<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81</id>
	<title>सहस्त्रबाहु - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-25T20:10:38Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81&amp;diff=4808&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%81&amp;diff=4808&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-04-02T06:15:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सहस्त्रबाहु&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-sa|सहस्रबाहु}}) चाहे &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सहस्त्राबाहु&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; हिंदू कथा सभ में एगो काल्पनिक पात्र हऽ, खिसा से अनुसार ऊ रामायण के कथा के पात्र [[रावण]] के समकालीन रहे। ई आपन लड़ल सभ [[जुद्ध]] जीतल रहे, बाकिर परसुराम से हार गइल रहे। कथा के मोताबिक जमदग्नि ऋषि के आश्रम से जबरन ई कामधेनु नाँव के गाइ उठा ले गइलेन जेकरा चलते परसुराम इनसे जुद्ध कइलेन आ इनके बध दिहलें।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Prasoon2009&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Prof. Shrikant Prasoon|title=Hinduism-Clarified And Simplified|url=https://books.google.com/books?id=Xmb22pVp3v0C&amp;amp;pg=PT139|date=18 July 2009|publisher=Pustak Mahal|isbn=978-81-223-1056-6|pages=139–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
हर साल कातिक महीना के अँजोर में सत्तिमी तिथी के इनकर जयंती मनावल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== नाँव ==&lt;br /&gt;
सहस्त्रबाहु, जवन कि आमतौर पर बोलल लिखल जाला, इस्पेलिंग के चलते बन गइल उच्चारण आ दूसर इस्पेलिंग हवे; मूल संस्कृत शब्द &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सहस्रबाहु&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; हवे जहाँ सहस्र माने हजार आ बाहु माने बाँहि होला। [[देवनागरी]] के अक्षर स के आगे र जोड़े पर ई कुछ-कुछ त्र नियर लउके ला जेकरा चलते सहस्र के बहुत लोग सहस्त्र पढ़े बोले ला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कथा के मोताबिक इनके मूल नाँव, जनम के बाद एकवीर रखल गइल रहल। भगवान दत्तात्रेय से इनके हजार भुजा के बल के बरदान मिलल जेकरा चलते इनके सहस्रबाहु नाँव पड़ल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
इनके दूसर नाँव कार्त्तवीर्य-अर्जुन हवे जे कृतवीर्य के बेटा होखे के कारन पड़ल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== उल्लेख ==&lt;br /&gt;
=== साहित्य में ===&lt;br /&gt;
सहस्त्रबाहु के साहित्य में उल्लेख कई जगह मिले ला। [[सूरदास]] के रचित &amp;#039;&amp;#039;[[सूरसागर]]&amp;#039;&amp;#039; में एगो पद में इनके रावण से आ परसुराम से जुद्ध के बिबरन मिले ला।{{efn|सूरसागर में नउवाँ स्कंध के तेरहवाँ पद में एह कथा के बिबरन मिले ला: &amp;#039;&amp;#039;{{poem|ज्यौं भयौ परसुराम अवतार। कहौं सो कथा, सुनौ चित धार...&lt;br /&gt;
सुक नृप सौं ज्यौं कहि समुझायौ। सूरदास त्यौंही कहि गायौ।}}&amp;#039;&amp;#039; &amp;lt;!-- मूल पद देखल जाय [[wikisource:hi:सूरसागर]] पर।--&amp;gt;}} सूरदास के बिबरन अनुसार ई सूर्यवंशी राजा रहलें जे नर्मदा में नहात समय नदी के धारा अपना बाँह से रोक लिहलें, एकरा चलते आसपास ओहिजे कहीं रहत रावण इनका से जुद्ध कइलस आ ई ओकरा के हरा दिहलें। बाद में जमदग्नि रिसी के आश्रम से कामधेनु चोरावे के चलते परशुराम से इनके जुद्ध भइल आ ओह में परशुराम इनके हरा दिहलें।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Gupta2005&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Dr Kishori Lal Gupta|title=Sampuran Soorsagar Lokbharti Tika Vol-3|url=https://books.google.com/books?id=IY2PNm180nYC&amp;amp;pg=PA217|date=1 January 2005|publisher=Lokbharti Prakashan|isbn=978-81-8031-039-3|pages=217–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[तुलसीदास]] के &amp;#039;&amp;#039;[[रामचरित मानस]]&amp;#039;&amp;#039; में धनुष जग्य के कथा में लछमन-परसुराम संबाद में सहस्त्रबाहु के जिकिर आइल बा जहाँ परसुराम आपन फरसा देखा के कहे लें कि एही से सहस्त्रबाहु के हजार गो बाँह काट दिहले रहलीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== बाद के इतिहास में ===&lt;br /&gt;
वर्तमान उत्तर प्रदेश के [[बदायूँ जिला|बदायूँ ज़िला]] में सहसवान नाँव के जगह बा जेकरा बारे में मानल जाला की ई सहस्त्रबाहु के इलाका रहे आ इहाँ उनके किला रहल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sinha2005&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=A. K. Sinha|title=Dimensions in Indian History|url=https://books.google.com/books?id=_lHBLUSsdnUC&amp;amp;pg=PA197|year=2005|publisher=Anamika Publishers &amp;amp; Distributors|isbn=978-81-7975-093-3|pages=197–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news|title=सहस्त्राबाहु के टीले के सुंदरीकरण का काम शुरू|url=https://www.amarujala.com/Badaun-69879-119|accessdate=2 जुलाई 2020|work=अमर उजाला|language=hi}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
साँसी बिरादरी के लोग, जे मुख्य रूप से राजस्थान में निवास करे ला, अपना के सहस्त्राबाहु के बंसज माने ला।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Singh1998&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=K. S. Singh|title=Rajasthan|url=https://books.google.com/books?id=vm_KCE4XXPMC&amp;amp;pg=PA866|year=1998|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-769-2|pages=866–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== फुटनोट ==&lt;br /&gt;
{{notelist}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== संदर्भ ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|33em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:हिंदू कथा]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>