नद्दी कुल एही प्रकार से निकलेली। उदाहरण खातिर [[गंगा]] नदी [[गंगोत्री]] नाँव की हिमानी से निकलेली। संसार में हिमनद ऊँच पहाड़न पर आ दुनों ध्रुव पर पावल जालें। ग्लेशियर से जुड़ल बहुत सारा [[स्थलरूप|जमीनी आकृति]] बाड़ी जिनहन के हिमनदी स्थलरूप कहल जाला। इन्हन के पढ़ाई हिमनदीय [[भू-आकृति बिज्ञान]] में होला। ==निर्माण== [[File:Circosabisko.jpg|thumb|220px|alt=सर्क |दू गो [[सर्क]] जिनहन के कटोरानुमा गोलाई में बरफ एकट्ठा हो रहल बा]] ग्लेशियर के निर्माण बरफ के इकट्ठा होखे से होला। आमतौर पर ऊँच पहाड़ी हिस्सा में ऊपरी इलाका में बरफबारी होला आ एह बरफ के कुछ हिस्सा वापस हवा में उड़ जाला बाकी जवन हिस्सा बच जाला ऊ पहिले से बचल बरफ के ऊपर गला होखत जाला। एह प्रक्रिया में नीचे वाली बरफ चँतात जाले आ पघिल के दोबारा जमत जाले जेकरे कारन ई ठोस होखत जाले। अइसन बरफ के जे एकदम मजबूत ठोस अवस्था आ फुहा नियर भा रुई नियर बरफ के बीच-बीच के हालत में होखे ले, ग्लेशियर बिज्ञान में [[नेवे]] (névé उच्चारण:नेऽवेऽ) कहाले। अइसने बरफ के एकट्ठा होखे से ग्लेशियर के निर्माण होला आ आमतौर पर ई एगो ख़ास किसिम के थलरूप [[सर्क]] चाहे कोरी में बने ला। ई सर्क, आरामकुर्सी नियर आकृति के हिस्सा होला (मने के आधा कटोरा नियर) जेह में किनारे के बरफ भी सरक के गहिरा बिचला हिस्सा में एकट्ठा होखत जाले। दब के एही सर्क सभ में ई ग्लेशियल बरफ (glacier ice) बन जाले आ ढेर मात्रा में हो जाए पर ओभरफ्लो के रूप में बह के बहरें निकले लागे ले। पहाड़ी ढाल पर ई सरक के आ बह के घाटी में एकट्ठा होखे ले आ घाटी में बरफ के बहत नदी नियर बन जाले। समशीतोष्ण इलाका सभ में ग्लेशियर के बरफ बेर-बेर पघिलत आ जमत रहे ले आ एकरे कारन बरफ [[फर्न]] के रूप ले लेले। ग्लेशियर के बरफ ओह बरफ से कुछ कम घनत्व वाली होखे ले जवन कि पानी के जमावे से बने ले। कारन ई होला कि ग्लेशियर वाली बरफ में हवा के बहुत नखी-नखी बुलबुला भी रहे लें। ग्लेशियर के बरफ हलका निलाहूँ भा आसमानी कलर के टोन में होखे ले। अइसन रंग पानी के कण सभ द्वारा इंफ्रारेड आ लाल विकिरण के कुछ हिस्सा सोख लेवे के कारन होला। एही कारन पानीयो के रंग नीला लउके ला। ई चीज रेले स्कैटरिंग के कारण ना होखे ले जइसन कि कुछ जगह लिखल मिले ला। == ग्लेशियर से बने वाला थलरूप == {{main|ग्लेशियर थलरूप}} ग्लेशियर वाला इलाका में, आ ग्लेशियर रुपी परिवर्तनकारी एजेंट के कार्य से कई किस्म के थलरूप सभ के निर्माण होला। एह सभ के अध्ययन करे वाली शाखा के ग्लेशियल भूआकृतिबिज्ञान कहल जाला। एह में से कुछ के संछेप में परिचय नीचे दिहल गइल बा: * [[आइस शीट]]/कैप – * [[सर्क]]/कोरी – * [[बर्गश्रुंड]] – * [[एरीट]]/अरेट/सरेत – * [[टार्न]]/हार्न – * [[यू-आकार के घाटी]] – * [[लटकघाटी]] – * [[मोरेन]] – ** [[टर्मिनल मोरेन]] – * [[टिल प्लेन]] – * [[क्रैग एंड टेल]] – * [[हमक]] – * [[राशे मुटाने]] – * [[एस्कर]] – * [[पैटरनास्टर झील]] – ==ध्रुवीय इलाका के बाहर कुछ प्रमुख ग्लेशियर == नीचे कुछ प्रमुख अइसन ग्लेशियर सभ के लिस्ट दिहल गइल बा जे ध्रुवीय इलाका के बहरें बाड़ें। इनहन के अल्पाइन ग्लेशियर कहल जाला आ ध्रुवीय इलाका के बाहर के परिभाषा आमतौर पर 60 उत्तर से 60डिग्री दक्खिन अक्षांश तक मानल जाला, हालाँकि कुछ जगह <ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/topics/earth/features/grace20120208top.html|title=NASA - Earth's Non-polar Glaciers and Ice Caps|website=www.nasa.gov|access-date=30 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170523141133/https://www.nasa.gov/topics/earth/features/grace20120208top.html|archive-date=23 May 2017}}</ref> एह परिभाषा के कुछ अउरीयो बढ़ा के बतावल जाला: # [[फेदचेंको ग्लेशियर]], [[ताजिकिस्तान]] - {{convert|77|km|abbr=on}} <ref>Exact lengths are relatively easy to determine with modern maps and imagery so as to include recent [[Retreat of glaciers since 1850|glacial retreat]]. Measurements are from recent imagery, supplemented with Russian 1:200,000 scale topographic mapping as well as the 1990 "Orographic Sketch Map: Karakoram: Sheet 2", Swiss Foundation for Alpine Research, Zurich.