<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8-2</id>
	<title>चंद्रयान-2 - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8-2"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8-2&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-24T06:25:49Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8-2&amp;diff=1811&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8-2&amp;diff=1811&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-07T05:19:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox spaceflight |auto=all&lt;br /&gt;
| name                  = चंद्रयान-2&lt;br /&gt;
| image                 = Chandrayaan-2 lander and orbiter integrated module.jpg&lt;br /&gt;
| image_caption         = चंद्रयान-2 के कंपोजिट तस्वीर&lt;br /&gt;
| image_size            = &lt;br /&gt;
| mission_type          = [[चंद्रमा|चंद्र]] [[ऑर्बिटर]], चंद्र लैंडर, चंद्र रोवर&lt;br /&gt;
| operator              = [[इसरो]] (ISRO)&lt;br /&gt;
| COSPAR_ID             = &lt;br /&gt;
| SATCAT                =2019-042A &lt;br /&gt;
| website               = {{url|https://www.isro.gov.in/chandrayaan2-home-0}}&lt;br /&gt;
| mission_duration      = ऑर्बिटर: &amp;gt; 1 बरिस &amp;lt;br /&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;विक्रम&amp;#039;&amp;#039; लैंडर ≤ 14 दिन&amp;lt;ref name=&amp;quot;duration&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |url=http://indianexpress.com/article/technology/science/sac-to-deliver-eyes-and-ears-of-chandrayaan-2-by-2015-end |title=ISRO to deliver &amp;quot;eyes and ears&amp;quot; of Chandrayaan-2 by 2015-end |work=The Indian Express |first=Avinash |last=Nair |date=31 May 2015 |accessdate=7 August 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br /&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;प्रज्ञान&amp;#039;&amp;#039; रोवर: ≤ 14 days&amp;lt;ref name=&amp;quot;duration&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| spacecraft_bus        = &lt;br /&gt;
| manufacturer          = [[इसरो]] (ISRO)&lt;br /&gt;
| launch_mass           = सगरी (wet): {{convert|3850|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;ndtv20180829&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |url=https://gadgets.ndtv.com/science/news/chandrayaan-2-to-be-launched-in-january-2019-says-isro-chief-1907969 |title=Chandrayaan-2 to Be Launched in January 2019, Says ISRO Chief |work=Gadgets360 |publisher=[[NDTV]] |agency=Press Trust of India |date=29 August 2018 |accessdate=29 August 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;idos20180828&amp;quot;&amp;gt;{{Cite press release |title=ISRO to send first Indian into Space by 2022 as announced by PM, says Dr Jitendra Singh |date=28 August 2018 |publisher=[[अंतरिक्ष बिभाग]] |url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=183103 |access-date=29 August 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;Combined (dry): {{convert|1308|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;CY2_DryMass&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |title=Chandrayaan-2: All you need to know about India’s 2nd Moon mission |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-2-all-you-need-to-know-about-indias-2nd-moon-mission/articleshow/70207662.cms |accessdate=22 July 2019 |date=22 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190714030717/https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-2-all-you-need-to-know-about-indias-2nd-moon-mission/articleshow/70207662.cms |archivedate=14 July 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| payload_mass          = ऑर्बिटर (wet): {{convert|2379|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;ndtv20180829&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;idos20180828&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;ऑर्बिटर (dry): {{convert|682|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;CY2_DryMass&amp;quot;/&amp;gt; &amp;lt;br /&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;विक्रम&amp;#039;&amp;#039; लैंडर (wet): {{convert|1471|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;ndtv20180829&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;idos20180828&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Vikram&amp;#039;&amp;#039; lander (dry): {{convert|626|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;CY2_DryMass&amp;quot;/&amp;gt; &amp;lt;br /&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;प्रज्ञान&amp;#039;&amp;#039; रोवर: {{convert|27|kg|lb|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;ndtv20180829&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;idos20180828&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
