<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA</id>
	<title>यूरोप - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-20T18:50:44Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA&amp;diff=2442&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA&amp;diff=2442&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-17T03:43:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[चित्र:Europe (orthographic projection).svg|thumb|right|250px|ग्लोब पर योरोप महाद्वीप का स्थिति]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;यूरोप&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; या &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;योरप&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ([[अंग्रेजी]]:Europe) परंपरागत रूप से सात गो मानल जाए वाला महाद्वीप कुल में से एगो [[महाद्वीप]] हवे। ई [[यूरेशिया]] भूभाग की पच्छिमी ओर स्थित बा आ [[एशिया]] आ एकरी बीच पारंपरिक सीमा [[यूराल पर्वत]] के मानल जाला। यूरेशिया भूभाग की प्रायद्वीप की रूप में होखला की कारण एके प्रायद्वीपीय महाद्वीप भी कहल जाला। एकरी उत्तर में [[आर्कटिक महासागर]], पच्छिम ओर [[अटलांटिक महासागर]] आ दक्खिन ओर [[भूमध्यसागर]] बाटे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
यूरोप क्षेत्रफल की हिसाब से बाकी महाद्वीपन में खाली [[आस्ट्रेलिया महाद्वीप]] से बड़ हवे। एकर क्षेत्रफल करीब 10,180,000 वर्ग किमी (3,930,000 वर्ग मील) बा जेवन पूरा पृथ्वी की सतह का 2% आ पृथ्वी कि जमीन वाला हिस्सा क 6.8% हवे। यूरप में करीब 50 गो देस बाड़ें जेवना में [[रूस]] सबसे बड़ बा। यूरोप की अउरी मुख्य देशन में [[यूनाइटेड किंगडम|यूनाइटेड किंगडम, फ़्रांस, जर्मनी]], [[इटली]] इत्यादि बाटें। रूस क विस्तार यूरोप आ एशिया दुन्नों महाद्वीप में बाटे लेकिन सांस्कृतिक रूप से एके यूरोप क हिस्सा मानल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[पश्चिमी संस्कृति]] का पैदाइश यूरोपे में भइल जेवन [[यूनानी सभ्यता|यूनान]] आ [[रोमन सभ्यता|रोम]] कि प्राचीन सभ्यता, [[यूरोप में पुनर्जागरण]] आ [[औद्योगिक क्रांति]] क परिणाम हउवे। एही क्रम में यूरोप के कई गो देश दूसरी अफ्रीकी आ एशियाई देशन पर [[उपनिवेशवाद|उपनिवेश]] स्थापित कइलें आ ए तरे यूरोप क संस्कृति पुरा दुनिया में फइल गइल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
यूरोप का ज्यादातर देश विकसित देस कि श्रेणी में आवेलें। [[यूरोपियन यूनियन]] इहँवा कई देसन क आर्थिक संघ हवे। यूरोपियन युनियन की सदस्य देसन क मुद्रा [[यूरो]] हवे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==भूगोल==&lt;br /&gt;
{{मुख्य|यूरोप क भूगोल}}&lt;br /&gt;
===विस्तार===&lt;br /&gt;
यूरोप एशिया कि पच्छिम ओर बाटे आ उत्तरी [[अटलांटिक महासागर]] में एगो प्रायद्वीप की नियर बाटे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{यूरोप और सागर}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==इतिहास==&lt;br /&gt;
{{मुख्य|यूरोप क इतिहास}}&lt;br /&gt;
===प्राचीन इतिहास===&lt;br /&gt;
[[File:RomanEmpire 117.svg|thumb|right|250px|[[रोमन साम्राज्य]] क बिस्तार जब सबसे अधिक रहे]]&lt;br /&gt;
यूरोप में मानव ईसापूर्व 35,000 के आसपास आइल। ग्रीक (यूनानी) आ लातिनी (रोम) राज्यन क अस्थापना पहिली सहस्त्राब्दी की सुरुआत में भइल। ई दोनों संस्कृति  आधुनिक य़ूरोप की संस्कृति के बहुते बहुत प्रभावित कइले हवे। ईसापूर्व 480 के आसपास य़ूनान पर ईरानी आक्रमण भइल आ एह में यूनानी लोगन के पीछे हटे के पड़ल। 330 ईसापूर्व में सिकन्दर ने ईरानी साम्राज्य के जीत लिहलें। 146 ई.पू. में यूनानी प्रायद्वीप (द्वीप छोड़ के) रोमन प्रोटेक्टोरेट क हिस्सा बन गइल। यूनान क अन्तिम पतन 88 ई.पू में भइल जब पोन्टस क मिथ्रिडेट्स छठवाँ (VI) नामक राजा रोम की खिलाफ़ विद्रोह कर दिहलस, जब ऊ रोमन जनरल लुसियस कॉर्नेलियस सुला की द्वारा यूनान से बाहर खदेड़ दिहल गइल तब तब यूनान पर फिन से रोम क अधिकार हो गइल आ यूनानी नगर फिर कब्बो ए से उबर न पवलें कुल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
