<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="bho">
	<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%9C</id>
	<title>सुरुज - बदलाव इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%9C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%9C&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-21T14:11:36Z</updated>
	<subtitle>विकि पर एह पन्ना के संशोधन के इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%9C&amp;diff=3878&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster ०५:२९, २ फरवरी २०२२ पर</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://bho.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%9C&amp;diff=3878&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-02-02T05:29:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पन्ना&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Infobox&lt;br /&gt;
| bodystyle   = border-collapse:collapse&lt;br /&gt;
|   title     = सुरुज [[File:Sun symbol (bold).svg|24px|☉]]&lt;br /&gt;
|   image     = [[File:Sun white.jpg|290px]]&lt;br /&gt;
| caption     = Sun with [[sunspot]]s and [[limb darkening]] as seen in [[visible light]] with solar filter.&lt;br /&gt;
| headerstyle = background:#FCC857&lt;br /&gt;
|  labelstyle = padding:2px&lt;br /&gt;
|   datastyle = padding:2px&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- section break, rows 1-19--&amp;gt;&lt;br /&gt;
| header1  = Observation data&lt;br /&gt;
|  label2  = Mean distance&amp;lt;br&amp;gt;from [[Earth]]&lt;br /&gt;
|   data2  = 1 [[astronomical unit|au]] ≈ {{val|1.496|e=8|u=km}}&amp;lt;br&amp;gt;8&amp;amp;nbsp;min 19&amp;amp;nbsp;s at [[speed of light|light speed]]&lt;br /&gt;
|  label3  = [[Apparent magnitude|Visual brightness]] (&amp;#039;&amp;#039;V&amp;#039;&amp;#039;)&lt;br /&gt;
|   data3  = −26.74&amp;lt;ref name=nssdc&amp;gt;{{cite web|last=Williams|first=D. R. |date=1 July 2013 |title=Sun Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |publisher=[[NASA Goddard Space Flight Center]] |accessdate=12 अगस्त 2013}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label4  = [[Absolute magnitude]]&lt;br /&gt;
|   data4  = 4.83&amp;lt;ref name=nssdc /&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label5  = [[Stellar classification|Spectral classification]]&lt;br /&gt;
|   data5  = G2V&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite book|last=Zombeck|first=Martin V.|date=1990|title=Handbook of Space Astronomy and Astrophysics 2nd edition|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=http://ads.harvard.edu/books/hsaa/}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label6  = [[Metallicity]]&lt;br /&gt;
|   data6  = &amp;#039;&amp;#039;Z&amp;#039;&amp;#039; = 0.0122&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite journal |last1=Asplund |first1=M. |last2=Grevesse |first2=N. |last3=Sauval |first3=A. J. |date=2006 |title=The new solar abundances – Part I: the observations |journal=[[Communications in Asteroseismology]] |volume=147 |pages=76–79 |bibcode=2006CoAst.147...76A |doi=10.1553/cia147s76}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label7  = [[Angular size]]&lt;br /&gt;
|   data7  = 31.6–32.7 [[minutes of arc]]&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web|title=Eclipse 99: Frequently Asked Questions |url=http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html |publisher=[[NASA]] |accessdate=24 अक्टूबर 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527142627/http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html |archivedate=27 May 2010 |df= }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label8  = Adjectives&lt;br /&gt;
|   data8  = Solar&lt;br /&gt;
| header10 = [[Orbit]]al characteristics&lt;br /&gt;
|  label11 = Mean distance&amp;lt;br&amp;gt;from [[Milky Way]] core&lt;br /&gt;
|   data11 = ≈ {{val|2.7|e=17|u=km}}&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|{{val|fmt=commas|27200|ul=light-years}}}}&lt;br /&gt;
|  label12 = [[Galactic year|Galactic period]]&lt;br /&gt;
|   data12 = (2.25–2.50){{e|8}} [[julian year (astronomy)|yr]]&lt;br /&gt;
|  label13 = [[Velocity]]&lt;br /&gt;
