Jump to content
Main menu
Main menu
move to sidebar
लुकवाईं
नेविगेशन
मुख्य पन्ना
हाल के बदलाव
अट्रेंडम पन्ना
मीडियाविकि के बारे में मदद
भोजपुरीपिडिया
खोज
खोजीं
Appearance
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
निजी औजार
खाता बनाईं
खाता में प्रवेश
Pages for logged out editors
learn more
योगदान
बातचीत
शुगर रोग
के संपादन कइल जा रहल बा
पन्ना
बातचीत
भोजपुरी
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
औजार
औजार
move to sidebar
लुकवाईं
Actions
पढ़ीं
संपादन करीं
स्रोत संपादित करीं
इतिहास देखीं
जनरल
इहाँ का जुड़ल बा
संबंधित बदलाव
खास पन्ना
पन्ना से जुड़ल जानकारी
Appearance
move to sidebar
लुकवाईं
चेतावनी:
रउआँ आपन खाता में प्रवेश नइखीं कइले। अगर रउआँ कौनों बदलाव करब त राउर आईपी पता सभके लउकी। अगर रउआ
खाता में प्रवेश करब
या
नया खाता बनाइब
तब, अउरी सुबिधा सब की संघे राउर संपादन के श्रेय भी राउर प्रयोगकर्तानाँव के मिली!
स्पैम-बिरोधी रोक (Anti-spam check) एके
मत
भरीं!
{{Infobox medical condition (new) | name = शुगर रोग | synonym = Diabetes mellitus (अंगरेजी), मधुमेह (हिंदी) | image = Blue circle for diabetes.svg | image_size = 200px | alt = A hollow circle with a thick blue border and a clear centre | caption = नीला रंग के गोला जे शुगर के चीन्हा हवे<ref>{{cite web|title=Diabetes Blue Circle Symbol |url=http://www.diabetesbluecircle.org |date=17 March 2006 |publisher=International Diabetes Federation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070805042346/http://www.diabetesbluecircle.org/ |archive-date=5 August 2007 }}</ref> | field = इंडोक्राइनोलॉजी | symptoms = बेर-बेर पेशाब लागल, बेसी पियास, बेसी भूख<ref name=WHO2013/> | complications = डायबेटिक केटोएसिडोसिस (ketoacidosis), हाइपरओस्मोलार हाइपरग्लाइकेमिक अवस्था, [[दिल के बेमारी]], दिल के दौरा, हाथ-गोड़ में सुई गड़े नियर अनुभव, किडनी फेल भइल, गोड़ में घाव, बोध (देखे सुने) में कमी, गैस्ट्रोपैरेसिस (gastroparesis)<ref name=WHO2013/><ref name=Kit2009/><ref>{{cite journal | vauthors = Krishnasamy S, Abell TL | title = Diabetic Gastroparesis: Principles and Current Trends in Management | journal = Diabetes Therapy | volume = 9 | issue = Suppl 1 | pages = 1–42 | date = July 2018 | pmid = 29934758 | pmc = 6028327 | doi = 10.1007/s13300-018-0454-9 }}</ref><ref name=Sa2016/> | onset = | duration = | types = | causes = | risks = '''टाइप 1''': परिवार में इतिहास<ref name=Change2014>{{cite journal | vauthors = Chiang JL, Kirkman MS, Laffel LM, Peters AL | title = Type 1 diabetes through the life span: a position statement of the American Diabetes Association | journal = Diabetes Care | volume = 37 | issue = 7 | pages = 2034–54 | date = July 2014 | pmid = 24935775 | pmc = 5865481 | doi = 10.2337/dc14-1140 }}</ref> <br>'''टाइप 2''': मोटापा, कसरत के कमी, जेनेटिक<ref name=WHO2013/><ref name=NIH2014Cause>{{cite web|title=Causes of Diabetes|url=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/Diabetes/causes-diabetes/Pages/index.aspx|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=10 February 2016|date=June 2014 |url-status=live |archive-date=2 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202083725/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/Diabetes/causes-diabetes/Pages/index.aspx }}</ref> | diagnosis = [[ब्लड शुगर]] के जाँच<ref name=WHO2013/> | differential = | prevention = | treatment = सेहतमंद खानपान, कसरत<ref name=WHO2013/> | medication = [[इंसुलिन]], शुगर