<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9B%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE</id>
	<title>छपरा - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9B%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-20T13:23:13Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;diff=686&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster १२:२१, ६ मार्च २०२२ पर</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;diff=686&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-06T12:21:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{for|जिला |सारन जिला}}{{Infobox settlement&lt;br /&gt;
| name                   = छपरा&lt;br /&gt;
| other_name             = &lt;br /&gt;
| settlement_type        = [[शहर]]&lt;br /&gt;
| image_skyline          = Rajendra sarovar.jpg&lt;br /&gt;
| image_alt              = &lt;br /&gt;
| image_caption          = छपरा में राजेंद्र सरोवर&lt;br /&gt;
| latd = 25.7848&lt;br /&gt;
| longd = 84.7274&lt;br /&gt;
| coordinates_display    = inline, title&lt;br /&gt;
| subdivision_type       = देश&lt;br /&gt;
| subdivision_name       = {{flag|भारत}}&lt;br /&gt;
| subdivision_type1      = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]&lt;br /&gt;
| subdivision_name1      = [[बिहार]]&lt;br /&gt;
| subdivision_type2      = [[बिहार के जिला|जिला]]&lt;br /&gt;
| subdivision_name2      = [[सारन जिला|सारन]]&lt;br /&gt;
| established_title      = &lt;br /&gt;
| established_date       = 898&lt;br /&gt;
| founder                = &lt;br /&gt;
| named_for              = &lt;br /&gt;
| government_type        = &lt;br /&gt;
| governing_body         = &lt;br /&gt;
| unit_pref              = मीट्रिक&lt;br /&gt;
| area_footnotes         = &lt;br /&gt;
| area_total_km2         = &lt;br /&gt;
| area_urban_km2         = 38.26&lt;br /&gt;
| area_rank              = &lt;br /&gt;
| elevation_footnotes    = &lt;br /&gt;
| elevation_m            = 36&lt;br /&gt;
| population_total       = 201598&lt;br /&gt;
| population_as_of       = 2011&lt;br /&gt;
| population_footnotes   = &lt;br /&gt;
| population_density_km2 = auto&lt;br /&gt;
| population_urban       = 249556&lt;br /&gt;
| population_rank        = &lt;br /&gt;
| population_demonym     = छपरहवी&lt;br /&gt;
| demographics_type1     = भाषा&lt;br /&gt;
| demographics1_title1   = आधिकारिक&lt;br /&gt;
| demographics1_info1    = [[हिंदी]]&lt;br /&gt;
| demographics1_title2   = चलनसार&lt;br /&gt;
| demographics1_info2    = [[भोजपुरी]], [[उर्दू]], [[अंगरेजी]]&lt;br /&gt;
| timezone1              = [[भारतीय मानक समय|IST]]&lt;br /&gt;
| utc_offset1            = +5:30&lt;br /&gt;
| postal_code_type       = [[पिनकोड|पिन]]&lt;br /&gt;
| postal_code            = 841301&lt;br /&gt;
| area_code              = +91 6152&lt;br /&gt;
| area_code_type         = टेलीफोन कोड&lt;br /&gt;
| registration_plate     = &lt;br /&gt;
| website                = {{URL|saran.bih.nic.in/}}&lt;br /&gt;
| footnotes              = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;छपरा&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;(कैथी: 𑂓𑂣𑂩𑂰) [[भारत]] के [[बिहार]] राज्य के एकदम पच्छिमी हिस्सा में बसल एगो महत्वपूर्ण सहर हऽ। ई सारण प्रमंडल आ [[सारन जिला]] के मुख्यालय भी हऽ। शहर के लोकेशन इलाका के दू गो बिसाल नदी [[गंगा]] आ [[सरजू]] के संगम के लगे, सरजू के उत्तरी (बायाँ) तीरे पर बाटे। वास्तव में ई शहर [[उत्तर प्रदेश]] से कुछ मिनट के दूरी पर मौजूद बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[गोरखपुर]]-[[गुवाहाटी]] रेलमार्ग पर छपरा रेलवे स्टेशन एगो महत्वपूर्ण जंक्शन ह जहवां से [[गोपालगंज]] एवं [[बलिया]] खातिर रेललाइन जाला |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==भूगोल==&lt;br /&gt;
===लोकेशन===&lt;br /&gt;
25 डिग्री 50 मिनट उत्तर अक्षांश तथा 84 डिग्री 45 मिनट पूरूबी देशान्तर। ई [[घाघरा नदी]] के उत्तरी घाट प बसल बा। इहाँ से कुछे दूर गइला प गंडक के गंगा के साथे विलय हो जाला, जवना के गंगा-गंडक के संगम कहल जाला। पुरनिया लोग बतावेला की पाहिले सोनपुर मेला संगम के भीरी लागत रहे लेकिन अब संगम दूर घूसुक गइल बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== इतिहास ==&lt;br /&gt;
