<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B2</id>
	<title>टैंगानिका झील - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B2"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-25T19:14:03Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;diff=946&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;diff=946&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-28T06:51:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox lake&lt;br /&gt;
 |name = टैंगानिका झील&lt;br /&gt;
 |image = STS51G-034-0012_Lake_Tanganyika_June1985.jpg&lt;br /&gt;
 |caption = अंतरिक्ष से टैंगानिका झील के तस्वीर, जून 1985&lt;br /&gt;
 |image_bathymetry = Lake Tanganyika map.png&lt;br /&gt;
 |caption_bathymetry = map&lt;br /&gt;
 |coords = {{coord|6|30|S|29|50|E|type:waterbody_scale:2500000|display=inline,title}}&lt;br /&gt;
 |lake_type = [[रिफ्ट घाटी झील]]&lt;br /&gt;
 |inflow = [[रुजीजी नदी]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[मालागारासी नदी]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[कलाम्बो नदी]]&lt;br /&gt;
 |outflow = [[लुकूगा नदी]]&lt;br /&gt;
 |catchment = {{convert|231000|km2|sqmi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |basin_countries = [[बुरुंडी]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[डेरि कांगो]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[तंजानिया ]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[जांबिया]]&lt;br /&gt;
 |length = {{convert|673|km|mi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |width = {{convert|72|km|mi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |area = {{convert|32900|km2|sqmi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |depth = {{convert|570|m|ft||abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |max-depth = {{convert|1470|m|ft|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |volume = {{convert|18900|km3|cumi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |residence_time = 5500 साल&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |last=Yohannes |first=Okbazghi |title=Water resources and inter-riparian relations in the Nile basin |year=2008 |publisher=SUNY Press |page=127}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |shore = {{convert|1828|km|mi|abbr=on}}&lt;br /&gt;
 |elevation = {{convert|773|m|ft|abbr=on}}&amp;lt;ref name=asdf/&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |islands =&lt;br /&gt;
 |cities = [[किगोमा]], तंजानिया&amp;lt;br/&amp;gt;[[कलेमाई]], डेरि कांगो&amp;lt;br/&amp;gt;[[बुजुंबुरा]], बुरुंडी&lt;br /&gt;
 |reference = &amp;lt;ref name=asdf&amp;gt;{{cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/afr/afr-06.html|title=LAKE TANGANYIKA|publisher=www.ilec.or.jp|accessdate=2008-03-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;टैंगानिका झील&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; अफिरका के बिसाल झील सभ में से एक बा। साफपानी वाली झील सभ में, ई दुनिया के दुसरा नंबर के सभसे ढेर पानी वाली झील बाटे आ गहिराई में भी दुसरा नंबर पर बा। खाली बैकाल झील एह दुन्नो मामिला में टैंगानिका से आगे एक नंबर पर बाटे।&amp;lt;ref name=zambiatour&amp;gt;{{cite web&lt;br /&gt;
|url=http://www.zambiatourism.com/destinations/lakes/lake-tanganyika|title=~ZAMBIA~|publisher=www.zambiatourism.com&lt;br /&gt;
|accessdate=2008-03-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ई दुनिया के सबसे लमहर साफपानी वाली झील भी हवे। झील कुल चार गो देसवन में पड़े ले – [[तंजानिया]], [[डेमोक्रेटिक रिपब्लिक ऑफ़ कांगो]], [[बुरुंडी]], आ [[जांबिया]]।  तंजानिया (46%) आ डेरि कांगो (40%) के हिस्सा एह झील में ढेर बाटे। झील से निकसे वाला पानी [[कांगो नदी]] से हो के [[अटलांटिक महासागर]] में पहुँचे ला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;quot;टैंगानिका&amp;quot; नाँव के अरथ &amp;#039;मैदान नियर झील&amp;#039; या &amp;#039;बिसाल मैदान की तरे फइलल झील&amp;#039; हवे।&amp;lt;ref name=Stanley&amp;gt;Stanley, H.M., 1899, Through the Dark Continent, London: G. Newnes, Vol. One ISBN 0486256677, Vol. Two ISBN 0486256685&amp;lt;/ref&amp;gt;{{rp|Vol.Two,16}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== भूगोल ==&lt;br /&gt;
टैंगानिका झील अफिरका के पूरबी रिफ्ट घाटी के पच्छिमी शाखा, अल्बर्टाइन रिफ्ट घाटी के अंदर स्थित बाटे आ घाटी के किनारे के पहाड़न से घेराइल बाटे। ई अफिरका के सभसे बड़ रिफ्ट घाटी झील हवे आ पानी के मात्रा के हिसाब से दुनिया के दुसरे नंबर के सभसे बड़ झील भी हवे। ई अफिरका के सभसे गहिरी झील हवे आ सभसे बड़ साफपानी के झील भी हवे, जेह में दुनिया के कुल मौजूद साफ पानी के 18% हिस्सा मौजूद बाटे। ई झील, लंबाई में उत्तर-दक्खिन के {{convert|676|km|mi|abbr=on}} लंबाई में आ {{convert|50|km|mi|abbr=on}} चाकर बाटे। झील के कुल क्षेत्रफल {{convert|32900|km2|sqmi|abbr=on}}, आ किनारा {{convert|1828|km|mi|abbr=on}} लंबा बा, एकर औसत गहिराई {{convert|570|m|ft|abbr=on}} आ अधिकतम गहिराई {{convert|1470|m|ft|abbr=on}} (उत्तरी बेसिन में) बाटे। एह में कुल {{convert|18900|km3|cumi}}&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/afr/dafr06.html|title=Datbase Summary: Lake Tanganyika&lt;br /&gt;