के दवाई<ref name=WHO2013/><ref name=AFP09/><ref>{{cite web |website=MSDManuals.com|url=https://www.msdmanuals.com/professional/endocrine-and-metabolic-disorders/diabetes-mellitus-and-disorders-of-carbohydrate-metabolism/drug-treatment-of-diabetes-mellitus |title=Drug Treatment of Diabetes Mellitus |first=Erika F. |last=Brutsaert |date=February 2017 |access-date=12 October 2018}}</ref> | prognosis = | frequency = 463 मिलियन (8.8%)<ref name=IDF2019/> | deaths = 4.2 मिलियन (2019)<ref name=IDF2019/> }} '''शुगर के रोग''' चाहे '''शुगर के बेमारी''', जेकरा आम जनता खाली '''शूगर''' के नाँव से बोलावे ले, [[मेटाबोलिज्म]] (हिंदी:चयापचय) संबंधी रोग हवे जेह में [[हाई ब्लड शुगर]] के समस्या पैदा हो जाले आ लमहर समय ले चल सके ले।<ref>{{cite web|title=About diabetes |url=https://www.who.int/diabetes/action_online/basics/en/ |publisher=World Health Organization |access-date=4 अप्रैल 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331094533/http://www.who.int/diabetes/action_online/basics/en/ |archive-date=31 March 2014 }}</ref> बेर-बेर पेशाब लागल, बहुत पियास लागल आ बहुत जादे भूख लागल एह बेमारी के सभसे आम लच्छन सभ बाड़ें।<ref name="WHO2013" /><ref>https://hi.nhp.gov.in/disease/digestive/intestines/%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9-%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%97</ref> अगर एकर इलाज न करावल जाय तब ई शरीर के अंदर कई किसिम के जटिलता पैदा क सके ला<ref name="WHO2013" /> आ कई अंग सभ के परमानेंट नोकसान पहुँचा सके ला। अंगरेजी में ''डायबिटीज मेलिटस'' (Diabetes mellitus) चाहे खाली भर ''डायबिटीज'' कहल जाल आ हिंदी में ''मधुमेह'' कहाला। अंगरेजी में एकरा के रोग भा बेमारी, मने की ''डिजीज'', ना कहल जाला बलुक ''डिसऑर्डर'' कहल जाला। [[खून]] में जरूरत से बेसी शुगर होखे के ''हाइपरग्लाइसिमिया'' (hyperglycemia) आ आसान भाषा में ''[[हाई ब्लड शुगर]]'' कहल जाला। शुगर के बेमारी, डायबिटीज मेलिटस, या त [[इंसुलिन]] के कमी से होला या फिर इंसुलिन के साथे रिस्पांस कम होखे से।<ref name=Green2011>{{cite book |veditors=Shoback DG, Gardner D |title=Greenspan's basic & clinical endocrinology|year=2011|publisher=McGraw-Hill Medical|location=New York|isbn=978-0-07-162243-1|chapter=Chapter 17|edition=9th}}</ref> एह तरीका से ई प्रमुख रूप से तीन किसिम के होला:<ref name=WHO2013 /> * टाइप-1: जेह में [[पैंक्रियाज]] में भरपूर मात्रा में इंसुलिन ना बन पावे ला। * टाइप-2: जेह में शरीर के कोशिका सभ इंसुलिन के उचित जबाब ना दे पावे लीं; एकरा [[इंसुलिन रेजिस्टेंस]] कहल जाला। बाद में रोग बढ़े पर इंसुलिन के कमी भी सामिल हो सके ला।<ref>{{cite book |title=RSSDI textbook of diabetes mellitus |year=2012 |publisher=Jaypee Brothers Medical Publishers |isbn=978-93-5025-489-9 |page=235 |edition=Revised 2nd |url=https://books.google.com/books?id=7H6mYolrtUMC&pg=PA235 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151014172232/https://books.google.com/books?id=7H6mYolrtUMC&pg=PA235 |archive-date=14 October 2015}}</ref> एकर मुख्य कारन मोटापा आ बिना शारीरिक मेहनत भा कसरत के जिंदगी होखे ला। * गेस्टेशनल: जेह में औरत लोगन के गरभ के दौरान अचानक ब्लड शुगर हाई हो जाला जबकि पहिले से शुगर बढ़े के कौनों इतिहास ना होखे ला। टाइप 1 शुगर के मैनेज करे ला इंसुलिन के सुई लगावही के परे ला।