|   data13 = ≈ {{val|220|u=km/s}} (orbit around the center of the Milky Way) &amp;lt;br&amp;gt;≈ {{val|20|u=km/s}} (relative to average velocity of other stars in stellar neighborhood) &amp;lt;br&amp;gt;≈ {{val|370|u=km/s}}&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite journal |last=Hinshaw |first=G. |display-authors=etal |date=2009 |title=Five-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe observations: data processing, sky maps, and basic results |journal=[[The Astrophysical Journal Supplement Series]] |volume=180 |issue=2 |pages=225–245 |arxiv=0803.0732 |bibcode=2009ApJS..180..225H |doi=10.1088/0067-0049/180/2/225}}&amp;lt;/ref&amp;gt; (relative to the [[Cosmic microwave background radiation#CMBR dipole anisotropy|cosmic microwave background]])&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- section break, rows 20-39 --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| header20 = Physical characteristics&lt;br /&gt;
|  label21  = Equatorial [[radius]]&lt;br /&gt;
|   data21  = [[Solar radius|695,700]]&amp;amp;nbsp;km,&amp;lt;ref name=IAU2015resB3&amp;gt;{{cite arxiv | first1=E.E. | last1=Mamajek | first2=A. | last2=Prsa | first3=G. | last3=Torres | first4=al. | last4=et | title=IAU 2015 Resolution B3 on Recommended Nominal Conversion Constants for Selected Solar and Planetary Properties  | eprint= |mode=cs2| class=| year=2015 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt; 696,392 km&amp;lt;ref name=arxiv1203_4898&amp;gt;{{citation | first1=Marcelo | last1=Emilio | first2=Jeff R. | last2=Kuhn | first3=Rock I. | last3=Bush | first4=Isabelle F. | last4=Scholl | title=Measuring the Solar Radius from Space during the 2003 and 2006 Mercury Transits  | arxiv=1203.4898 |bibcode = 2012ApJ...750..135E |doi = 10.1088/0004-637X/750/2/135 | volume=750 | issue=2 | journal=The Astrophysical Journal | pages=135| year=2012 }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{val|109|u=[[Earth radius|× Earth]]}}&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label22  = Equatorial [[circumference]]&lt;br /&gt;
|   data22  = {{val|4.379|e=6|u=km}}&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;109 × Earth&amp;lt;ref name=sse&amp;gt;{{cite web |title=Solar System Exploration: Planets: Sun: Facts &amp;amp; Figures |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&amp;amp;Display=Facts&amp;amp;System=Metric |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&amp;amp;Display=Facts&amp;amp;System=Metric |archivedate=2 January 2008 |publisher=[[NASA]]&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label23  = [[Flattening]]&lt;br /&gt;
|   data23  = {{val|9|e=-6}}&lt;br /&gt;
|  label24  = [[Surface area]]&lt;br /&gt;
|   data24  = {{val|6.09|e=12|u=km2}}&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|{{val|fmt=commas|12000}}}} × Earth&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label25  = [[Volume]]&lt;br /&gt;
|   data25  = {{val|1.41|e=18|u=km3}}&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&amp;lt;!-- NASA source has &amp;quot;1.412 x 10^18 km^3&amp;quot;, which is 1.412 × 10^27 m^3 (basic arithmetic, also verified using the formula for volume of a sphere), but the Sun is not a sphere, and their radius is off a bit from what we have above, so we need to at least round a bit--&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|{{val|fmt=commas|1300000}}}} × Earth&lt;br /&gt;
|  label26  = [[Mass]]&lt;br /&gt;
|   data26  = {{val|1.98855|.00025|e=30|u=kg}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|{{val|fmt=commas|333000|u=[[Mass of Earth|× Earth]]}}}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;!-- NASA Sun Fact Sheet states 333,000, a figure coherent with data already present in en.wiki --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label27  = Average [[density]]&lt;br /&gt;
|   data27  = {{val|1.408|u=g/cm3}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |last=Ko |first=M. |date=1999 |title=Density of the Sun |url=http://hypertextbook.com/facts/1999/MayKo.shtml |editor=Elert, G. |work=The Physics Factbook}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{val|0.255}} × Earth&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label28  = Center [[density]] (modeled)&lt;br /&gt;
