Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
बिहार में प्रशासन
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
{{Infobox India state administration |name_of_state= बिहार |state_seal= [[Image:Seal of Bihar.svg|150px]] |caption_seal= बिहार के राज चिन्ह् |seat_of_government= [[पटना]] |name_of_governor= फागु चौहान |name_of_chief_minister= नीतीश कुमार |legislative_assembly= बिहार विधान सभा |speaker= [[विजय कुमार चौधरी]] |member_in_assembly=243 |legislative_council= बिहार विधान परिषद |chairman= [[अवधेश नारायण सिंह]] |member_in_council=75 |high_court= पटना उच्च न्यायालय |chief_justice= जस्टिस अमरेश्वर प्रताप शाही |city_court=[[भारत के जिला अदालत सभ|जिला अदालत]] |other_court=[[पंचायत]] |divisions=9 |sub-divisions=101 |districts=38 |blocks=534 |panchayats=8,406 |towns=130 |villages=45,103 |police stations=853 |police districts=43 |website= {{URL|http://bihar.nic.in/}} }} [[बिहार]] [[भारत]] के एगो राज्य ह जवन [[उत्तर भारत]] में स्थित बा। इ राज्य के पूरब में [[पछिम बंगाल]] पड़ेला त,, पछिम में [[उत्तर प्रदेश]] बा, दखिन में [[झारखंड]] बा त उत्तर में [[नेपाल]] स्थित बा। ==इतिहास== 1905 से पहिले बिहार [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कम्पनी]] के [[बंगाल प्रेसीडेंसी]] के एगो हिस्सा रहल। 1905 में बंगाल के विभाजन भईल आ दुगो नया प्रदेश सभ के जन्म भईल: पूरबी बंगाल आ पछिमी बंगाल। उ बेरा ले बिहार पछिम बंगाल के हिस्सा रहल। 1911 में पछिम बंगाल आ पूरबी बंगाल फिर से एक हो गइल लेकिन ओहि बेरा बिहार आ उड़ीसा के लोग अपना खातिर अलग राज्य के मांग करे लगले जा जवन धरम के आधार पर ना बल्कि भाषा के आधार पर बने। 1912 में "बिहार आ उड़ीसा" नाम के एगो नया प्रदेश के स्थापना भईल जवन बंगाल प्रेसीडेंसी के पछिमि हिस्सन के अलग कर के बनल रहल। 1936 में, "बिहार आ उड़ीसा" नाम के प्रदेश के तोड़ के दूगो अलग अलग प्रदेश बनल: [[बिहार]] आ [[उड़ीसा]]। [[File:BengalPartition1905 Map.png|250px|left|thumb|1905 में बिहार के क्षेत्र बंगाल प्रेसीडेंसी में देखल जा सकत बा।]] ===बिहार आ उड़ीसा=== उ [[बिहार के प्रमंडल सभ|प्रमंडल सभ]] जवन 1912 में "बिहार आ बंगाल" नाम के प्रदेश बनत समय बंगाल प्रेसीडेंसी से अलग भईल रहल: *[[भागलपुर प्रमंडल]] (भागलपुर जिला, मुंगेर जिला, पूर्णिया जिला आ संथाल परगना जिला) *[[पटना प्रमंडल]] (गया जिला, पटना जिला आ शाहबाद) *[[तिरहुत प्रमंडल]] (दूनो चंपारण जिला, दरभंगा जिला, मुजफ्फरपुर जिला आ सारण जिला) *[[छोट नागपुर प्रमंडल]] (हजारीबाग, मानभूम, पलामू, रांची आ सिंहभूम) *[[उड़ीसा प्रमंडल]] (अंगुल, बालासुर, कटक, पूरी आ संबतपुर) 1 अप्रैल 1936 के "बिहार आ उड़ीसा" नाम के प्रदेश के दू टुकड़ा भईल आ दुगो नया प्रदेश बनल: 1. बिहार प्रदेश 2.उड़ीसा प्रदेश [[File:Bihar and Orissa province.jpg|right|thumb|200px|1912 में बिहार आ उड़ीसा प्रदेश]] ===बिहार प्रदेश=== 1936 में, बिहार नाम के एगो अलग प्रदेश बनल जवना में हाल के [[झारखंड]] भी शामिल रहल। स्वतंत्रता के बाद 1951 में, बिहार (झारखंड सहित) में कुल मिला के 18 गो जिला सभ रहले, आ 1991 में बढ़ के 55 गो जिला हो गइल। ===बिहार राज्य=== 2000 ई० में बिहार राज्य के फिर से विभाजित होखे के पड़ल: हाल के बिहार आ झारखंड। 2001 में बिहार में कुल 38 गो जिला सभ रहे। ==प्रशासनिक बनावट == बनावट के हिसाब से बिहार [[बिहार के प्रमंडल सभ|प्रमंडल]], [[बिहार के जिला सभ|जिला]], [[बिहार के सामुदायिक विकास खंड सभ|प्रखंड]], [[बिहार के नगर निगम सभ|नगर निगम]], [[बिहार के नगरपालिका सभ|नगरपालिका]] ([[नगर परिषद]]) आ [[बिहार के नगर पंचायत सभ|नगर पंचायत]] में बंटल बा। राज्य 9 गो प्रमंडल, 38 गो जिला आ 534 गो प्रखंड (ब्लॉक) में बंटल बा।