<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B</id>
	<title>काठमांडो - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-25T00:54:34Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B&amp;diff=5705&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B&amp;diff=5705&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-23T06:04:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox settlement&lt;br /&gt;
|name                   = काठमांडो&lt;br /&gt;
|official_name          = काठमाडौं महानगरपालिका&lt;br /&gt;
|settlement_type        = [[शहर|मेट्रो]]&lt;br /&gt;
|image_skyline          = &lt;br /&gt;
|imagesize              =&lt;br /&gt;
|image_caption          =&lt;br /&gt;
|motto                  = &amp;#039;&amp;#039;जिगु पौरख, जिगु गौरव, जिगु येँ देय्&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|pushpin_map            = Nepal&lt;br /&gt;
|pushpin_label_position = &amp;lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|pushpin_mapsize        = 300&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Location --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|pushpin_map_caption    = नेपाल में लोकेशन&lt;br /&gt;
|pushpin_relief         = 1&lt;br /&gt;
|coordinates            = {{coord|27|42|41|N|85|18|31|E|type:city_region:NP|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
|subdivision_type       = देस&lt;br /&gt;
|subdivision_name       = {{झंडा|नेपाल}}&amp;lt;!-- the name of the country, not the flag --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|subdivision_type1      = [[नेपाल के प्रांत|प्रांत]]&lt;br /&gt;
|subdivision_type2      = [[नेपाल के अंचल|अंचल]]&lt;br /&gt;
|subdivision_type3      = [[नेपाल के जिला|जिला]]&lt;br /&gt;
|subdivision_name1      = [[प्रदेश संख्या १|प्रदेश सं॰ 1]]&lt;br /&gt;
|subdivision_name2      = [[बाघमती अंचल]]&lt;br /&gt;
|subdivision_name3      = [[काठमांडो जिला|काठमांडो ]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Area    --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|government_footnotes   =&lt;br /&gt;
|unit_pref              = &amp;lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&amp;gt;&lt;br /&gt;
|area_footnotes         =&lt;br /&gt;
|area_total_km2         = 49.45&lt;br /&gt;
|area_note              = &amp;#039;&amp;#039;[[काठमांडो जिला]]&amp;#039;&amp;#039;:&amp;amp;nbsp;395&amp;#039;&amp;#039; वर्ग किलोमीटर&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[काठमांडो घाटी]]&amp;#039;&amp;#039;:&amp;amp;nbsp;642&amp;#039;&amp;#039; वर्ग किलोमीटर&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Population   --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|elevation_footnotes    =&lt;br /&gt;
|elevation_m            = 1400&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- Area/postal codes and others --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|population_total       =&lt;br /&gt;
|population_as_of       = 2011&lt;br /&gt;
|population_footnotes   =&lt;br /&gt;
|population_density_km2 =&lt;br /&gt;
|population_metro       = 1003285 &amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |title = Statistical Year Book of Nepal – 2011 |url = http://cbs.gov.np/image/data/Publication/Statistical%20Year%20book%202013_SS/Statistical-Year-book-2013_SS.pdf |quote = Kathmandu Metro }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Male: &amp;#039;&amp;#039;533127&amp;#039;&amp;#039; Female: &amp;#039;&amp;#039;470158&lt;br /&gt;
|population_density_metro_km2   =20288.88&lt;br /&gt;