|   data28  = {{val|162.2|u=g/cm3}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{val|12.4}} × Earth&lt;br /&gt;
|  label29  = Equatorial [[surface gravity]]&lt;br /&gt;
|   data29  = {{val|274.0|u=m/s2}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{val|27.94|u=[[g-force|&amp;#039;&amp;#039;g&amp;#039;&amp;#039;]]}}&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|{{val|fmt=commas|27542.29|u=&amp;#039;&amp;#039;[[cgs]]&amp;#039;&amp;#039;}}}}&amp;lt;br&amp;gt;28 × Earth&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label30  = [[Moment of inertia factor]]&lt;br /&gt;
|   data30  = {{val|0.070}}&amp;lt;ref name=nssdc /&amp;gt; (estimate)&lt;br /&gt;
|  label31  = [[Escape velocity]]&amp;lt;br&amp;gt;(from the surface)&lt;br /&gt;
|   data31  = {{val|617.7|u=km/s}}&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;55 × Earth&amp;lt;ref name=sse/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label32  = Temperature&lt;br /&gt;
|   data32  = Center (modeled): {{val|1.57|e=7|u=K}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;[[Photosphere]] (effective): {{nowrap|{{val|fmt=commas|5772|ul=K}}}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt; [[Corona]]: ≈ {{val|5|e=6|u=K}}&lt;br /&gt;
|  label33  = [[Luminosity]] (L&amp;lt;sub&amp;gt;sol&amp;lt;/sub&amp;gt;)&lt;br /&gt;
|   data33  = {{val|3.828|e=26|ul=W}}&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;≈ {{val|3.75|e=28|u=[[lumen (unit)|lm]]}}&amp;lt;br&amp;gt;≈ {{val|98|u=lm/W}} [[Luminous efficacy|efficacy]]&lt;br /&gt;
|  label34  = Mean [[radiance]]&amp;amp;nbsp;(I&amp;lt;sub&amp;gt;sol&amp;lt;/sub&amp;gt;)&lt;br /&gt;
|   data34  = {{val|2.009|e=7|u=W·m&amp;lt;sup&amp;gt;−2&amp;lt;/sup&amp;gt;·sr&amp;lt;sup&amp;gt;−1&amp;lt;/sup&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
|  label35  = Age&lt;br /&gt;
|   data35  = ≈ 4.6 billion years&amp;lt;ref name=&amp;quot;Bonanno&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal |last=Bonanno |first=A. |last2=Schlattl |first2=H. |last3=Paternò |first3=L. |date=2008 |title=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=390 |issue=3 |pages=1115–1118 |arxiv=astro-ph/0204331 |bibcode=2002A&amp;amp;A...390.1115B |doi=10.1051/0004-6361:20020749 |ref=harv}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|url=//www.sciencemag.org/content/338/6107/651.full|title=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk|date=2 November 2012|accessdate=17 मार्च 2014|doi=10.1126/science.1226919 |journal=Science|volume=338 |issue= 6107 |pages=651–655|bibcode = 2012Sci...338..651C |pmid=23118187 | last1 = Connelly | first1 = JN | last2 = Bizzarro | first2 = M | last3 = Krot | first3 = AN | last4 = Nordlund | first4 = Å | last5 = Wielandt | first5 = D | last6 = Ivanova | first6 = MA}}{{Registration required}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- section break, rows 40-49 --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| header40  = [[Rotation]] characteristics&lt;br /&gt;
|  label41  = [[Axial tilt|Obliquity]]&lt;br /&gt;
|   data41  = 7.25°&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;(to the [[ecliptic]])&amp;lt;br&amp;gt;67.23°&amp;lt;br&amp;gt;(to the [[galactic plane]])&lt;br /&gt;
|  label42  = [[Right ascension]]&amp;lt;br&amp;gt;of North pole&amp;lt;ref name=&amp;quot;iau-iag&amp;quot;&amp;gt;{{cite web |last1=Seidelmann |first1=P. K. |display-authors=etal |title=Report Of The IAU/IAG Working Group On Cartographic Coordinates And Rotational Elements Of The Planets And Satellites: 2000 |url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |date=2000 |accessdate=22 मार्च 2006}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|   data42  = 286.13°&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|19 h 4 min 30 s}}&lt;br /&gt;
|  label43  = [[Declination]]&amp;lt;br&amp;gt;of North pole&lt;br /&gt;
|   data43  = +63.87°&amp;lt;br&amp;gt;63° 52&amp;#039; North&lt;br /&gt;
