<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8</id>
	<title>राहुल सांकृत्यायन - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-27T03:19:40Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;diff=5239&amp;oldid=prev</id>
		<title>2409:4064:4E18:1554:9235:317C:85A1:91B7: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;diff=5239&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-22T14:56:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox writer&lt;br /&gt;
| name         = राहुल सांकृत्यायन&lt;br /&gt;
| image        =Rahul Sankrityayan bust Darjeeling.JPG&lt;br /&gt;
| alt          = &lt;br /&gt;
| caption      = &lt;br /&gt;
| nickname      = राहुल बाबा&lt;br /&gt;
| birth_name    = केदारनाथ पाण्डेय&lt;br /&gt;
| birth_date    = {{Birth date|df=yes|1893|4|9}}&lt;br /&gt;
| birth_place   = पंदहा गाँव,&amp;lt;ref name=&amp;quot;Machwe1998&amp;quot; /&amp;gt; [[आजमगढ़ जिला]], उत्तर प्रदेश, ब्रिटिश भारत&lt;br /&gt;
| death_date    = {{death date and age|df=yes|1963|4|14|1893|4|9}}&lt;br /&gt;
| death_place   = [[दार्जिलिंग]], [[पश्चिम बंगाल]], [[भारत]]&lt;br /&gt;
| occupation   = लेखक, निबंधकार, बिद्वान, भारतीय राष्ट्रवादी, इतिहासकार, [[भारतबिद]], दर्शनशास्त्री, बहुबिद्यावान&lt;br /&gt;
| nationality  =  [[भारत के लोग|भारतीय]]&lt;br /&gt;
| awards       = 1958: [[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] &amp;lt;br&amp;gt;1963: [[पद्म भूषण]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;राहुल सांकृत्यायन&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, जिनके महापंडित क उपाधि दिहल जाले&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sharma2009&amp;quot;&amp;gt;{{cite book| first = R.S.| last = Sharma| authorlink = | title = [[Rethinking India&amp;#039;s Past]]| publisher = Oxford University Press| year = 2009| isbn = 978-0-19-569787-2}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, [[हिंदी]] के एगो प्रमुख साहित्यकार अउर प्रतिष्ठित बहुभाषाविद् रहने&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sharma2009&amp;quot; /&amp;gt;। उ हिंदी यात्रासहित्य क पितामह कहल जालें&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sharma2009&amp;quot; /&amp;gt;। [[बौद्ध धर्म]] पर उनकर शोध हिंदी साहित्य में युगान्तरकारी मानल जाला, जेकरे खातिन उ [[तिब्बत]] से [[श्रीलंका]] तक भ्रमण करले रहने। एकरे अलावा उ [[मध्य-एशिया]] तथा [[कॉकेशस]] भ्रमण पे यात्रा वृतांत लिखने जेके साहित्यिक दृष्टि से बहुते महत्वपूर्ण मानल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
राहुल जी की तिब्बत यात्रा की वर्णन के महत्व आ ओकर जिनगी की हर पहलू पर बिस्तार से परभावित हो के कुछ लोग 1933-52 की समय के यात्रा साहित्य में राहुल युग ले कहि दिहल।&amp;lt;ref&amp;gt;विश्वमोहन तिवारी, [http://books.google.co.in/books?id=BD11WsHCIzMC&amp;amp;lpg=PA58&amp;amp;dq=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;pg=PA58#v=onepage&amp;amp;q=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;f=false हिंदी का यात्रा साहित्य], पन्ना 58&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==जीवन==&lt;br /&gt;
राहुल सांकृत्यायन के जनम आजमगढ़ जिला के पंदहा गाँव में भइल रहल जवन उनुके ननिअउरा रहल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Machwe1998&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Prabhakar Machwe|title=Rahul Sankrityayan (Hindi Writer)|url=http://books.google.com/books?id=kPPlgMiM388C&amp;amp;pg=PA12|date=1 जनवरी 1998|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-7201-845-0|pages=12–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
== प्रमुख साहित्यिक कृति==&lt;br /&gt;
=== कथा ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;सतमी के बच्चे&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[वोल्गा से गंगा]]&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;बहुरंगी मधुपुरी&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;कनैला की कथा&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== उपन्यास ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;बाईसवीं सदी&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;जीने के लिए&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;सिंह सेनापति&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;जय यौधेय&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;भागो नहीं, दुनिया को बदलो&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मधुर स्वप्न&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;राजस्थानी रनिवास&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;विस्मृत यात्री&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;दिवोदास&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== आत्मकथा ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मेंरी जीवन यात्रा&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== जीवनी आ संस्मरण ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;सरदार पृथ्वीसिंह&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;नए भारत के नए नेता&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;बचपन की स्मृतियाँ&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;अतीत से वर्तमान&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;स्तालिन&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[व्लादीमिर लेनिन|लेनिन]]&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;कार्ल मार्क्स&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;माओ-त्से-तुंग&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;वीर चन्द्रसिंह गढ़वाली&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;सिंहल घुमक्कड़ जयवर्धन&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;कप्तान लाल&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;सिंहल के वीर पुरुष&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;महामानव बुद्ध&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;घुमक्कड़ स्वामी&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मेरे असहयोग के साथी&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;जिनका मैं कृतज्ञ&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== यात्रा साहित्य ===&lt;br /&gt;
राहुल जी क सभसे महत्व वाला साहित्य हवे उनकर यात्रा साहित्य&amp;lt;ref&amp;gt;मीरा गौतम, [http://books.google.co.in/books?id=h9DXlNSGEgYC&amp;amp;lpg=PA242&amp;amp;dq=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;pg=PA242#v=onepage&amp;amp;q=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;f=false अन्तिम दो दशकों क हिंदी साहित्य], पन्ना  242&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;लंका&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;जापान&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;इरान&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;किन्नर देश की ओर&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;चीन में क्या देखा&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मेरी लद्दाख यात्रा&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मेरी तिब्बत यात्रा&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[[तिब्बत में सवा बर्ष]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;विष्णुचंद्र शर्मा, [http://books.google.co.in/books?id=AHj1pqMUvyQC&amp;amp;lpg=PA11&amp;amp;dq=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;pg=PA12#v=onepage&amp;amp;q=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B2%20%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8&amp;amp;f=false तिब्बत में सवा वर्ष], पन्ना xii&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;रूस में पच्चीस मास&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== अनुवाद ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मज्झिम निकाय&amp;#039;&amp;#039; - हिंदी अनुवाद &lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;दीघ निकाय&amp;#039;&amp;#039; -  हिंदी अनुवाद &lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;संयुत्त निकाय&amp;#039;&amp;#039; -  हिंदी अनुवाद &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===निबंध===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;ऋग्वैदिक आर्य&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;दर्शन दिग्दर्शन&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;तुम्हारी क्षय&amp;#039;&amp;#039; - भारतीय जाती व्यवस्था, चल चलन पर व्यंग&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;मध्य एसिया का इतिहास&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;दक्खिनी हिंदी का व्याकरण&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==इहो देखल जाय==&lt;br /&gt;
* [[भोजपुरी साहित्य]]&lt;br /&gt;
* [[भिखारी ठाकुर]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:लेखक]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भोजपुरी भाषा के लेखक]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:आजमगढ़ जिला के लोग]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:1893 में जनम]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:1963 में निधन]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>2409:4064:4E18:1554:9235:317C:85A1:91B7</name></author>
	</entry>
</feed>