|population_note        = &amp;#039;&amp;#039;[[काठमांडो जिला]]&amp;#039;&amp;#039;:&amp;amp;nbsp;1,744,240&amp;lt;br /&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[काठमांडो घाटी]]&amp;#039;&amp;#039;:&amp;amp;nbsp;2,517,023&lt;br /&gt;
|demographics_type1     = भाषा&lt;br /&gt;
|demographics1_title1   = चलन में&lt;br /&gt;
|demographics1_info1    = नेपाली, नेपाल भाषा, शेरपा, तमांग आ लिंबू इत्यादि&lt;br /&gt;
|demographics1_title2   = ऑफिशियल&lt;br /&gt;
|demographics1_info2    = [[नेपाली भाषा|नेपाल]], [[नेपाल भाषा]]&lt;br /&gt;
|postal_code_type       = डाक कोड&lt;br /&gt;
|postal_code            =  44600 (GPO), 44601, 44602, 44604, 44605, 44606, 44608, 44609, 44610, 44611, 44613, 44614, 44615, 44616, 44617, 44618, 44619, 44620, 44621&lt;br /&gt;
|area_code              =  01&lt;br /&gt;
|blank1_name_sec1      = एचडीआई&lt;br /&gt;
|blank1_info_sec1      = {{increase}} 0.710 &amp;lt;span style=&amp;quot;color:#fc5;&amp;quot;&amp;gt; हाई&amp;lt;/span&amp;gt; &amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/0865FF03B159B9C1C1257980002F2D30/$file/Nepal_Central_Region_Overview_Paper.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120202202326/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/%28httpDocuments%29/0865FF03B159B9C1C1257980002F2D30/%24file/Nepal_Central_Region_Overview_Paper.pdf |dead-url=yes |archive-date= 2 February 2012 |title=An Overview of the Central Development Region (CR) |publisher=Internal-displacement.org |format=PDF |accessdate=25 November 2013 |df= }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|website                = {{Official website}}&lt;br /&gt;
|footnotes              =&lt;br /&gt;
|blank3_name_sec1       = साक्षरता&lt;br /&gt;
|blank3_info_sec1       = {{increase}} 78%&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#fc5;&amp;quot;&amp;gt; हाई&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- General information  --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|timezone               = [[नेपाली मानक समय|एनएसटी]]&lt;br /&gt;
|utc_offset             = +5:45&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;काठमांडो&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; हिमालयी देस [[नेपाल]] के राजधानी आ इहाँ के सभसे बड़ सहर हवे। ई [[हिमालय|हिमालय क्षेत्र]] में भी सभसे बड़हन सहर हवे आ इहाँ के कुल जनसंख्या लगभग 20 लाख बा आ अगर [[काठमांडो घाटी]] में मौजूद अन्य उपनगर सभ के शामिल कइल जाय तब जनसंख्या 60 लाख बाटे; एह में  [[ललितपुर, नेपाल|ललितपुर]], कीर्तिपुर, मध्यपुर थीमी आ भक्तपुर नियर कस्बा सामिल कइल जालें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
शहर बिचला नेपाल के कटोरीनुमा काठमांडो घाटी में समुंद्र तल से {{convert|1400|m|ft|lk=out|abbr=off}} के ऊँचाई पर बसल बा। घाटी के इतिहासी रूप से &amp;quot;नेपाल सदर&amp;quot; के नाँव से जानल जाला। ई नेवार लोग के मूल अस्थान हवे। काठमांडो, नेपाली राजघराना के राजधानी रहल हवे आ कई गो पबित्र धार्मिक अस्थान एह घाटी में बाड़ें। इहाँ दक्खिन एशियाई देसन के संगठन सार्क के मुख्यालय भी 1985 से अस्थापित बा। वर्तमान में ई शहर, साल 2008 में अस्थापित नेपाली गणराज्य के राजधानी भी बा आ ई [[नेपाल के प्रशासनिक विभाजन|नेपाल के प्रशासनिक बिभाजन]] अनुसार [[बागमती अंचल]] आ [[प्रदेश संख्या ३|प्रदेश संख्या 3]] के अंतगर्त आवे ला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
पुराना समय से काठमांडो नेपाल के इतिहास, कला, संस्कृति आ अर्थब्यवस्था के केंद्र रहल बा। इहाँ के जनसंख्या भी कई किसिम के [[नृजातीय समूह|जातीयता]] वाली बा आ धार्मिक आधार पर देखल जाय तऽ हिंदू आ बौद्ध लोग के बहुलता बाटे। धार्मिक आ सांस्कृतिक तिहुआर सभ इहाँ के आम जनजीवन के अभिन्न अंग बाड़ें। शहर के आर्थिक आधार के रूप में पर्यटन के बिसेस महत्व बा। धार्मिक तीर्थ यात्रा के अलावा पहाड़ घूमे आ अन्य एडवेंचर करे खाती भी लोग इहाँ आवे ला आ इहाँ सात गो कसीनों भी बाने। 2015 में आइल भूडोल में शहर के काफी नोकसान भइल रहे। नेपाली आ नेपाल भाषा इहाँ आम चलन में बा आ अंगरेजी आ हिंदी भी लोग बुझे ला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== भूगोल ==&lt;br /&gt;