<ref name=WHO2013>{{cite web |title=Diabetes Fact sheet N°312 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/|website=WHO |access-date=25 March 2014 |date=October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826174444/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/ |archive-date=26 August 2013}}</ref> टाइप 2 शुगर के रोकथाम आ मैनेजमेंट कइल जा सके ला जेह में सेहतमंद खानपान, रेगुलर मेहनत-कसरत, सही वजन बना के राखल आ तमाकू के इस्तेमाल ना कइल शामिल बा<ref name=WHO2013/> एकरे खातिर खाए जाए वाली दवाई के रूप में इंसुलिन के खातिर कोशिका सभ के जबाब देवे के छमता बढ़ावे वाली दवाई दिहल जालीं। इनहन के इंसुलिन सेंसिटाइजर कहल जाला आ इंसुलिन के साथे चाहे बिना इंसुलिन के दिहल जा सके लीं।<ref name=WHO2013Top10>{{cite web |title=The top 10 causes of death Fact sheet N°310 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/ |publisher=World Health Organization |date=October 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170530121727/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/ |archive-date=30 May 2017 }}</ref> जेकरा ई बेमारी हो गइल होखे ओकरा के सलाह दिहल जाला कि ब्लड प्रेशर के धियान रखे आ हाथ गोड़ के सुरक्षा आ आँख के सही देखभाल करे।<ref name=WHO2013/> इंसुलिन आ खाए वाली दवाई से कई बेर अचानक ''हाइपोग्लाइसेमिया'', मने कि [[लो ब्लड शुगर]], के समस्या हो सके ला।<ref>{{cite book |veditors=Rippe RS, Irwin JM |title=Manual of intensive care medicine |year=2010 |publisher=Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins |isbn=978-0-7817-9992-8 |page=549 |edition=5th }}</ref>मोटापा कम करे वाला आपरेशन (सर्जरी) कई बेर ओह लोग में टाइप 2 शुगर में कामे आवे ला जेकरा ई बेमारी मोटापा बहुत होखे के कारन भइल होखे।<ref name=Picot2009>{{cite journal | vauthors = Picot J, Jones J, Colquitt JL, Gospodarevskaya E, Loveman E, Baxter L, Clegg AJ | title = The clinical effectiveness and cost-effectiveness of bariatric (weight loss) surgery for obesity: a systematic review and economic evaluation | journal = Health Technology Assessment | volume = 13 | issue = 41 | pages = 1–190, 215–357, iii–iv | date = September 2009 | pmid = 19726018 | doi = 10.3310/hta13410 | hdl = 10536/DRO/DU:30064294 | doi-access = free }}</ref> गेस्टेशनल शुगर, मने कि गरभ के अवस्था में महतारी के भइल शुगर आमतौर प जचगी के बाद अपने-आपे नीक हो जाला।<ref>{{cite book |last1=Cash |first1=Jill |title=Family Practice Guidelines |year=2014 |publisher=Springer |isbn=978-0-8261-6875-7 |page=396 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=nCjcAgAAQBAJ&pg=PA396 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031011231/https://books.google.com/books?id=nCjcAgAAQBAJ&pg=PA396 |archive-date=31 October 2015}}</ref> 2019 तक के आँकड़ा देखल जाय तब 463 मिलियन (46.3 करोड़) लोगन के दुनियाँ भर में शुगर होखे के एस्टीमेट बा (कुल पुरहर (एडल्ट) लोगन के आबादी के 8.8 %), जेह में 90 % केस टाइप 2 शुगर के बाड़ें।<ref name=IDF2019>{{cite web |title=IDF DIABETES ATLAS Ninth Edition 2019|url=https://www.diabetesatlas.org/upload/resources/material/20200302_133351_IDFATLAS9e-final-web.pdf |website=www.diabetesatlas.org |access-date=18 May 2020 |language=EN}}</ref> Rates are similar in women and men.<ref name=Vos2012/> ट्रेंड देखल जाय तब इहे बुझा रहल बाटे कि एकर केस में बढ़ती हो रहल बा आ ई बढ़ती आगहूँ चालू रहे के संभावना बा।<ref name=IDF2019/> शुगर के बेमारी केहुओ के जल्दी मौत के रिस्क के लगभग दुगुन्ना बढ़ा देला।<ref name=WHO2013/> साल 2019 में शुगर के चलते कम के कम करीबन 42 लाख लोगन के मौत भइल।<ref name=IDF2019/> एह तरीका से ई दुनियाँ में मौत के सभसे आम कारन सभ में 7वाँ नंबर के बेमारी बाटे।