<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2</id>
	<title>बिहार के भूगोल - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-26T06:23:52Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2&amp;diff=3727&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2&amp;diff=3727&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-01-19T14:22:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[File:Satellite Map of Bihar.jpg|thumb|right|230px|alt=बिहार के उपग्रहचित्र|बिहार के उपग्रह से लिहल चित्र]]&lt;br /&gt;
[[बिहार]] राज्य उत्तरी पूर्वी भारत क एगो राज्य हवे&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web | url=http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529328&amp;amp;_dad=portal&amp;amp;_schema=PORTAL | title=GSI - Eastern Region | publisher=Geographical Survey of India, Government of India. | accessdate=16 मार्च 2015}}&amp;lt;/ref&amp;gt; जेवन भारत की [[गंगा क मैदान|गंगा मैदान]] में स्थित बाटे आ एकर भूगोलीय बिस्तार 21° 58&amp;#039; 10&amp;quot; N ~ 27° 31&amp;#039; 15&amp;quot; N अक्षांश आ 82° 19&amp;#039; 50&amp;quot; E ~ 88° 17&amp;#039; 40&amp;quot; E देशांतर की बिचा में बाटे। बिहार के कुल रकबा 94,163 वर्ग किलोमीटर बाटे। बिहार के सीमा उत्तर में [[नेपाल]], पुरुब ओर [[पश्चिम बंगाल]], दक्खिन ओर [[झारखंड]] आ पच्छिम ओर [[उत्तर प्रदेश]] से सटल बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==भौतिक रचना==&lt;br /&gt;
बिहार के जमीन की रचना की हिसाब से दू भाग में बाँटल जाला - शिवालिक के पहाड़ी भाग आ उत्तरी तराई प्रदेश अउरी [[मध्य गंगा मैदान|बिहार मैदान]]।&lt;br /&gt;
===तराई===&lt;br /&gt;
[[तराई]] वाला हिस्सा मे तीन गो उपबिभाग कइल जाला:&lt;br /&gt;
# रामनगर दून: लगभग 200 वर्ग किलोमीटर की क्षेत्र मे बिस्तार वाला ई छोटहन पहाड़िन के लड़ी बाटे। एह के दक्खिनी श्रेणी भी कहल जाला। अहिजा सभसे ढेर ऊँचाई करीब 240 मीटर बा।&lt;br /&gt;
# सोमेश्वर श्रेणी: त्रिवेणी नहर की उद्गम से ले के भिखनाठोरी ले लगभग 75 वर्ग किलोमीटर में बिहार आ नेपाल की सीमा की रूप में ई पहाड़ी बाड़ीं सब जेवना में सोमेश्वर, भिखनाठोरी आ मरवत दर्रा बाटें आ एहकर सभसे ऊँच चोटी 874 मीटर बाटे।&lt;br /&gt;
# दून घाटी (हरहा नदी): ई घाटी रामनगर दून आ सोमेश्वर श्रेणी की बिचा में बाटे, ए के हरहा नदी के घाटी भी कहल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===गंगा मैदान===&lt;br /&gt;
बिहार में [[गंगा के मैदान|गंगा के बिचला मैदान]] पड़ेला आ एहू के दू हिस्सा में बाँटल जाला उत्तरी बिहार क मैदान आ दक्खिनी बिहार क मैदान।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#उत्तरी गंगा के मैदान: के निर्माण नेपाल से उतरे वाली नदिन कि निक्षेप से भइल बा। सामान्य ढाल उत्तर पच्छिम से दक्खिन पूरुब की ओर बाटे आ औसत ऊंचाई 66 मीटर बा। ई मैदान के घाघरा-गंडक दुआब, गंडक-कोसी दुआब, आ कोसी-महानंदा दुआब में बाँटल जाला। बाढ़ की मैदान में दियारा पावल जाला आ नदी की धारा के एहर-ओहर हटला से चौरी आ छारण जइसन स्थलरूप बनल बाने।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#दक्खिनी गंगा मैदान: के बिस्तार छोटा नागपुर की पठारी हिस्सा की उत्तरी किनारा से शुरू हो के उत्तर में गंगा नदी ले बा। मैदान पच्छिम में ढेर चौड़ा बाटे आ पूरुब ओर जाके राजमहल पहाड़ी की कारन सांकर हो गइल बा। औसत ढाल दक्खिन से उत्तर की ओर हवे आ सोन, कर्मनाशा, आ पुनपुन प्रमुख नदी हईं। गंगा-सोन दुआबा, मगध मैदान आ अंग मैदान एकर तीन गो उपबिभाग हवे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
===नदी-झील सभ===&lt;br /&gt;
[[File:Biharimap.png|thumb|right|250px|बिहार के नदी सभ आ अउरी जल समूह]]&lt;br /&gt;
[[File:TelharFallKaimurBihar.jpg|thumb|right|250px|कैमूर में तेलहर झरना]]&lt;br /&gt;