| dimensions            = &lt;br /&gt;
| power                 = ऑर्बिटर: 1 kW&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web|title = Chandrayaan-2 – Home|url=https://www.isro.gov.in/chandrayaan2-home#missionintro| accessdate = June 20, 2019| publisher = [[इसरो]]}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Vikram&amp;#039;&amp;#039; lander: 650 W&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Pragyan&amp;#039;&amp;#039; rover: 50 W&lt;br /&gt;
| launch_date           = 22 जुलाई 2019, 14:43:12 IST (09:13:12 UTC)&amp;lt;ref name = &amp;#039;Cdy-2 new schedule&amp;#039;&amp;gt;{{Cite web|title = Chandrayan-2 Launch Rescheduled on 22nd July, 2019, AT 14:43 HRS|url = https://www.isro.gov.in/update/18-jul-2019/chandrayaan-2-launch-rescheduled-22nd-july-2019-1443-hrs|date = July 18, 2019|accessdate = July 18, 2019|publisher = &amp;#039;&amp;#039;[[इसरो]]&amp;#039;&amp;#039;}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| launch_rocket         = [[जीएसएलवी मार्क 3]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;gslv3&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;gslv2&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/ISRO-chief-signals-Indias-readiness-for-Chandrayaan-II-mission/articleshow/51178528.cms |title=ISRO chief signals India&amp;#039;s readiness for Chandrayaan II mission |work=The Times of India |agency=Times News Network |first=Jaideep |last=Shenoy |date=28 February 2016 |accessdate=7 August 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
| launch_site           = सतीश धवन अंतरिक्ष केंद्र लांच पैड&lt;br /&gt;
| launch_contractor     = [[इसरो]] (ISRO)&lt;br /&gt;
|interplanetary         = &lt;br /&gt;
 {{Infobox spaceflight/IP&lt;br /&gt;
  |type                 = orbiter&lt;br /&gt;
  |object               = [[चंद्रमा]]&lt;br /&gt;
  |component            = &amp;lt;!--part of the spacecraft involved, if spacecraft split into multiple components--&amp;gt;&lt;br /&gt;
  |arrival_date         = 20 August, 2019 (planned)&amp;lt;ref name=&amp;quot;TG_20190722&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |title=India&amp;#039;s Chandrayaan-2 moon mission lifts off a week after aborted launch |url=https://www.theguardian.com/world/2019/jul/22/indias-chandrayaan-2-moon-mission-lifts-off-a-week-after-aborted-launch |accessdate=23 July 2019 |date=22 July 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |title=GSLV-Mk III – M1 / Chandrayaan-2 Mission |url=https://www.isro.gov.in/launcher/gslv-mk-iii-m1-chandrayaan-2-mission |website=ISRO.gov.in |accessdate=21 July 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  |periapsis            = {{convert|100|km|mi|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;AS&amp;quot;&amp;gt;{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=1TzL1UTELgc |title=Chandrayaan-2 – India&amp;#039;s Second Moon Mission |work=YouTube.com |publisher=Inter-University Centre for Astronomy and Astrophysics |first=Aluru Seelin |last=Kiran Kumar |author-link= |date=August 2015 |accessdate=7 August 2016}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  |apoapsis             = {{convert|100|km|mi|abbr=on}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;AS&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
  |inclination          = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
 {{Infobox spaceflight/IP&lt;br /&gt;
  |type                 = lander&lt;br /&gt;
  |object               = [[चंद्रमा]]&lt;br /&gt;
  |component            = रोवर&amp;lt;!--part of the spacecraft involved, if spacecraft split into multiple components--&amp;gt;&lt;br /&gt;
  |arrival_date         = 7 सितंबर 2019 (प्लान)&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |title=GSLV-Mk III – M1 / Chandrayaan-2 Mission |url=https://www.isro.gov.in/launcher/gslv-mk-iii-m1-chandrayaan-2-mission |website=ISRO.gov.in |accessdate=21 July 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| programme             = चंद्रयान कार्यक्रम&lt;br /&gt;
| previous_mission      = [[चंद्रयान-1]]&lt;br /&gt;