<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/male-child-preference-leads-to-early-marriage-for-girls-in-bihar-117092500203_1.html|title=Indexing Gender Parity and Estimation of Child Marriage: A comprehensive study of 534 Blocks in Bihar|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170925092627/http://www.business-standard.com/article/news-ians/male-child-preference-leads-to-early-marriage-for-girls-in-bihar-117092500203_1.html|archivedate=2017-09-25|df=}}</ref> ई के साथ साथ 12 गो नगर निगम, 49 गो नगर परिषद आ 80 गो नगर पंचायत में भी बंटल बा।<ref>{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1170330/jsp/bihar/story_143389.jsp#.WNziu7lMTcs|title=Bihar Civic elections likely in May 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170331031251/https://www.telegraphindia.com/1170330/jsp/bihar/story_143389.jsp#.WNziu7lMTcs|archivedate=2017-03-31|df=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prabhatkhabar.com/news/patna/reorganization-will-increase-the-number-of-city-councils/956843.html|title=बिहार : नगर विकास एवं आवास विभाग की पहल, पुनर्गठन से नगर परिषदों की बढ़ जायेगी संख्या|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324174135/http://www.prabhatkhabar.com/news/patna/reorganization-will-increase-the-number-of-city-councils/956843.html|archivedate=2017-03-24|df=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prabhatkhabar.com/news/patna/story/954291.html|title=पहली बार कोई महिला बनेगी पटना नगर निगम की मेयर|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324175018/http://www.prabhatkhabar.com/news/patna/story/954291.html|archivedate=2017-03-24|df=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/ward-delimitation-begins-in-chhapra/articleshow/57299170.cms|title=Ward delimitation begins in Chhapra|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170227073049/http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/ward-delimitation-begins-in-chhapra/articleshow/57299170.cms|archivedate=2017-02-27|df=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bhaskar.com/news/BIH-PAT-HMU-MAT-latest-patna-news-020501-2002341-NOR.html|title=छपरा को निगम बख्तियारपुर को मिला नगर परिषद का दर्जा|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324181148/http://www.bhaskar.com/news/BIH-PAT-HMU-MAT-latest-patna-news-020501-2002341-NOR.html|archivedate=2017-03-24|df=}}</ref> {{family tree/start}} {{family tree| | | | | | | | भारत | भारत = [[भारत सरकार|भारत]]}} {{family tree| | | | | | | | |!}} {{family tree| | | | | | | | बिहार | बिहार = [[बिहार सरकार|बिहार]]}} {{family tree| | | | | | | | |!}} {{family tree| | | | | | | | प्रम | प्रम = [[बिहार के प्रमंडल सभ|प्रमंडल]]}} {{family tree| | | | | | | | |!}} {{family tree| | | | | | | | जिला | जिला = [[बिहार के जिला सभ|जिला]]}} {{family tree| |,|-|-|-|v|-|-|^|-|-|v|-|-|.}} {{family tree|प्रखंड| |नप| | | |नपालिका| |नपंच| |प्रखंड =[[बिहार के प्रखंड सभ|प्रखंड]]<br />(तहसील) |नप=[[बिहार के नगर परिषद सभ|नगर परिषद]]<br />(महानगरपालिका) |नपालिका=[[बिहार के नगरपालिका सभ|नगरपालिका]] |नपंच=[[बिहार के नगर पंचायत सभ|नगर पंचायत]] }} {{family tree| |!