<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%BE%E0%A4%88</id>
	<title>सारागढ़ी के लड़ाई - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%BE%E0%A4%88"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-27T02:55:14Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;diff=7492&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;diff=7492&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-01-04T04:27:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{coord|33|33|15|N|70|53|15|E|display=title}}&lt;br /&gt;
{{Infobox military conflict&lt;br /&gt;
|conflict        = Battle of Saragarhi&lt;br /&gt;
|partof          = तिराह कैंपेन&lt;br /&gt;
|image           =&amp;lt;!-- Deleted image removed:  [[File:Saragarhi1.JPG|300px]] --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|caption         = Burnt-out interior of Saragarhi as it looked on 14 September 1897&lt;br /&gt;
|date            = 12 September 1897&lt;br /&gt;
|place           = तिराह, नार्थ-वेस्ट फ्रंटियर प्रोविंस, [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश इंडिया]] (वर्तमान में [[पाकिस्तान]])&lt;br /&gt;
|result          = अफ़गान लोग सारागढ़ी पर कब्ज़ा कइल; ब्रिटिश राज के टैक्टिकल जीत (दू दिन बाद फिर कब्ज़ा)&lt;br /&gt;
|combatant1      = {{flagicon|United Kingdom}} [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश साम्राज्य]]&lt;br /&gt;
* {{flagcountry|British Raj}}&lt;br /&gt;
|combatant2      = अफरीदी/ओरकजई कबीलाई&lt;br /&gt;
|commander1      = {{flagicon|British Raj}} हवलदार ईशर सिंह{{KIA}}&lt;br /&gt;
|commander2      = गुल बादशाह&lt;br /&gt;
|units1          = {{flagicon|British Raj}} 36वीं सिख&lt;br /&gt;
|units2          = अफरीदी आ ओरकजई&lt;br /&gt;
|strength1       = 21&amp;lt;ref name=&amp;quot;londongaz&amp;quot;&amp;gt;{{London Gazette |issue=26937 |date=11 February 1898 |page=863 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|strength2       = 6,000&amp;lt;ref name=&amp;quot;Chand_1984&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |author=Rinaldo D. D&amp;#039;Ami |title=World Uniforms in Colour |url=https://books.google.com/books?id=4qoMAQAAIAAJ |year=1968 |publisher=Patrick Stephens |page=80 |quote=...Saragarhi, whose garrison of twenty men fought till death against a horde of six thousand Orakzais mountain tribesmen. }}&amp;lt;/ref&amp;gt; - 10,000&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070415/spectrum/book2.htm|publisher=The Tribune|title=Of blood red in olive green|author=The Tribune Online Edition|date=2007-04-15|accessdate=2007-11-01}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;trib2&amp;quot;&amp;gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20050914/delhi.htm#11|publisher=The Tribune|title=Battle of Saragarhi remembered|author=Tribune News Service |date=2005-09-14|accessdate=2007-11-05}}&amp;lt;/ref&amp;gt; (estimated)&lt;br /&gt;
|casualties1    = 21 मौत&amp;lt;ref name=&amp;quot;londongaz&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|casualties2    = 180 मौत, ढेर घाही&amp;lt;ref name=&amp;quot;Chand_1984&amp;quot;&amp;gt;{{cite book |author=Chand N. Das |title=Traditions and Customs of the Indian Armed Forces |url=https://books.google.com/books?id=vmXfAAAAMAAJ |year=1984 |publisher=Vision |oclc=11252358 |page=35 |quote=On September 12, 1897, the signal post at Saragarhi was assailed by about 6,000 tribesmen. [...] The tribesmen&amp;#039;s casualties were very heavy and they admitted to have lost 180 killed and many more wounded.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book |title=The Sikh Courier International Volumes 38-42 |url=https://books.google.com/books?id=JWNRAAAAYAAJ |year=1998 |publisher=Sikh Cultural Society of Great Britain |page=48 |quote=The tribals later admitted to a figure of 180 dead and many more wounded. Some of the details of the closing phases of the fight were pieced together from, the heliograph messages, what could be seen from fort Lockhart and the tribals.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;{{asterisk}}&lt;br /&gt;
