<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2</id>
	<title>वैदिक काल - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-24T10:20:32Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;diff=1880&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;diff=1880&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-01-18T13:35:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox archaeological culture&lt;br /&gt;
|name        = सुरुआती वैदिक काल&lt;br /&gt;
|map         = Early Vedic Culture (1700-1100 BCE).png&lt;br /&gt;
|mapalt      = &lt;br /&gt;
|altnames    =&lt;br /&gt;
|horizon     =&lt;br /&gt;
|region      = [[भारतीय उपमहादीप]]&lt;br /&gt;
|period      = भारत में लोहा जुग&lt;br /&gt;
|dates       = {{circa|1500|1100 BCE (uncertain)}}&lt;br /&gt;
|typesite    =&lt;br /&gt;
|majorsites  = &lt;br /&gt;
|extra       =&lt;br /&gt;
|precededby  = [[सिंधु घाटी सभ्यता]]&lt;br /&gt;
|followedby  = बाद के वैदिक काल, [[कुरु राज]], [[पांचाल]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{Infobox archaeological culture&lt;br /&gt;
|name        = बाद के वैदिक काल&lt;br /&gt;
|map         = Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png&lt;br /&gt;
|mapalt      = &lt;br /&gt;
|altnames    =&lt;br /&gt;
|horizon     =&lt;br /&gt;
|region      = [[भारतीय उपमहादीप]]&lt;br /&gt;
|period      = [[लोहा जुग]]&lt;br /&gt;
|dates       = {{circa|1100|500 ईसा पूर्ब (अनिश्चित)}}&lt;br /&gt;
|typesite    =&lt;br /&gt;
|majorsites  = &lt;br /&gt;
|extra       =&lt;br /&gt;
|precededby  = सुरुआती वैदिक काल&lt;br /&gt;
|followedby  = बृहद्रथ बंस, हर्यंक बंस, [[महाजनपद]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;वैदिक काल&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (1500 ईसा पूर्ब – 500 ईसा पूर्ब) [[भारत]] आ [[भारतीय उपमहादीप]] की इतिहास के ऊ काल हवे जेवना समय [[वेद]] के रचना भइल मानल जाला। एकरे पहिले के काल [[सिंधु घाटी सभ्यता]] के हवे आ एकरे बाद गंगा मैदान में दुसरा शहरी बिस्तार के काल हवे। एह काल के नाँव [[वेद]] ग्रंथ सभ के नाँव पर रखल गइल हवे जे एह दौर के बारे में उपलब्ध परमान बाने। वेद सभ के रचना एह काल में भइल आ ई जबानी इयाद कऽ के पीढ़ी-दर-पीढ़ी आगे पास भइलें। एही से इनहन के &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;श्रुति&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ग्रंथ कहल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
वैदिक सभ्यता के संबंध आर्य लोग से बतावल जाला। हालाँकि, आर्य शब्द कौनों प्रजाति (रेस) के खाती ना इस्तेमाल भइल हवे बलुक ई [[इंडो आर्यन भाषा|भाषा]] के वर्गीकरण हवे। अलग-अलग बिद्वान लोग आर्यभाषा बोले वाला, मने कि आर्य लोग, के मूल अस्थान भारत से बहरें माने ला हालाँकि, ई बहरहूँ कहाँ रहल एह बारे में कौनों एकमत ना बा। मानल जाला कि भारत (भारतीय उपमहादीप) में आर्य लोग के आगमन भा आक्रमण करीबन 1500 ईसा पूर्ब के समय में भइल रहे। एही जा से वैदिक काल के सुरुआत मानल जाला। एकरे बाद एह काल के दू हिस्सा में बाँटल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कुछ लोग सुरुआती आ बाद के वैदिक काल में ई बिभाजन करे ला आ इनहन के बीचा के सीमा 1200 ईसापूर्ब बतावे ला। कुछ लोग ई बात कहे ला कि [[ऋग्वेद]], जे चारों वेद सभ में सभसे पुरान ग्रंथ हवे, एह में लोहा के कवनो जिकिर ना मिले ला। एह आधार पर लोहा वाल जुग से पहिले के कालखंड के ऋग्वेदिक काल के नाँव दिहल जाला आ एकर समय 1500 से 1000 ईसा पूर्ब माने ला काहें से कि भारत में लोहा के इस्तेमाल के पहिला सबूत, वर्तमान में [[एटा जिला]] के अतरंजीखेड़ा नाँव के जगह से, 1000 ईपू के आसपास के समय के मिले ला। 600 से 500 ईसा पूर्ब के समय में भारत में दूसरी नगरीय क्रांति भइल आ एही समय ले वैदिक काल के सभसे बाद वाली सीमा निर्धारित कइल जाला, जबकि वैदिक काल के गाँव वाली सभ्यता बतावल जाला। शहर ([[महाजनपद]] काल) के उदय आ श्रमण आंदोलन में तेजी जे वेद के महत्त्व के चुनौती दिहल एह काल के अंतिम अवस्था मानल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
== इहो देखल जाय ==&lt;br /&gt;
* [[सिंधु घाटी सभ्यता]]&lt;br /&gt;
* [[जनपद]] आ [[महाजनपद]]&lt;br /&gt;
* [[संगम काल]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{भारत-इति-आधार}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:वैदिक काल| ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>