अईसन कहल जाला की इहाँ के दाहिआवाँ महल्ला में [[दधीचि]] ऋषि के आश्रम रहे । इहाँ से पाँच मील पछिम में  रिविलगंज बा , जहाँ [[गौतम ऋषि]] के बसेरा बतावल जाला, ऊहाँ [[कार्तिक पूर्णिमा]] के दिने एगो बरिआर मेला लागेला। ईहो कहल जाला की छपरा से 2 कोस प चिरान छपरा बा जहाँ पौराणिक राजा [[मयूरध्वज]] के राजधानी अऊरी [[च्यवन ऋषि]]  के आश्रम रहे। ऊहाँ भारतीय पुरातत्व बिभाग के ओर से कोड़ाई के काम चल रहल बा जहां से इहाँ के इतिहास के बारे में कुछ बडहन जानकारी मिले के उम्मेद बा|छपरा से लगभग 17 कोस दूर पूरब गंडक नदी के तट प [[सोनपुर]] बा जवन [[हरिहर क्षेत्र]] के नाम से विख्यात बा। अईसनो कहल जाला की इहें गज अऊरी ग्राह के जुध भइल रहे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18वीं शताब्दी में डच, फ़्रांसीसी, पुर्तग़ाली और अंग्रेजन के द्वारा इहाँ [[शोरा]]-परिष्करण इकाइअन के सूरू भइला के बाद गंगा नदी के किनारे छपरा बाज़ार के रूप में पनपल। 1864 में इहाँ नगरपालिका के गठन भइल रहे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== जनसंख्या ==&lt;br /&gt;
2011 की जनगणना के अनुसार छपरा सहर के  कुल आबादी 3,248,701 बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==अर्थब्यवस्था==&lt;br /&gt;
=== खेती और खनिज ===&lt;br /&gt;
ई सहर प्रमुख रेल व सड़क मार्ग से जुड़ल बा अऊर एगो कृषि व्यापार केंद्र ह।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== उद्योग और व्यापार ===&lt;br /&gt;
शोरा और [[अलसी]] [[तेल]] प्रसंस्करण इहाँ के प्रमुख उद्योग बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== शिक्षण संस्थान ==&lt;br /&gt;
[[चित्र:Rajendra College Chhapra.jpg|right|thumb|230px|राजेन्द्र महाविद्यालय, छापरा]]&lt;br /&gt;
एह सहर में कईएक गो  पार्क, [[जयप्रकाश विश्वविद्यालय]], [[बिहार विश्वविद्यालय]] से मान्यता प्राप्त महाविद्यालय अऊरी [[कामेश्वर सिंह दरभंगा संस्कृत विश्वविद्यालय]] से संबद्ध एगो  महाविद्यालय बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==सोनपुर मेला==&lt;br /&gt;
इहाँ  [[शिव]] और [[विष्णु]] के मंदिर एके साथे बा। कार्तिक पूर्णिमा के दिने सोनपुर के बिख्यात मेला लागेला अऊरी महिनन चलेला। मौर्य कुल के राजा लोगीन इहें से हाथी, घोड़ा, ऊटन के खरीदत रहले, एह से एकर प्राचीनता के पता चलेला। आजु-काल्ह एह मेला में गेरुअन के बिक्री में कमी आइल बा। एकर मुख्या वजह केरल से आवे वाली हाथियन के बेचे प कचहरी के रोक लगवल कहल जात बा। अबहियो महिना भ खातिर ई मेला बरिआर जमघट बन जाला। सोनपुरे में रेलवे अस्टेसन भइला के चलते इहाँ चहूपल आसन बा। ई मेला जगजीवन पूल के नियरे लागेला। जाड़ के दिन में गंडक के पानी हाड़ कपावेलायक पाला हो जाला। मेला में हर तरह के पालतू जानवर बेचल जालें। छपरा में कईकगो अस्कूल-कवलेज बा अऊर पढाई के प्रसार हो रहल बा। जिला में [[शक्कर|चीनी]] के कईकगो कारखाना बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==परसिद्ध लोग==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[राजेंद्र प्रसाद]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; - भारत के पहिला राष्ट्रपति, राजेंदर बाबू के पढ़ाई लिखाई हेइजे भइल रहे।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Datta2015&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Kali Kinkar Datta|title=RAJENDRA PRASAD|url=https://books.google.com/books?id=6Cn2DAAAQBAJ&amp;amp;pg=PT12|date=4 June 2015|publisher=Additional Director General (Incharge), Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting,|isbn=978-81-230-2197-3|pages=12–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==इहो देखल जाय==&lt;br /&gt;
* [[सिवान]]&lt;br /&gt;
* [[गोपालगंज]]&lt;br /&gt;
* [[बलिया]]&lt;br /&gt;
* [[आरा]] &lt;br /&gt;
* [[भोजपुर]]&lt;br /&gt;
* [[बक्सर]]&lt;br /&gt;
* [[सासाराम]]&lt;br /&gt;
* [[भभुआ]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{reflist|33em}}&lt;br /&gt;
{{सारण प्रमण्डल}}&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:बिहार के शहर आ कस्बा]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{बिहार-भू-आधार}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>