|notes          = {{asterisk}} 600 Afghan bodies were found at the battlefield. Some of them were killed by the artillery fire from the British Indian relief party that recaptured the fort.&amp;lt;!-- Please note that many articles state that &amp;quot;The Afghans later admitted they had lost 4,800 men during the engagement.&amp;quot; The 4800 deaths were not exclusive to Battle of Saragarhi, but the entire campaign --&amp;gt;&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[File:Battle of Saragarhi.png|right|306px|thumb|The map of the battle site]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सारागढ़ी के लड़ाई&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-hi|सारागढ़ी का युद्ध}}) ब्रिटिश इंडियन आर्मी आ अफगानिस्तान के अफ़रीदी आ औरकज़ई कबीला के आक्रमणकारी सेना बीच में लड़ल गइल एगो इतिहास परसिद्ध लड़ाई हवे। ई लड़ाई 12 सितंबर 1897 के, नार्थ-वेस्ट फ्रंटियर इलाका में सारागढ़ी के किला के रच्छा में सिख सैनिक लोग द्वारा लड़ल गइल आ आक्रमणकारी सेना के भारी गिनती के आगे कुल 21 गो सिख सैनिक लोग के अपना अंतिम समय तक लड़ाई करे खाती पूरा दुनियाँ के जुद्ध इतिहास में कुछ गिनल-चुनल अंतिम मोर्चा के रूप में जानल जाले।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|author=रेहान फ़ज़ल बीबीसी संवाददाता, दिल्ली |url=https://www.bbc.com/hindi/india/2015/09/150912_1965_indo_pak_war12_sdp_pk |title=एक दिन जीते और दूसरे दिन बने युद्धबंदी - BBC News हिंदी |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2019-01-04}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
लड़ाई, ब्रिटिश सेना के तिराह अभियान के हिस्सा (चाहे पूर्ववर्ती) हऽ जे 1897-98 में लड़ल गइल एगो फ्रंटियर-जुद्ध रहल। ब्रिटिश (भारतीय) सेना एह जुद्ध के दौरान अफगानिस्तान के कबीलाई लोग पर आपन परभुत्व खातिर ई जुद्ध लड़ल। एही दौरान ब्रिटिश अभियान के नोकसान पहुँचावे आ इलाका में पहुँच के रोके खातिर&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sood2015&amp;quot; /&amp;gt; अफगानी लोग के सेना गुलिस्ताँ, सारागढ़ी, सांगर आ दार नाँव के किला सभ पर करीबन 20,000 के गिनती के सेना के साथे हमला कइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;SinghAhluwalia2015&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author1=Col Kanwaljit Singh|author2=Maj H S Ahluwalia|title=Saragarhi Battalion: Ashes to Glory|url=https://books.google.com/books?id=SAGzBgAAQBAJ&amp;amp;pg=PA19|date=17 February 2015|publisher=Lancer Publishers LLC|isbn=978-81-7062-022-8|pages=19–}}&amp;lt;/ref&amp;gt; एह समय सारागढ़ी में कुल 21 गो सैनिक हवलदार ईशर सिंह के अगुआई में आ एगो सहजोगी रहल लोग।&amp;lt;ref name=&amp;quot;SinghAhluwalia2015&amp;quot; /&amp;gt; अफगानी सेना द्वारा दू बेर गढ़ी के दरवाजा पर हमला कइल गइल बाकी बिफल रहल, अंत में देवाल टूट गइल आ लड़ाई के अंत सिख सैनिक लोग के साथ भइल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
लड़ाई के इतिहासी महत्व एह बात खाती हवे कि गिनती के सैनिक अपना आखिरी साँस ले लड़ के मरे के फ़ैसला लिहलें आ दुश्मन सेना के, अपना गिनती के हिसाब से, भारी नोकसान चहुँपवलें। एह लड़ाई के तुलना यूनान पर दूसरा ईरानी हमला के दौरान भइल [[थर्मोपिली के लड़ाई]] से कइल जाला जेह में 300 स्पार्टन सैनिक ईरानी सेना के रास्ता रोकलें आ अंतिम साँस ले लड़लें। 36 सिख रेजिमेंट खाती इ खास महत्व के हवे आ भारतीय सेना के वर्तमान सिख रेजिमेंट 12 सितंबर के &amp;#039;&amp;#039;सारागढ़ी दिवस&amp;#039;&amp;#039; के रूप में मनावे ला। ओह सगरी सिपाही लोग के तत्काल के &amp;#039;&amp;#039;इंडियन ऑर्डर ऑफ़ मेरिट&amp;#039;&amp;#039; (आइओएम) दिहल गइल जे वर्तमान भारतीय वीरता पुरस्कार &amp;quot;परमवीर चक्र&amp;quot; के बरोबर रहल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;Sood2015&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Maj Gen Shubhi Sood|title=Bharatiya Sena Ke Shoorveer|url=https://books.google.com/books?id=_nNtCwAAQBAJ&amp;amp;pg=PA28|date=1 January 2015|publisher=Prabhāta Prakāśana|isbn=978-93-5186-469-1|pages=28–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
चुहाड़ सिंह के लिखल लमहर कबिता (55 पन्ना के) &amp;#039;&amp;#039;खालसा बहादुर&amp;#039;&amp;#039; एह जुद्ध में काम आवे वाला सिख सिपाही लोग के बीरता के इयादगार के रूप में लिखल गइल हवे।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|last=Singh|first=Gurdev|editor=Harbans Singh|title=The Encyclopedia of Sikhism|url=http://www.advancedcentrepunjabi.org/eos/KHALSA%20BAHADUR.html|edition=2nd|year=1995|publisher=Punjabi University, Patiala|location=Patiala}}&amp;lt;/ref&amp;gt; एह लड़ाई के ले के डाकुमेंटरी के प्रदर्शन भी हो चुकल बा आ फिलिम निर्माण के भी घोषणा बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|33em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:ब्रिटिश भारत]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>