| next_mission          = [[चंद्रयान-3]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;चंद्रयान-2&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; भारतीय अंतरिक्ष कार्यक्रम के तहत, चंद्रमा पर भेजल जाये वाला भारत के दुसरा अंतरिक्ष बिमान हवे। एकरे पहिले [[चंद्रयान-1]] भेजल गइल रहे। [[इसरो]] द्वारा बिकसित आ बनावल एह यान के 22 जुलाई 2019 के 2.43 PM IST (09:13 UTC) पर सतीश धवन अंतरिक्ष केंद्र के लांच पैड से जीएसएलवी मार्क 3 राकेट द्वारा लांच कइल गइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;gslv3&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-2-launch-put-off-india-israel-in-lunar-race-for-4th-position/articleshow/65275012.cms |title=Chandrayaan-2 launch put off: India, Israel in lunar race for 4th position |work=The Times of India |agency=Times News Network |first=Surendra |last=Singh |date=5 August 2018 |accessdate=15 August 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt; एह अंतरिक्ष यान से एगो चंद्र ऑर्बिटर, लैंडर आ चंद्र रोवर भेजल गइल बा। तय प्रोग्राम के मोताबिक 7 सितंबर के एकर लैंडर चंद्रमा के सतह पर उतरे के कोसिस करी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==मकसद==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
चंद्रयान-2 के सभसे प्राथमिक मकसद बा ई देखावल कि भारतीय तकनीकी चंद्रमा के सतह पर &amp;quot;सॉफ्ट-लैंडिंग&amp;quot; करे में आ सतह पर रोवर चलावे में सक्षम बाटे। एकरे बाद बैज्ञानिक मकसद सभ में चंद्रमा के टोपोग्राफी, खनिज, तत्व सभ के मात्रा, चंद्रमा के बाहरी वायुमंडल (लूनर एक्सोस्फीयर), इहाँ मौजूद पानी आ बरफ के अध्ययन इत्यादि शामिल बा।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=CHANDRYN2 |title=Chandrayaan 2 |work=NASA Space Science Data Coordinated Archive |publisher=[[नासा]] |accessdate=3 जुलाई 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ऑर्बिटर चंद्रमा के सतह के नक्शा तइयार करी आ थ्री-डी व्यू जेनरेट करे में मदद करी। एह पर लागल राडार सतह के सर्वेक्षण करी आ मौजूद पानी के अध्ययन करी। दक्षिणी ध्रुव वाला इलाका में बरफ के रूप में जमल पानी के अध्ययन एह में शामिल बा। एकरे अलावा ई चंद्रमा पर मौजूद चट्टान-चूर्ण (रेगोलिथ) के मोटाई के अध्ययन करी जवना से इहाँ के माटी बनल बा।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |last=Banerji |first=Abigail |url=https://www.firstpost.com/tech/science/chandrayaan-2-orbiter-will-scan-and-make-a-comprehensive-map-of-the-lunar-surface-6892891.html |title=Chandrayaan 2: Everything you need to know about the orbiter&amp;#039;s mission and design |work=Firstpost |date=13 जुलाई 2019 |accessdate=14 जुलाई 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==डिजाइन==&lt;br /&gt;
ई मिशन जीएसएलवी मार्क 3 से लांच कइल गइल आ लिफ्ट-ऑफ द्रब्यमान लगभग {{convert|3850|kg|lb|abbr=on}} रहल। श्रीहरिकोटा दीप पर मौजूद सतीश धवन सेंटर से एकरा के लांच कइल गइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;CY2_LaunchKit&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;AS&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;gslv2&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;timesin20180812&amp;quot;&amp;gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/isro-wants-chandrayaan-2-lander-to-orbit-moon-first/articleshow/65370820.cms |title=Isro wants Chandrayaan-2 lander to orbit moon first |work=The Times of India |agency=Times News Network |first=Chethan |last=Kumar |date=12 August 2018 |accessdate=15 अगस्त 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt; {{As of|2019|06|df=}}, एह मिशन पर कुल खर्चा {{INR}}978 [[करोड़]] (लगभग {{US$|141 मिलियन}}) आइल जेह में {{INR}}603 एकरे अंतरिक्ष वाला हिस्सा पर आइल आ {{INR}}375 खर्चा लांच करे के सिस्टम पर आइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/science/chandrayaan-2-mission-cheaper-than-hollywood-film-interstellar/articleshow/62990361.cms |title=Chandrayaan-2 mission cheaper than Hollywood film Interstellar |work=The Times of India |agency=Times News Network |first=Surendra |last=Singh |date=20 February 2018 |accessdate=3 मार्च 2018}}&amp;lt;/ref&amp;gt; चंद्रयान-2 स्टैक के पहिले पृथ्वी के पार्किंग ऑर्बिट में 170&amp;amp;nbsp;किमी [[एप्सिस|पेरीजी]] आ 40,400&amp;amp;nbsp;किमी अपोजी पर लांच यान द्वारा अस्थापित कइल गइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;DoS_20190118&amp;quot;&amp;gt;{{Cite web|url=http://pibphoto.nic.in/documents/rlink/2019/jan/p201911802.pdf|title=Department of Space presentation on 18 Jan 2019|last=|first=|date=18 जनवरी 2019|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=30 जनवरी 2019}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|33em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==बाहरी कड़ी==&lt;br /&gt;
* [https://www.isro.gov.in/chandrayaan2-home Official Chandrayaan-2 mission  page], by the Indian Space Research Organisation&lt;br /&gt;
* [https://www.isro.gov.in/launcher/gslv-mk-iii-m1-chandrayaan-2-mission GSLV-Mk III launcher], by the Indian Space Research Organisation&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:इसरो]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भारत के अंतरिक्ष कार्यक्रम]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>