<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%87_%27%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%27</id>
	<title>सुदामा पांडे &#039;धूमिल&#039; - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%87_%27%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%27"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%87_%27%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%27&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-28T12:16:28Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%87_%27%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%27&amp;diff=7415&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%87_%27%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2%27&amp;diff=7415&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-28T07:30:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Rquote|right|&lt;br /&gt;
लोहे का स्वाद&amp;lt;br /&amp;gt; &lt;br /&gt;
लुहार से मत पूछो&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
उस घोड़े से पूछो&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
जिसके मुँह में लगाम है&amp;lt;br /&amp;gt;- &amp;lt;small&amp;gt;&amp;quot;संसद से सड़क तक&amp;quot;&amp;lt;/small&amp;gt;: ‘धूमिल’}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सुदामा पांडे &amp;quot;धूमिल&amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (9 नवंबर 1936 – 10 फरवरी 1975) [[हिंदी भाषा]] के कवि रहलें। [[बनारस]] के धूमिल हिंदी साहित्य के साठोत्तरी पीढ़ी के प्रमुख कवी मानल जालें&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|author= नरेंद्र सिंह |title=Adhunik Sahitya Chintan Aur Kuch Vishitha Sahityakar|url=https://books.google.com/books?id=Wp9IuQ3wiAoC&amp;amp;pg=PT121|publisher=Vani Prakashan|pages=121–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.deshbandhu.co.in/vichar/%E0%A4%A7%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%93%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF-30805-2 |title=धूमिल की कविताओं की शक्ति |publisher=Deshbandhu.co.in |date=2016-02-21 |accessdate=2017-10-16}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, आ उनके बागी तेवर&amp;lt;ref name=&amp;quot;Kumar2014&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Akshaya Kumar|title=Poetry, Politics and Culture: Essays on Indian Texts and Contexts|url=https://books.google.com/books?id=68ITAwAAQBAJ&amp;amp;pg=PA36|date=14 March 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-80963-0|pages=36–}}&amp;lt;/ref&amp;gt; खातिर जानल जाला।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
धूमिल के जिनगी रहत, खाली एक ठो कबिता-संग्रह छपल &amp;#039;&amp;#039;संसद से सड़क तक&amp;#039;&amp;#039; आ दुसरा संग्रह मरे के बाद छपल, &amp;#039;&amp;#039;कल सुनना मुझे&amp;#039;&amp;#039;, दुसरका खातिर उनके साहित्य अकादमी के पुरस्कार मिलल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
धूमिल के निधन 38 बरिस के उमिर में ब्रेन ट्यूमर (दिमागी गाँठ) से हो गइल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==जिनगी==&lt;br /&gt;
धूमिल के जनम उत्तर प्रदेश के बनारस के लगे खेवली नाँव के गाँव में 9 नवंबर 1936 के भइल।&amp;lt;ref name=&amp;quot;jivan&amp;quot;&amp;gt;{{cite book |author=धूमिल |date=2015 |title= संसद से सड़क तक|url= |location= नई दिल्ली |publisher= राजकमल प्रकाशन |page= i|isbn= 9788126724499|access-date= }}&amp;lt;/ref&amp;gt; उनके नाँव सुदामा पांडे रहल आ ऊ एक ठो निचला तबका के परिवार से रहलें। 12 बरिस के उमिर में मूरत देवी से बियाह भइल। 1953 में हरहुआ से हाईस्कूल पास कइलें। कमाई करे खातिर [[कलकत्ता]] गइलेन आ कुछ दिन मजूरी करे के परल।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
बाद में बनारस में आ के इलेक्ट्रानिक्स में आईटीआई क के नोकरी करे लगलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
असह कपार दरद के सिकाइत पर उनके काशी विश्वविद्यालय के मेडिकल कॉलेज में दाखिल करावल गइल जहाँ डाक्टर लोग दिमाग में गाँठ (ब्रेन ट्यूमर) बतावल। लखनऊ के किंग जार्ज मेडिकल कालेज में भरती करा के आप्रेसन भइल जेकरा बाद कोमा में चल गइलें आ बेहोसी के दसा में 10 फरवरी 1975 के दुनिया से गुजर गइलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==परभाव==&lt;br /&gt;
धूमिल के बागी कवी मानल जाला। आजादी का बाद, यानि उपनिवेशी शासन के खतम होखे के बाद, के राजीनीत के ले के उनुका मन में भयानक त्रास के भाव रहल आ ई उनुका कबिता के प्रमुख बिसयन में से एक रहल बा।&amp;lt;ref name=&amp;quot;AmesKasulis1998&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author1=Roger T. Ames|author2=Thomas P. Kasulis|author3=Wimal Dissanayake|title=Self as Image in Asian Theory and Practice|url=https://books.google.com/books?id=s0QDTh9ggEoC&amp;amp;pg=PA254|date=30 April 1998|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-2726-2|pages=254–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
अशोक वाजपेयी के शब्द में: &amp;quot;धूमिल कबिता के मुनासिब कार्रवाई मानें: कबिता खातिर जवन कामचलाऊ रवइया अनेक नया प्रगतिशील लोगन में बा ओकरा से ऊ सर्वथा मुक्त रहलें...&amp;quot; आ &amp;quot;...धूमिल के प्रासंगिकता एह बात में बा कि ऊ अपने कवित्त के आचरण से सिद्ध कइलें कि कबितइयो प्रामाणिक कर्म हवे।&amp;quot;&amp;lt;ref name=&amp;quot;Vajpayee2003&amp;quot;&amp;gt;{{cite book|author=Ashok Vajpayee|title=Kuch Purvgrah|url=https://books.google.com/books?id=ow_AdYkFsTwC&amp;amp;pg=PA42|year=2003|publisher=Rajkamal Prakashan Pvt Ltd|isbn=978-81-267-0546-7|pages=42–}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
धूमिल के जयंती हर साल उनका गाँव खेवली में मनावल जाला।&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/locality/gu/varanasi/dhumils-78th-anniversary-observed-village-khevli-45843 |title=Dhumil&amp;#039;s 78th anniversary observed in Village Khevli &amp;amp;#124; DNA |language=hi |publisher=Dnaindia.com |date= |accessdate=2017-10-16}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/locality/gu/varanasi/kavi-dhumil-jayanti-celebrated-khewali-village-75204 |title=Kavi Dhumil jayanti celebrated in Khewali village |language=hi |publisher=Dnaindia.com |date= |accessdate=2017-10-16}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==संदर्भ==&lt;br /&gt;
{{Reflist|35em}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==बाहरी कड़ी==&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;[https://books.google.co.in/books?id=stVJsblgJXEC&amp;amp;lpg=PA29&amp;amp;dq=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%A6%20%E0%A4%B8%E0%A5%87%20%E0%A4%B8%E0%A5%9C%E0%A4%95%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;amp;pg=PP1#v=onepage&amp;amp;q=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%A6%20%E0%A4%B8%E0%A5%87%20%E0%A4%B8%E0%A5%9C%E0%A4%95%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;amp;f=false संसद से सड़क तक]&amp;#039;&amp;#039;, धूमिल, राजकमल प्रकाशन, दिल्ली। {{In lang|hi}} (गूगल किताब पर)&lt;br /&gt;
* [https://sol.du.ac.in/mod/mediagallery/view.php?id=475 धूमिल के आवाज में उनके एक ठो कबिता: &amp;quot;शांति पाठ&amp;quot;], दिल्ली विश्वविद्यालय के सौजन्य से।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भारतीय कवि]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:बनारस के लोग]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:1936 में जनम]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:1975 में निधन]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{poet-stub}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>