[[File:View of Rajgir hills from Jarasandha&amp;#039;s Akhara.JPG|thumb|right|250px|राजगीर के पहाड़ी क एगो दृश्य]]&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot;|&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;नदी&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
** अजय नदी&lt;br /&gt;
** [[बाघमती]]&lt;br /&gt;
** [[बूढ़ी गंडक]]&lt;br /&gt;
** [[भुतही बालन]]&lt;br /&gt;
** [[गंडक]]&lt;br /&gt;
** [[गंगा नदी|गंगा]]&lt;br /&gt;
** [[घाघरा]]&lt;br /&gt;
** [[फल्गु नदी]]&lt;br /&gt;
** [[गंडकी नदी]]&lt;br /&gt;
** [[कमला]]&lt;br /&gt;
** [[कर्मनाशा]]&lt;br /&gt;
** [[कोसी नदी]]&lt;br /&gt;
** [[महानंदा नदी]]&lt;br /&gt;
** [[पुनपुन नदी|पुनपुन]]&lt;br /&gt;
** [[सप्तकोसी]]&lt;br /&gt;
** [[सोन नदी]]&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;झरना&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
** [[काकोलत झरना]]&lt;br /&gt;
** तेलहर झरना&lt;br /&gt;
** करकट झरना&lt;br /&gt;
** जियारखुंड झरना&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सोता&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
** मँझार कुण्ड&lt;br /&gt;
** दुआ कुण्ड&lt;br /&gt;
** सीता कुण्ड&lt;br /&gt;
** रिसी कुण्ड&lt;br /&gt;
** उत्तरी कुण्ड&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| valign=&amp;quot;top&amp;quot; |&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;झील&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
**अनुपम ताल]&lt;br /&gt;
**खडगपुर झील&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===पहाड़ी सभ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
बिहार के सभसे दक्खिनी हिस्सा में कई गो पहाड़ी बा जेवना में कुछ प्रमुख पहाड़ी बाड़ीं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*राजगीर के पहाड़ी&lt;br /&gt;
*बरबर के पहाड़ी&lt;br /&gt;
*बटेश्वर पहाड़ी&lt;br /&gt;
*कैमूर श्रेणी&lt;br /&gt;
*ब्रह्मयोनी पहाड़ी&lt;br /&gt;
*प्रेतशिला पहाड़ी&lt;br /&gt;
*रामशिला पहाड़ी&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==प्रशासनिक/राजनीतिक विभाजन==&lt;br /&gt;
बिहार में 38 गो जिला बा जेवन 9 गो प्रमंडल में ग्रुप कइल बाटे:&lt;br /&gt;
{{बिहार के प्रमंडल तथा जिला}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==जलवायु==&lt;br /&gt;
{{मुख्य|बिहार के जलवायु}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
बिहार के जलवायु [[नम उपोष्ण कटिबंधी जलवायु]] (Cwa) हवे। इहाँ [[जाड़ा]] में ख़ूब ठंढा मौसम रहेला आ [[तापमान]] 0 से 10 डिग्री ले नीचे गीर जाला। जाड़ा में बरखा पच्छिमी विक्षोभ से पैदा [[चक्रवात]] से होला। फरवरी कि अंत से ले के अप्रैल ले मौसम [[बसंत]] के होला आ सुहावन होला। अप्रैल की बाद [[गर्मी]] पड़े शुरू होला आ मई की अंत ले ख़ूब गर्मी पड़ेला जेवना में तापमान 45 डिग्री ले ऊपर पहुँच जाला। मई में लोकल [[झंझावात]] से बरखा भी होला। एकरी बाद [[मानसून]] के सीजन आ जाला आ बरखा के शुरुआत होला जेवन सितंबर की शुरुआत ले चलेला। बिहार में 150 से 200 सेंटीमीटर ले बरखा होला। अक्टूबर-नवंबर के मौसम सुहावन होला आ फिर नवंबर से जाड़ा शुरू हो जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==बन क्षेत्र==&lt;br /&gt;
बिहार की 5,558 वर्ग किलोमीटर हिस्सा में बन क्षेत्र बा जेवना में 76 वर्ग किलोमीटर के क्षेत्र पर बहुत घन बन बा। बिहार की कुल रकबा के 5.9% क्षेत्र पर बन बाटे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==प्राकृतिक आफत==&lt;br /&gt;
[[Image:Flooded Bihar.JPG|thumb|200px|[[2008 बिहार के बाढ़ि]] के एगो दृश्य]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{reflist}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:बिहार]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:बिहार के भूगोल]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{बिहार-आधार}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>