|  label44  = Sidereal [[Solar rotation|rotation period]] &amp;lt;br&amp;gt;(at equator)&lt;br /&gt;
|   data44  = 25.05 d&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label45  = (at 16° latitude)&lt;br /&gt;
|   data45  = 25.38 d&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;{{nowrap|25 d 9 h 7 min 12 s}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;iau-iag&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label46  = (at poles)&lt;br /&gt;
|   data46  = 34.4 d&amp;lt;ref name=nssdc/&amp;gt;&amp;lt;!-- derived from T = ( 14.37 - 2.33 sin^2 L - 1.56 sin^4 L ) °/day, L = 90° --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label47  = Rotation velocity&amp;lt;br&amp;gt;(at equator)&lt;br /&gt;
|   data47  = {{val|7.189|e=3|u=km/h}}&amp;lt;ref name=&amp;quot;sse&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;!-- Derived from NASA source: equatorial circumference of 4,379,000 kilometres divided by sidereal rotation period of 609.12 hours; maybe this kind of basic calculation could be done in some generic template code? --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- section break, rows 50-69 --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| header50  = [[photosphere|Photospheric]] composition (by mass)&lt;br /&gt;
|  label51  = [[Hydrogen]]&lt;br /&gt;
|   data51  = 73.46%&amp;lt;ref&amp;gt;{{cite web |title=The Sun&amp;#039;s Vital Statistics |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |publisher=[[Stanford Solar Center]] |accessdate=29 July 2008}} Citing {{cite book |last=Eddy |first=J. |date=1979 |title=A New Sun: The Solar Results From Skylab |url=https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm |page=37 |publisher=[[NASA]] |id=NASA SP-402}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  label52  = [[Helium]]&lt;br /&gt;
|   data52  = 24.85%&lt;br /&gt;
|  label53  = [[Oxygen]]&lt;br /&gt;
|   data53  = 0.77%&lt;br /&gt;
|  label54  = [[Carbon]]&lt;br /&gt;
|   data54  = 0.29%&lt;br /&gt;
|  label55  = [[Iron]]&lt;br /&gt;
|   data55  = 0.16%&lt;br /&gt;
|  label56  = [[Neon]]&lt;br /&gt;
|   data56  = 0.12%&lt;br /&gt;
|  label57  = [[Nitrogen]]&lt;br /&gt;
|   data57  = 0.09%&lt;br /&gt;
|  label58  = [[Silicon]]&lt;br /&gt;
|   data58  = 0.07%&lt;br /&gt;
|  label59  = [[Magnesium]]&lt;br /&gt;
|   data59  = 0.05%&lt;br /&gt;
|  label60  = [[Sulfur]]&lt;br /&gt;
|   data60  = 0.04%&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;सूर्य&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (प्रतीक: [[File:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]; Sun) एगो अंजोरा करे वाला [[तारा]] हवे जेवन [[सौरमंडल]] के केन्द्र में स्थित बा आ जेकरी चारो ओर हमनी क [[पृथ्वी]] आ सौरमंडल क बाकी [[ग्रह]] चक्कर लगावेलन।   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
भूगर्भहोखे वाला कुछ घटना के छोड़ दिहल जाय तऽ, पृथ्वी पऽ होखे वाला लगभग मय घटना सूर्य के अंजोर के [[ऊर्जा]] से संचालित होला। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
सूर्य के अंजोरा से दिन होला आ सूर्य के अंजोरा से मय ग्रह अंजोर होलें। सूर्य के घाम से ऊर्जा के [[प्रकाश संश्लेषण]] की क्रिया द्वारा पेड़-पौधा [[भोजन]] (रासायनिक ऊर्जा) में बदल देलन जेवना क इस्तेमाल बाकी जीवजन्तु [[आहार श्रृंखला]] में एक दूसरा के खा के करेलन। आज हमनी क जेतना जीवाश्म ईंधन जइसे कि [[कोइला]], [[पेट्रोल]], [[पेट्रोलियम गैस]] इत्यादि क प्रयोग ऊर्जा प्राप्त करे खातिर करत बानी जा ई कुल सौर ऊर्जा क रूप हवे, एइसन सौर ऊर्जा जवन [[भूगर्भिक इतिहास|इतिहास]] में बहुत पहिले पेड़-पौधन द्वारा प्रकाश संश्लेषण के बिधि से रासायनिक ऊर्जा में बदल दिहल गईल रहे आ अब भंडार के रूप में संरक्षित बा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{clear}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==इहो देखल जाय==&lt;br /&gt;
* [[सौर मंडल]]&lt;br /&gt;
* [[सौर ऊर्जा]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Authority control}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:सौरमंडल]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भौतिक ब्रह्मांड]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:खगोलिकी]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{खगोल-आधार}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>