| | | |`|-|-|-|-|-|+|-|-|'}} {{family tree|गांव| | | | | | | |गांव=[[बिहार के गांव सभ|गांव]]<br />(ग्राम)|वार्ड|वार्ड=[[बिहार के वार्ड सभ|वार्ड]]}} {{family tree/end}} ===प्रमंडल सभ=== {{Further|बिहार के प्रमंडल सभ}} बिहार में कुल मिला के 9 गो प्रमंडल बा: {{col-begin|width=auto}} {{col-break}} {{ordered list|start=1 |[[पटना प्रमंडल]] |[[सारण प्रमंडल]] |[[तिरहुत प्रमंडल]]}} {{col-break}} {{ordered list|start=4 |[[पूर्णिया प्रमंडल]] |[[भागलपुर प्रमंडल]] |[[दरभंगा प्रमंडल]]}} {{col-break}} {{ordered list|start=7 |[[कोसी प्रमंडल]] |[[मगध प्रमंडल]] |[[मुंगेर प्रमंडल]]}} {{col-end}} ===जिला सभ=== {{Further|बिहार के जिला सभ}} बिहार में 38 गो जिला सभ बाड़े जवन 9 गो प्रमंडल सभ में वर्गीकृत बाड़े। {{col-begin|width=auto}} {{col-break}} {{ordered list|start=1 |[[अररिया जिला|अररिया]] |[[अरवल जिला|अरवल]] |[[औरंगाबाद जिला, बिहार|औरंगाबाद]] |[[बाँका जिला |बांका]] |[[बेगूसराय जिला |बेगूसराय]] |[[भागलपुर जिला |भागलपुर]] |[[भोजपुर जिला|भोजपुर]] |[[बक्सर जिला |बक्सर]] |[[दरभंगा जिला |दरभंगा]] |[[पूर्वी चम्पारण जिला |पूर्वी चम्पारण]]}} {{col-break}} {{ordered list|start=11 |[[गया जिला |गया]] |[[गोपालगंज जिला|गोपालगंज]] |[[जमुई जिला |जमुई]] |[[जहानाबाद जिला |जहानाबाद]] |[[खगड़िया जिला |खगड़िया]] |[[किशनगंज जिला |किशनगंज]] |[[कैमूर जिला |कैमूर]] |[[कटिहार जिला |कटिहार]] |[[लखीसराय जिला |लखीसराय]] |[[मधुबनी जिला |मधुबनी]]}} {{col-break}} {{ordered list|start=21 |[[मुंगेर जिला |मुंगेर]] |[[मधेपुरा जिला |मधेपुरा]] |[[मुजफ्फरपुर जिला |मुजफ्फरपुर]] |[[नालंदा जिला |नालंदा]] |[[नवादा जिला |नवादा]] |[[पटना जिला |पटना]] |[[पूर्णिया जिला |पूर्णिया]] |[[रोहतास जिला |रोहतास]] |[[सहरसा जिला |सहरसा]] |[[समस्तीपुर जिला |समस्तीपुर]]}} {{col-break}} {{ordered list|start=31 |[[शिवहर जिला |शिवहर]] |[[शेखपुरा जिला |शेखपुरा]] |[[सारण जिला |सारण]] |[[सीतामढ़ी जिला |सीतामढ़ी]] |[[सुपौल जिला |सुपौल]] |[[सीवान जिला |सीवान]] |[[वैशाली जिला |वैशाली]] |[[पच्छिम चंपारण जिला |पछिमी चंपारण]]}} {{col-end}} ====अनुमंडल सभ==== {{Further|बिहार के अनुमंडल सभ}} बिहार के अनुमंडल उपजिला के तरह बा, एगो जिला एक से अधिक अनुमंडल में बंटल हो सकत बा। बिहार में हाल में 101 अनुमंडल बाड़े। ===प्रखंड सभ=== {{Further|बिहार के प्रखंड सभ}} बिहार 534 गो प्रखंड/तहसील/तालुका/ब्लॉक में बंटल बा जे के [[भारत के सामुदायिक विकास खंड|सामुदायिक विकास खंड]] भी बोलल जाले।<ref name="state profile">{{cite web|title=State Profile|url=http://www.gov.bih.nic.in/Profile/default.htm|publisher=[[Government of Bihar]]|access-date=6 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706135323/http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm|archivedate=6 July 2017|df=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dse.bih.nic.in/BSS%20contact.pdf|title=534 Bihar Blocks list|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170828192803/http://dse.bih.nic.in/BSS%20contact.pdf|archivedate=2017-08-28|df=}}</ref> ===नगर परिषद सभ=== {{Further|बिहार के नगर परिषद सभ}} ===नगरपालिका=== {{Further|बिहार के नगरपालिका सभ}} ===नगर पंचायत=== {{Further|बिहार के नगर पंचायत सभ}} ==न्यायालय== {{See also|भारत के न्यायालय}} ===उच्च न्यायालय=== {{main|पटना उच्च न्यायालय}} [[पटना उच्च न्यायालय]] [[बिहार]] राज्य के [[भारत के उच्च न्यायालय सभ|उच्च न्यायालय]] ह। इ न्यायालय के स्थापना 3 फरवरी 1916 में भईल रहल आ बाद में [[भारत सरकार]] 1915 के अधिनियम के तहत संबद्ध कर दिहल गइल। इ न्यायालय के मुख्यालय पटना में बा। 