</ref> # [[सियाचिन ग्लेशियर]], भारत-पाकिस्तान - {{convert|76|km|abbr=on}} अगर सभसे लंबा रूट नापल जाय जवना तरीका से नद्दी के लंबाई बतावल जाला आ {{convert|70|km|abbr=on}} अगर इंदिरा कॉल से नापल जाय।<ref name=TribuneLength>{{cite web |author = Dinesh Kumar |url = http://www.tribuneindia.com/2014/20140413/pers.htm |title = 30 Years of the World's Coldest War |work =The Tribune (Chandigarh) |location = Chandigarh, India |date = 13 April 2014 |access-date = 18 April 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140417075101/http://www.tribuneindia.com/2014/20140413/pers.htm |archive-date = 17 April 2014 }}</ref> # [[बियाफो ग्लेशियर]], [[पाकिस्तान]] - {{convert|67|km|abbr=on}} # [[ब्रगेन ग्लेशियर]], [[चिली]] - {{convert|66|km|abbr=on}} # [[बाल्तोरो ग्लेशियर]], [[पाकिस्तान]] {{convert|63|km|abbr=on}} # [[एनीलचेक ग्लेशियर]], [[किर्गीजिस्तान]] आ [[चीन]] - {{convert|60.5|km|abbr=on}} # [[बातुरा ग्लेशियर]], [[पाकिस्तान]] {{convert|57|km|abbr=on}} ==गैलरी== <gallery> Kangchenjunga East Face from Zemu Glacier.jpg|कंचनजंघा के पूरबी ढाल, जेमू ग्लेशियर के लगे, [[हिमालय]] परबत पर सिक्किम के इलाका में। Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 92.jpg|Chugach State Park, अलास्का, अमेरिका में एगो ग्लेशियर के हवाई चित्र। Grosser Aletschgletscher 3178.JPG|[[आलेत्च ग्लेशियर]], स्विट्जरलैंड में। ई [[आल्प्स]] परबत के सभसे बड़ ग्लेशियर हवे। Quelccaya Glacier.jpg|पेरू में Quelccaya Ice Cap; उष्ण कटिबंध में ई दूसरा सभसे ढेर बर्फ के भंडार हवे। Packrafting at Spencer Glacier. Chugach National Forest, Alaska.jpg|अलास्का में एगो ग्लेशियर के इलाका। </gallery> == इहो देखल जाय == * [[ग्लेशियर थलरूप]] ==संदर्भ== {{Reflist}} ==बाहरी कड़ी== {{commons|Glacier}} * {{cite web|url=http://www.grid.unep.ch/glaciers/|title=Global Glacier Changes: Facts and Figures|publisher=[[यूनाइटेड नेशंस पर्यावरण प्रोग्राम]] (UNEP)|year=2008}}, [[वैश्विक पर्यावरण आउटलुक]] (GEO) सीरीज पर एगो रपट। * [http://danbbs.dk/~stst/glaciologi/ Glacial structures – फोटो एटलस] * [http://www.asiasociety.org/onthinnerice Photo project tracks changes in Himalayan glaciers since 1921] * [http://donlehmanjr.com/Mountain/08%20The%20Dynamics%20of%20Glaciers.htm Dyanamics of Glaciers] * [http://www.gletschervergleiche.ch/Pages/ImageCompare.aspx?Id=6 GletscherVergleiche.ch] - Before/After Images by Simon Oberli [[File:155 - Glacier Perito Moreno - Panorama de la partie nord - Janvier 2010.jpg|1000px|center|thumb|आइस काल्विंग। ग्लेशियर के अंतिम माथ पर। पेटागोनिया, अर्जेंटीना।]] {{Authority control}} [[श्रेणी:भूआकृति बिज्ञान]] [[श्रेणी:ग्लेशियर]] [[श्रेणी:ग्लेशियर थलरूप]] {{geography-stub}}
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Authority control
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite news
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite web
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Commons
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Convert
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Geography-stub
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Main
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)