<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0</id>
	<title>अरल सागर - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-22T23:01:45Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;diff=128&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;diff=128&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-11T16:57:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox lake&lt;br /&gt;
|name=अरल सागर&lt;br /&gt;
|native_name=&lt;br /&gt;
|image=AralSea1989 2014.jpg&lt;br /&gt;
|caption=अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने)&lt;br /&gt;
|image_bathymetry = &lt;br /&gt;
|caption_bathymetry = &lt;br /&gt;
|location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],&amp;lt;br&amp;gt;[[मध्य एशिया]]&lt;br /&gt;
|coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
|type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर)&lt;br /&gt;
|inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]&amp;lt;br&amp;gt;दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]&amp;lt;br&amp;gt;(पुराना समय में [[आमू दरिया]])&lt;br /&gt;
|outflow = &lt;br /&gt;
|catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}}&lt;br /&gt;
|basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]&amp;lt;ref name=aral.unece.org/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|length = &lt;br /&gt;
|width = &lt;br /&gt;
|area =  {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}&amp;lt;br&amp;gt;(2004, चार झील)&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}&amp;lt;br&amp;gt;(1998, दू गो झील)&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}&amp;lt;br&amp;gt;(1960, एक झील)&amp;lt;br&amp;gt;उत्तर:&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)&amp;lt;br&amp;gt;दक्खिन:&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005)&lt;br /&gt;
|depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}&amp;lt;br&amp;gt;दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005)&lt;br /&gt;
 |max-depth = उत्तर:&amp;lt;br&amp;gt;{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)&amp;lt;ref name=&amp;quot;ENS wire&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)&amp;lt;br&amp;gt;दक्खिन:&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)&amp;lt;br&amp;gt;{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989)&lt;br /&gt;
|volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}}&lt;br /&gt;
|residence_time = &lt;br /&gt;
|shore = &lt;br /&gt;
|elevation=उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)&amp;lt;br&amp;gt;दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)&amp;lt;br&amp;gt;{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)&amp;lt;ref&amp;gt;JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|islands = &lt;br /&gt;
|cities = [[अरल, कजाकिस्तान]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;अरल सागर&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;lt;small&amp;gt;({{lang-en|[[:en:Aral sea|Aral sea]]}}, {{lang-kz|Арал теңізі}} &amp;#039;&amp;#039;Aral Teñizi&amp;#039;&amp;#039;; {{lang-mn|Арал тэнгис}}; {{lang-rus|Ара́льское море}}; {{lang-tg|Баҳри Арал}}, {{lang-fa|دریاچه خوارزم}})&amp;lt;/small&amp;gt; मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला &amp;quot;टापू वाला समुंद्र&amp;quot; जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे।  अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।&amp;lt;ref name=aral.unece.org&amp;gt;{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे।&lt;br /&gt;
ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।&amp;lt;ref name=&amp;quot;sciam&amp;quot;&amp;gt;{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&amp;amp;sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt; 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on &amp;quot;2009&amp;quot; and later links)}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;The Guardian 2014&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin &amp;#039;completely dried&amp;#039; |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}&amp;lt;/ref&amp;gt; एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल&amp;lt;ref&amp;gt;http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp&amp;lt;/ref&amp;gt;, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=&amp;#039;&amp;#039;Al Jazeera&amp;#039;&amp;#039;|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}&amp;lt;/ref&amp;gt; 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;ENS wire&amp;quot;&amp;gt;{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 &amp;lt;!--DASHBot--&amp;gt;|url-status=live}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के &amp;quot;सभसे खराब पर्यावरणीय संकट&amp;quot; के दर्जा दिहल गइल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea &amp;#039;one of the planet&amp;#039;s worst environmental disasters&amp;#039;| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 &amp;lt;!--DASHBot--&amp;gt;|url-status=live}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;about-aral-sea&amp;quot;&amp;gt;{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt; एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे।&lt;br /&gt;
[[File:Aral Sea.gif|thumb|left]]&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|35em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Authority control}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:एशिया]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:सागर]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:थलभीतरी झील]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>