|publisher=www.ilec.or.jp|accessdate=2008-03-14}}&amp;lt;/ref&amp;gt; पानी बाटे। पानी से सतह पर तापमान औसतन {{convert|25|C|F|abbr=on}} आ [[pH]] औसतन 8.4 बाटे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
बहुत ढेर गहिराई आ उष्णकटिबंधी लोकेशन के कारण झील के पानी के उलटपुलट (टर्नओवर) ना हो पावेला, मतलब ई कि, नीचे के गहिराई में मौजूद पानी के फॉसिल-वाटर कहल जा सके ला आ ई बिना ऑक्सीजन के होखेला। झील के बेसिन, जहाँ ले क पानी एह में गिरे ला, {{convert|231000|km2|mi2|abbr=on}} बिस्तार वाला बाटे। दू गो मुख्य नदी एह झील में गिरे लीं आ अउरी कई ठे बहुत छोट-छोट नदी भी गिरेलिन। झील में से लुकूगा नदी बाहर निकले ले आ एकर पानी बहा के कांगो नदी में छोड़े ले।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कीवू झील से आवे वाली [[रुजीजी नदी]], 10,000 साल पहिले अस्तित्व में आइल जवन टैंगानिका में उत्तर के ओर से आ के गिरे ले। दुसरी प्रमुख नदी [[मालागरासी नदी]] बा, जे तंजानिया के दूसरी सभसे लमहर नदी हवे, पूरुब ओर से आ के गिरे ले। ई नदी टैंगानिका झील से पुरान हवे आ जब झीलिया ना रहल तब सीधे कांगो नदी में जा के मिले।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
झील के लोकेशन उष्णकटिबंध में होखे के कारण [[बास्पीकरण]] बहुत होला। एही कारण, कीवू झील से बाहर निकल के आवे वाली रुजीजी नदी के पानी के बहाव पर ई निर्भर बा कि टैंगानिका से पानी बाहर बहे। कीवू झील से रुजीजी के रूप में होखे वाला बहाव बहुत पुरान ना हवे आ लगभग 12,000 साल से ई हो रहल बाटे, जब लावा के जमाव के कारण कीवू के पुरनका, [[एडवर्ड झील]] से हो के नील नदी में जाए वाला बहाव बंद हो गइल। झील के प्राचीन किनारा के अध्ययन ई सुझावे ला की टैंगानिका के पुरान लेवल वर्तमान से 300 मीटर नीचे रहल होखी आ पानी के कौनों निकास समुंद्र में ना पहुँचत रहल होखी। इहाँ ले कि एकर वर्तमान निकास भी परमानेंट ना हवे, हो सकेला कि जब 1858 में पच्छिमी लोग एकरा खोज कइल तब ई बहाव न रहल होखे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
समय के अलग अलग दौर में एह झील में पानी के आगम आ निकास दुनों में कुछ अंतर भी रहल हो सके ला। ऊँचाई पर मौजूद [[रुकवा झील]] से आगम, [[मलावी झील]] ले पहुँच, आ नील नदी में एह झील से पानी के निकास, ई सगरी बात इतिहास में कौनों दौर में होखे के प्रस्ताव बिद्वान लोग द्वारा कइल गइल बाटे।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |last=Lévêqu |first=Christian |title=Biodiversity Dynamics and Conservation: The Freshwater Fish of Tropical Africa |year=1997 |publisher=[[कैम्ब्रिज यूनिवर्सिटी प्रेस]] |page=110}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== दीप ===&lt;br /&gt;
टैंगानिका झील में कई ठो [[दीप]] बाने, जिनहन में मुख्य-मुख्य के नाँव नीचे दिहल गइल बा:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[कवाला दीप]] (कांगो डेमोक्रेटिक रिपब्लिक)&lt;br /&gt;
* माम्बा-कयेंदा दीप (कांगो डेमोक्रेटिक रिपब्लिक)&lt;br /&gt;
* मिलिमा दीप (कांगो डेमोक्रेटिक रिपब्लिक)&lt;br /&gt;
* किबिशाई दीप (कांगो डेमोक्रेटिक रिपब्लिक)&lt;br /&gt;
* मुटोनोव दीप (जांबिया)&lt;br /&gt;
* कुम्बुला दीप (जांबिया)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clr}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|30em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==बाहरी कड़ी==&lt;br /&gt;
{{commons category|Lake Tanganyika}}&lt;br /&gt;
* [http://www.fao.org/fi/fcp/en/COD/BODY.HTM Food and Agriculture Organization of the United Nations] {{In lang|en}}&lt;br /&gt;
* [http://www.cichlidexplorer.com/category/lake-tanganyika-cichlids/ Index of Lake Tanganyika Cichlids] {{In lang|en}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- * {{Wikisource-inline|list=&lt;br /&gt;
** {{Cite Collier&amp;#039;s|wstitle=Tanganyika|short=x |noicon=x}}&lt;br /&gt;
** {{Cite NSRW|wstitle=Tanganyika|short=x |noicon=x}}&lt;br /&gt;
** {{Cite EB1911|wstitle=Tanganyika|short=x |noicon=x}}&lt;br /&gt;
}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{African Great Lakes}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{Lakes of Tanzania}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{Lakes of Burundi}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Authority control}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:टैंगानिका झील| ]]&amp;lt;!--cat sort position--&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:अफिरकी बिसाल झील|टैंगानिका]]&amp;lt;!--cat sort position--&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:बिसाल रिफ्ट घाटी के झील|टैंगानिका]]&amp;lt;!--cat sort position--&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>