22 मार्च 1912 के भारत के गवर्नर जनरल द्वारा उच्च न्यायालय बनावे के घोषणा करल गइल। 1 दिसंबर 1913 के पेनशर्स्ट के महामहिम स्वर्गीय भारत के वाइसराय आ गवर्नर जनरल चार्ल्स हार्डिंगे द्वारा नींव के पत्थर रखल गइल। 3 फरवरी 1916 के पटना उच्च न्यायालय के निर्माण पूरा होखला पर चार्ल्स हार्डिंग द्वारा इ के औपचारिक रूप से खोल दिहल गइल। माननीय श्रीमान न्यायाधीश एडवर्ड मेनार्ड डेस चैंप चेमियर पटना उच्च न्यायालय के पहिलका मुख्य न्यायाधीश रहनी। इ उच्च न्यायालय 2 गो [[भारत के मुख्य न्यायाधीश लोग|मुख्य न्यायाधीश]] दिहले बा: माननीय श्रीमान न्यायाधीश [[भुवनेश्वर प्रसाद सिन्हा]], छट्ठा भारत के मुख्य न्यायाधीश आ माननीय श्रीमान न्यायाधीश [[ललित मोहन शर्मा]], 24 वां भारत के मुख्य न्यायाधीश माननीय मुख्य न्यायाधीश श्रीमान राजेन्द्र मेनन पटना उच्च न्यायालय के वर्तमान के मुख्य न्यायाधीश बानी। उहां के 15 मार्च 2017 के आपन कार्यालय अधिग्रहण कईनी।<ref>[https://web.archive.org/web/20150717125812/http://patnahighcourt.bih.nic.in/Judges_Dtl.aspx]</ref> ===शहरी अदालत/नगरीय न्यायालय=== {{Empty section}} == विधान मंडल == बिहार [[भारत]] के उ सात राज्य सभ में से एगो ह जहां द्विसदनीय विधान के व्यवस्था बा। द्विसदनीय विधान वाला अन्य दुसर राज्य कुल बाड़े: [[उत्तर प्रदेश]], [[कर्नाटक]], [[महाराष्ट्र]], [[जम्मू अउर कश्मीर]], [[तेलंगाना]] आ [[आंध्र प्रदेश]]. इ राज्य कुल में [[विधान परिषद]] ऊपरी सदन आ [[विधान सभा]] निचली सदन के रूप में काम करेला। ===विधान सभा=== {{main|बिहार विधान सभा}} बिहार विधान सभा पहिलका बार 1937 में अस्तित्व में आइल। वर्तमान में इ सदन में 243 सदस्य सभ के व्यवस्था बा। {{See also|विधान सभा}} ===विधान परिषद=== {{main|बिहार विधान परिषद}} 1911 में अलग "बिहार आ उड़ीसा" प्रदेश बनला के बाद, 1912 में अलग अलग वर्ग से नियुक्त 43 सदस्यन के एगो विधान परिषद बनल। परिषद के पाहिलका बैठक 20 जनवरी 1913 के बैठल रहल। 1936 में बिहार उड़ीसा से अलग हो गइल। भारत सरकार अधिनियम 1919 के तहत [[एकसदनिय विधान]] द्विसदनीय विधान में बदल गईल। {{See also|विधान परिषद}} ==इहो देखल जाय== *[[बिहार सरकार]] *[[बिहार के प्रमंडल सभ]] *[[बिहार के जिला सभ]] ==बाहरी कड़ी== * [http://bihar.nic.in/ Official government website] ==संदर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:बिहार सरकार]] {{Administration in India by state or territory}}
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Administration in India by state or territory
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite web
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Col-begin
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Col-break
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Col-end
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Empty section
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Family tree
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Family tree/end
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Family tree/start
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Further
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Infobox India state administration
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Main
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Ordered list
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:See also
(
संपादन करीं
)