<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C</id>
	<title>भारत में पंचायती राज - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-27T04:28:31Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C&amp;diff=3087&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C&amp;diff=3087&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-23T22:58:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{for|परंपरागत बेवस्था|पंचायती राज}}&lt;br /&gt;
[[चित्र:Muhamma grama panchayath.jpg|230px|thumb|केरल में एगो ग्राम पंचायत के भवन]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;भारत में पंचायती राज&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; वर्तमान समय में [[भारत]] में लोकल स्तर प [[गाँव]] सभ में [[भार में लोकल खुद-शासन|खुद-शासन]] के एगो रूप हवे; जबकि अइसने सिस्टम शहरी इलाका में नगर पंचायत के रूप में लागू बाटे। एकरे तहत मुख्य रूप से [[गाँव]]न में [[ग्राम पंचायत]] के गठन होला। ई सिस्टम परंपरागत रूप से भारतीय उपमहादीप में चलल आ रहल [[पंचायती राज]] के बेवस्था पर आधारित हवे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
वर्तमान बेवस्था के इतिहास देखल जाय त लक्ष्मीमल्ल सिंघवी कमेटी (1986) के सुझाव स्वीकार कइल गइल आ 1992 में नरसिम्हाराव के सरकार के समय [[भारत के संबिधान|संबिधान]] में 73वां संसोधन क के एकरा के लागू कइल गइल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
एह सिस्टम में तीन लेवल के ब्यवस्था होले। गाँव के लेवल पर ग्राम पंचायत, मंडल चाहे ब्लाक के स्तर पर मंडल परिषद चाहे ब्लाक समीति, आ जिला स्तर पर जिला पंचायत या जिला परिषद के गठन कइल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
वर्तमान में ई बेवस्था पूरा भारत के हर राज्य में लागू बा सिवाय [[नागालैंड]], [[मेघालय]], आ [[मिजोरम]] के; हर केंद्र-शासित प्रदेश में लागू बा सिवाय [[दिल्ली]] के।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== इतिहास ==&lt;br /&gt;
[[महात्मा गाँधी]] &amp;#039;&amp;#039;पंचायत राज&amp;#039;&amp;#039; के वकालत करें आ एकरा के भारतीय राजनीतिक बेवस्था के आधार मानें। उनका बिचार में ई एक किसिम के बिकेंद्रित तरीका के सरकार होखे वाली रहल जेह में हर गाँव के अपना मामिला सभ खातिर खुदे जिम्मेदार होखे के रहल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|author=Sisodia, R. S. |year=1971 |title=Gandhiji&amp;#039;s Vision of Panchayati Raj |journal=Panchayat Aur Insan |volume=3 |issue=2 |pages=9–10}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|author=Sharma, Manohar Lal |year=1987 |title=Gandhi and Democratic Decentralization in India |location=New Delhi |publisher=Deep and Deep Publications|oclc=17678104}} [http://catalog.hathitrust.org/Record/000916234 Hathi Trust copy, search only]&amp;lt;/ref&amp;gt; एह तरीका के बिचार खातिर &amp;#039;&amp;#039;ग्राम स्वराज&amp;#039;&amp;#039; के नाँव दिहल गइल रहे। एकरा बिपरीत भारत में बहुते केंद्रित सरकार के गठन भइल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|author1=Hardgrave, Robert L.  |author2=Kochanek, Stanley A. |lastauthoramp=yes |year=2008 |title=India: Government and Politics in a Developing Nation |edition=seventh |location=Boston, Massachusetts |publisher=Thomson/Wadsworth |page=[https://books.google.com/books?id=pSyRgcSQhuIC&amp;amp;pg=PT157 157] |isbn=978-0-495-00749-4}}&amp;lt;/ref&amp;gt; हालाँकि, बाद में जाके लोकल लेवल पर ग्राम पंचायत सभ के कई सारा काम आ अधिकार दिहल गइल आ भारत के केंद्रित शासन के कुछ हद तक बिकेंद्रित कइल गइल।&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|author=Pellissery, S. |year=2007 |title=Do Multi-level Governance Meet Local Aspirations? |journal=Asia Pacific Journal of Public Administration |volume=28 |issue=1 |pages=28–40}}&amp;lt;/ref&amp;gt; गाँधी के सोच अनुसार होखे वाली बेवस्था में आ वर्तमान में लागू ग्राम पंचायत सिस्टम जे 1992 में संबिधान संसोधन से आइल, कई तरह के अंतर बा।&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite book|author=Singh, Vijandra |year=2003 |chapter=Chapter 5: Panchayate Raj and Gandhi |title=Panchayati Raj and Village Development: Volume 3, Perspectives on Panchayati Raj Administration |series=Studies in public administration |location=New Delhi |publisher=Sarup &amp;amp; Sons |pages=84–90|isbn=978-81-7625-392-5}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
== इहो देखल जाय ==&lt;br /&gt;
* [[पंचायती राज]]&lt;br /&gt;
* [[नगर पंचायत]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== संदर्भ ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|33em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== बाहरी कड़ी ==&lt;br /&gt;
{{Commons category|Panchayati Raj}}&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20070329082726/http://panchayat.nic.in/ Ministry of Panchayati Raj, Government of India]&lt;br /&gt;
* {{Cite web|url=http://rural.nic.in/ |title=Home page |publisher=Department of Rural Development, Ministry of Rural Development, Government of India}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Local government in India}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भारतीय राजनीति]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भारत के संबिधान]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{poli-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>