सन् 27 ईसापूर्व में रोमन गणतंत्र समाप्त हो गइल आ [[रोमन साम्राज्य]] क अस्थापना भइल। सन् 313 में कांस्टेंटाइन ईसाई धर्म स्वीकार क लिहलें आ इहे धर्म रोमन साम्राज्य क राजधर्म बन गइल। पाँचवीं सदी आवत-आवत रोमन साम्राज्य कमजोर हो चुकल रहे लेकिन पूर्वी रोमन साम्राज्य पंद्रहवीं सदी ले इस्तांबुल में बनल रहल। इस समय की दौरान पूर्वी रोमन साम्राज्य के कई बेर अरब आक्रमण क सामना करे के पड़ल जेम्मे उन्हान के कई गो प्रदेश अरब लोगन के देवे के पड़ल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===मध्यकाल===&lt;br /&gt;
{{Multiple image&lt;br /&gt;
 | align     = right&lt;br /&gt;
 | direction = vertical&lt;br /&gt;
 | width     = 200&lt;br /&gt;
 | image1    = Europe around 650.jpg&lt;br /&gt;
 | caption1  = 650 ई में यूरोप &lt;br /&gt;
 | image2    = Frankish Empire 481 to 814-en.svg&lt;br /&gt;
 | footer  = [[:en:Carolingian Empire|शर्लेमैग्ना साम्राज्य]] 814 ईसवी में: {{Legend0|#3CB371|Frankia}}, {{Legend0|#FFFFFF|Tributaries}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
रोमन साम्राज्य की पतन की साथ-साथ यूरप एगो अइसन लम्बा समय खातिर अनजान इतिहास की दौर में चलि गइल जेवना के इतिहासकार लोग प्रवास क युग कहेला। कई तरह क आक्रमण यूरोप पर भइल जेवना में ऑस्ट्रोगोथ, विसिगोथ, गोथ, वेंडाल, हूण, फ्रैंक, एंजेल्स, सैक्सन, स्लेव, अवार, आ बाद में वाइकिंग, कुमान आ मैगीर इत्यादि जाति-जनजाति कबीला इत्यादि क आक्रमणकारी रहलें।  एही काल के पैत्रार्क नियर पुनर्जागरण क इतिहासकार लोग यूरोप क [[अन्ध युग]] कहेला। ए समय में यूरोप से ज्ञान-विज्ञान आ संस्कृति क महत्वपूर्ण तत्व अपनी सबसे खराब अवस्था में पहुच गइल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===आधुनिक इतिहास===&lt;br /&gt;
आधुनिक इतिहास का सुरुआत [[कुस्तुनतुनिया]] (कांस्टेंटिनोपल) की पतन से मानल जाला। एकरी बाद पूरा योरोप में ज्ञान-विज्ञान आ साहित्य की क्षेत्र में अचानक परिवर्तन भइल जेवना के [[पुनर्जागरण]] कहल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===वर्तमान समय में ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==आर्थिक==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संस्कृति==&lt;br /&gt;
{{मुख्य|यूरोप क संस्कृति}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
The culture of Europe can be described as a series of overlapping cultures; cultural mixes exist across the continent. There are cultural innovations and movements, sometimes at odds with each other. Thus the question of &amp;quot;common culture&amp;quot; or &amp;quot;common values&amp;quot; is complex. In his article, Andreas Kaplan describes Europe as &amp;quot;embracing maximum cultural diversity at minimal geographical distances&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
The culture of Europe can be described as a series of overlapping cultures; cultural mixes exist across the continent. There are cultural innovations and movements, sometimes at odds with each other. Thus the question of &amp;quot;common culture&amp;quot; or &amp;quot;common values&amp;quot; is complex. In his article, Andreas Kaplan describes Europe as &amp;quot;embracing maximum cultural diversity at minimal geographical distances&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
According to historian Hilaire Belloc, for several centuries the peoples of Europe based their self-identification on the remaining traces of the Roman culture and on the concept of Christendom, because many European-wide military alliances were of religious nature: the Crusades (1095–1291), the Reconquista (711-1492), the Battle of Lepanto (1571).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==पर्यटन==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==इहो देखल जाय==&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== बाहरी कड़ी==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{यूरोप संबंधी बिसय}}&lt;br /&gt;
{{Continents of the world}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:महादीप]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:यूरोप]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{भूगोल-आधार}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>