काठमांडो शहर, [[काठमांडो घाटी]] के उत्तरी पच्छिमी हिस्सा में, बागमती नदी के उत्तर में स्थित बा आ लगभग {{convert|50.7|km2|1|abbr=on}} क्षेत्रफल पर एकर बिस्तार बाटे। समुंद्र तल से औसत ऊँचाई {{convert|1400|m|ft|sigfig=2}} बाटे।&amp;lt;ref name=&amp;quot;KTM intro&amp;quot;&amp;gt;{{cite web|url=http://www.kathmandu.gov.np/Page_Introduction_1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623003237/http://www.kathmandu.gov.np/Page_Introduction_1 |dead-url=yes |archive-date=23 June 2012 |title=Kathmandu Metropolitan City Office&amp;amp;nbsp;– Introduction |accessdate=14 August 2014 |publisher=Kathmandu Metropolitan City Office |df= }}&amp;lt;/ref&amp;gt; शहर के इर्द-गिर्द कई गो अन्य नगरपालिका सभ भी बाड़ी: बागमती नदी के दक्खिन में पाटन (ललितपुर) बा जेकरे साथे रिंग रोड जुड़े ला, दक्खिन पच्छिम में कीर्तिपुर बा आ पूरुब में मध्यपुर थिमि बाटे। उत्तर में ई शहर कई गाँव बिकास समीति सभ ले बिस्तार लिहले बा। हालाँकि, शहर के नगरीय संकुल (एग्लोमरेशन) अउरी बिस्तार वाला बा आ एह में भक्तपुर नियर नगरपालिका आ लगभग पूरे काठमांडो घाटी आ जाले।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Geographic location&lt;br /&gt;
|Centre    = काठमांडो मेट्रो शहर&lt;br /&gt;
|North     = [[तोखा]] / [[बुढनीलकंठ]]&lt;br /&gt;
|Northeast = गोकर्नेश्वर&lt;br /&gt;
|East      = कागेश्वरी मनोहरा&lt;br /&gt;
|Southeast = मध्यपुर थिमि&lt;br /&gt;
|South     = &amp;#039;&amp;#039;[[बाघमती नदी]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br&amp;gt;[[ललितपुर, नेपाल|ललितपुर]] &lt;br /&gt;
|Southwest = [[कीर्तिपुर]]&lt;br /&gt;
|West      = नागार्जुन&lt;br /&gt;
|Northwest = तारकेश्वर&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
काठमांडो घाटी में कुल छोट-बड़ आठ्गो नदी गुजरे लीं, इनहन में घाटी के मुख्य नदी, [[बाघमती नदी|बाघमती]] आ एकर सहायिका नदी सभ शामिल बाड़ी, बिष्णुमती, ढोबी खोला, मनोहरा खोला, हनुमंते खोला आ टुकुचा खोला एह सहायिका सभ में प्रमुख बाड़ी सऽ। जवना पहाड़ सभ से ई नदी निकसे लीं उनहन के ऊँचाई लगभग {{convert|1500|-|3000|m|ft}} के बीच बा, आ एह में कई को काठी (दर्रा) सभ बाने जिनहन से हिमालय के अन्य घाटी सभ से एह घाटी के जुड़ाव आ रस्ता बा।&amp;lt;ref name=facts&amp;gt;{{cite web |url = http://www.kathmandu.gov.np/index.php?cid=2&amp;amp;pr_id=2 |title = Kathmandu Facts |accessdate = 12 दिसंबर 2009 |publisher = Kathmandu Metropolitan City Council, Government of Nepal }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=Geography&amp;gt;{{cite web |url = http://www.kathmandu.gov.np/index.php?cid=3&amp;amp;pr_id=3 |title = Geography |accessdate = 12 दिसंबर 2009 |publisher = Kathmandu Metropolitan City }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Shreshta S.H.&amp;quot;&amp;gt;{{Cite book |last = Shreshta |title = Nepal in Maps |page =  |work = Kathmandu valley |pages = 102–14 |publisher = Educational Publishing House |location = Kathmandu |year = 2005 |first = S.H }}&amp;lt;/ref&amp;gt; बहुत पुराना जमाना के एगो नहर नागार्जुन पहाड़ी से निकल के बलाजू होखत काठमांडो चहुँपे, हालाँकि अब ई नहर बिलुप्त हो चुकल बाटे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
काठमांडो घाटी के बनस्पति क्षेत्र &amp;#039;&amp;#039;मानसूनी पतझड़ वाला बन&amp;#039;&amp;#039; के श्रेणी में आवे ला (ऊँचाई {{convert|1200|-|2100|m|ft}}) जे नेपाल के पाँच गो बनस्पति क्षेत्र सभ में एक हवे। ओक, एल्म, बीच आ मैपल इत्यादि पे फेड़ सभ के बहुतायत बा आ ऊँच ढाल सभ पर कोणधारी बन भी मिले लें।&amp;lt;ref&amp;gt;Shrestha S.H. p. 35&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=&amp;quot;packed&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