<ref>{{cite web |title=What is Diabetes? |url=https://www.cdc.gov/diabetes/basics/diabetes.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=18 May 2020 |language=en-us |date=11 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=The top 10 causes of death |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death |website=www.who.int |access-date=18 May 2020 |language=en}}</ref> बैस्विक रूप से एह बेमारी के कुल आर्थिक कीमत 2017 में {{USD|727}} बिलियन होखे के अनुमान लगावल गइल रहे।<ref name=IDF2019/> अकेल्ले अमेरिके में US$327 बिलियन रकम लोग एह बेमारी पर साल 2017 में खरच कइल।<ref>{{Cite journal|date=2018-03-22|title=Economic Costs of Diabetes in the U.S. in 2017|journal=Diabetes Care|volume=41|issue=5|pages=917–928|doi=10.2337/dci18-0007|pmid=29567642|issn=0149-5992|author1=American Diabetes Association|pmc=5911784}}</ref> आम लोगन के तुलना में शुगर के मरीज लोगन के बेमारी आ इलाज पर खरच 2.3 गुना बेसी देखल गइल बाटे।<ref>{{cite web |title=Deaths and Cost {{!}} Data & Statistics {{!}} Diabetes {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/diabetes/data/statistics-report/deaths-cost.html |website=cdc.gov |access-date=2 July 2019 |language=en-us |date=20 February 2019}}</ref> [[भारत में शुगर रोग]] के बात कइल जाय तब, एगो रपट के मोताबिक, 2019 में कुल 77 मिलियन (सात करोड़ सत्तर लाख) लोग के एहिजा शुगर के रोग रहे; मने कि दुनियाँ के कुल शुगर मरीजन में से छह गो में से एक ब्यक्ति [[भारत]] से बा।<ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/health/india-has-second-largest-number-of-people-with-diabetes/article29975027.ece</ref> {{TOC limit}} {{clear}} == संदर्भ == {{Reflist|33em}} <!-- *********** फालतू कड़ी न जोड़ल जाय; हटा दिहल जाई ******************--> == बाहरी कड़ी == * {{Curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Endocrine_Disorders/Pancreas/Diabetes/}} * [http://www.diabetes.org American Diabetes Association] * [http://www.diabetesatlas.org/ IDF Diabetes Atlas] * [https://hi.nhp.gov.in/disease/digestive/intestines/%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9-%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%97 मधुमेह], नेशनल हेल्थ पोर्टल, भारत सरकार <!-- *********** फालतू कड़ी न जोड़ल जाय; हटा दिहल जाई ******************--> [[श्रेणी:रोग]] [[श्रेणी:शुगर रोग| ]]
सारांश:
ई नोट कर लीं कि भोजपुरीपिडिया पर सगरी योगदान के दुसरा योगदानकर्ता लोगन द्वारा संपादित कइल जा सकेला, बदलल या हटावल जा सकेला। अगर आप ई नइखीं चाहत की राउर लिखल चीज के केहू भी बे-मोहछोह के संपादित क दे, तब ए के इहाँ मत डालीं।
रउआँ इहो वादा करत बानी की आप ई खुद लिखले बानी या फिर पब्लिक पहुँच में मौजूद या अइसने कौनों फ्री स्रोत से नकल कइले बानी (ढेर जानकारी खातिर
भोजपुरीपिडिया:कापीराइट सब
देखीं)।
बिना परमीशन के कॉपीराइट वाली चीज इहाँ कब्बो मत डालीं!
कैंसिल
संपादन में मदद
(नया विंडो में खोलीं)
ए पन्ना पर इस्तेमाल टेम्पलेट कुल:
टेम्पलेट:Cite book
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite journal
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Cite web
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Clear
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Curlie
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Infobox medical condition (new)
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:Reflist
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:TOC limit
(
संपादन करीं
)
टेम्पलेट:USD
(
संपादन करीं
)