File:2015-03-08 Swayambhunath, Katmandu, Nepal.jpg|काठमांडो में नगरी बिस्तार(मार्च 2015)&lt;br /&gt;
File:Kathmandu, Nepal.JPG|काठमांडो घाटी के चारो ओर के परबती ढालन प भरपूर हरियरी बा जेकरे बीचा में ई मेट्रो सहर स्थित बा, आसपास रिजर्व क्षेत्र आ राष्ट्रीय पार्क भी बाने&lt;br /&gt;
File:Kathmandu City during monsoon.jpg|आसमान में घन बादर आ काठमांडो के हाइवे&lt;br /&gt;
File:New Road-kathmandu-07.jpg|नई सड़क, शॉपिंग वाला इलाका आ बिजनेस डिस्ट्रिक्ट हवे&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== काठमांडो प्रशासन ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
काठमांडो आ आसपास के नगरीय इलाका सभ कई गो आवासीय क्षेत्र सभ में बिभाजित बाने, लोकल लोग आम बेहवार में एही मोहल्ला सभ के नाँव के इस्तेमाल ढेर करे ला। हालाँकि, प्रशासन के हिसाब से काठमांडो के बिभाजन 35 गो वार्ड सभ में कइल गइल बा। इनहन के नाँव नंबरिंग के आधार पर हवे, मने की वार्ड नं. 1 से ले के वार्ड नं. 35 तक।&amp;lt;ref&amp;gt;[https://web.archive.org/web/20120622031755/http://www.kathmandu.gov.np/Page_Ward%2BNo.%2B16_31]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== काठमांडो नगरीय समूह ===&lt;br /&gt;
काठमांडो नगरीय समूह (एग्लोमेरेशन) कौनों प्रशासनिक इकाई ना घोषित हवे। काठमांडो घाटी के शहरी इलाका सभ तीन गो जिला सभ में बिभाजित बाने जे लगभग पूरा तौर पर एह घाटी के भितरे मौजूद बाने सिवाय दक्खिनी हिस्सा के छोड़ के जे एह घाटी के बहरे ले फइलल बाटे। एह जिला सभ के जनसंख्या घनत्व पूरा नेपाल में सभसे ढेर बा, मने की ई नेपाल के सभसे ढेर घन बसल जिला सभ में टॉप पर बाने। एह तीन जिला सभ में 3 कई गाँव बिकास समीति, 20 गो नगरपालिका आ 2 दू गो मेट्रो (महानगरपालिका): काठमांडो आ लातितपुर) सामिल बाने। नीचे एह जिला सभ के आँकड़ा दिहल गइल बा जे काठमांडो नगरीय संकुल के हिस्सा मानल जालें:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:right;&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! जिला&lt;br /&gt;
! रकबा (किमी&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;)&lt;br /&gt;
! जनसंख्या (2001 जनगणना)&lt;br /&gt;
! जनसंख्या (2011 जनगणना)&lt;br /&gt;
! जनघनत्व (/किमी&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;text-align:left;&amp;quot;| [[काठमांडो जिला]]&lt;br /&gt;
| 395&lt;br /&gt;
| 1,081,845&lt;br /&gt;
| 1,740,977&lt;br /&gt;
| 4408&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;text-align:left;&amp;quot;| [[ललितपुर जिला (नेपाल)|ललितपुर जिला]]&lt;br /&gt;
| 385&lt;br /&gt;
| 337,785&lt;br /&gt;
| 466,784&lt;br /&gt;
| 1212&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;text-align:left;&amp;quot;| [[भक्तपुर जिला]]&lt;br /&gt;
| 119&lt;br /&gt;
| 225,461&lt;br /&gt;
| 303,027&lt;br /&gt;
| 2546&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;text-align:left;&amp;quot;| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;काठमांडो नगरी समूह&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;899&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;1,645,091&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;2,510,788&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
| &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;2793&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|35em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Nepal topics}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:काठमांडो| ]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:नेपाल के शहर| ]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:एशिया के शहर]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:नेपाल| ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>