नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट
टेम्पलेट:नेपाल के प्रशासनिक विभाग सभ टेम्पलेट:Infobox subdivision type टेम्पलेट:Sidebar नेपाल में कुल मिला के वर्तमान में 753 स्थानीय निकाय बाड़ी सभ जे में से 6 गो निकाय के महानगरपालिका, 11 गो के उपमहानगरपालिका आ 276 गो के नगरपालिका के सूची में सूचीकृत करल गइल बाटे। ई तरीका से कुल मिला के नेपाल में 293 गो नगर-निकाय बाड़ी सभ।[१] दूसर 460 गो अन्य स्थानीय ग्रामीण-निकाय बाड़ी सभ जे के गाउँपालिका (गाँवपालिका) कहल जाले।
अगस्त 2017 से पहिले नेपाल में कुल 744 स्थानीय निकाय रहली सभ, जे में बढ़ोतरी करल गइल, 9 गो स्थानीय निकाय प्रदेश संख्या 2 में जोड़ल गइल। ई तरीका से अब नेपाल में 753 स्थानीय निकाय हो गइल बा। [२]
2014 से पहिले तक नेपाल में कुल 58 गो नगर-निकाय रहली सभ। 72 गो नगर-निकाय के स्थापना मई 2014 में आ 61 गो नगर निकाय के स्थापना ओहि साल दिसम्बर में भइल। 26 गो नगर-निकाय सितम्बर 2015 में आ अन्य दूसर 46 गो नगर निकाय मार्च 2017 में घोषित करल गइल।[३][४]
श्रेणीकरण[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
कउनो भी स्थानीय ग्रामीण निकाय के नगर निकाय के दर्जा पावे खातिर सरकार द्वारा पेश कइल गइल मानदंड के पूरा करे के होऽला। मानदंड में एगो उचित जनसंख्या, आधारिक संरचना आ राजस्व उल्लेख रहेला।
जनसंख्या, श्रोत, आ अन्य शहरी सुख सुविधा कुल के धियान में रखते हुए नेपाल सरकार नगर निकाय कुल के तीन श्रेणी में श्रेणीकरण कइले बा।
| भौगोलिक क्षेत्र | नगरपालिका | उप-महानगरपालिका | महानगरपालिका |
|---|---|---|---|
| पर्वतीय | 17,000 | 150,000 | 300,000 |
| पहाड़ी | 31,000 | 150,000 | 300,000 |
| भीतरी तराई (तलहटी) | 31,000 | 150,000 | 300,000 |
| भीतरी तराई (समतल) | 60,000 | 150,000 | 300,000 |
| तराई | 60,000 | 150,000 | 300,000 |
| काठमांडू घाटी | 60,000 | 150,000 | 300,000 |
| भौगोलिक क्षेत्र | नगरपालिका | उप-महानगरपालिका | महानगरपालिका |
|---|---|---|---|
| पर्वतीय | 20 लाख | 10 करोड़ | 40 करोड़ |
| पहाड़ी | 35 लाख | 10 करोड़ | 40 करोड़ |
| तराई/भीतरी तराई/काठमांडू घाटी | 75 लाख | 10 करोड़ | 40 करोड़ |
महानगरपालिका[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
एगो महानगरपालिका में निम्नलिखित मानदंड आ सुख-सुविधा उपलब्ध होखे के चाहीं:[५]
- शहर के जनसंख्या कम से कम 3,00,000 होखे के चाहीं।
- शहर के सालाना आय कम से कम नेरु 40 करोड़ होखे के चाहीं।
- बिजली, पानी, संचार आदि जइसन सुविधा उपलब्ध होखे के चाहीं।
- मुख्य सड़क आ अन्य सड़क कुल पक्का होखे के चाहीं।
- विशेष स्वास्थ्य सेवा जइसे की हस्पताल, मेडिकल कॉलेज आदि के सुविधा होखे के चाहीं।
- अंतराष्ट्रीय खेल/मंच के आयोजन करे खातिर भौतिक सुविधा कुल होखे के चाहीं।
- उच्च शिक्षा हासिल करे खातिर पूर्ण मात्रा में शैक्षिक संस्थान आ अवसर उपलब्ध होखे के चाहीं आ कम से कम एगो विश्वविद्यालय होखे के चाहीं।
उपमहानगरपालिका[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
एगो उपमहानगरपालिका में निम्नलिखित मानदंड आ सुख-सुविधा उपलब्ध होखे के चाहीं:[५]
- शहर के जनसंख्या कम से कम 1,50,000 होखे के चाहीं।
- शहर के सालाना आय कम से कम नेरु 10 करोड़ होखे के चाहीं।
- बिजली, पानी, संचार आदि जइसन सुविधा उपलब्ध होखे के चाहीं।
- मुख्य सड़क कुल पक्का होखे के चाहीं।
- उच्च शिक्षा आ स्वास्थ्य सेवा जइसे की हस्पताल, मेडिकल कॉलेज आदि के सुविधा होखे के चाहीं।
- राष्ट्रीय/अंतराष्ट्रीय खेल (मंच) के आयोजन करे खातिर भौतिक सुविधा कुल होखे के चाहीं।
- बगैचा, पार्क, सिटी हॉल कुल होखे के चाहीं।
नगरपालिका[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
एगो नगरपालिका में निम्नलिखित मानदंड आ सुख-सुविधा उपलब्ध होखे के चाहीं: [५]
- शहर के जनसंख्या कम से कम 60,000 (तराई में), 31,000 (पहाड़ी क्षेत्र में), 17,000 (पर्वतीय क्षेत्र में) होखे के चाहीं
- शहर के सालाना आय कम से कम नेरु 20 लाख (पर्वतीय क्षेत्र में), नेरु 35 लाख (पहाड़ी क्षेत्र में), नेरु 75 लाख (तराई, काठमांडू घाटी) में होखे के चाहीं।
- एगो अर्ध-शहरीय क्षेत्र जहां बिजली-पानी, सड़क-संवाद आदि जइसन सुख सुबिधा उपलब्ध होखे के चाहीं।
अवलोकन[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
| प्रदेश | कुल स्थानीय निकाय | नगर-निकाय | ग्रामीण-निकाय | नोट |
|---|---|---|---|---|
| प्रदेश संख्या 1 | 137 | 49 | 88 | 46 नगरपालिका + 2 उपमहानगरपालिका + 1 महानगरपालिका |
| प्रदेश संख्या 2 | 136 | 77 | 59 | 73 नगरपालिका + 3 उपमहानगरपालिका + 1 महानगरपालिका |
| बाग्मती प्रदेश | 119 | 45 | 74 | 41 नगरपालिका + 1 उपमहानगरपालिका + 3 महानगरपालिका |
| गंडकी प्रदेश | 85 | 27 | 58 | 26 नगरपालिका + 1 महानगरपालिका |
| प्रदेश संख्या 5 | 109 | 36 | 73 | 32 नगरपालिका + 4 उपमहानगरपालिका |
| कर्णाली प्रदेश | 79 | 25 | 54 | |
| प्रदेश संख्या 7 | 88 | 34 | 54 | 1 उपमहानगरपालिका |
| नेपाल | 753 | 293 | 460 | 276 नगरपालिका + 11 उपमहानगरपालिका + 6 महानगरपालिका |
महानगरपालिका सभ[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
| रैंक | नाँव | जिला | प्रदेश | जनसंख्या (2011) | रकबा | वेबसाइट |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | काठमांडो | काठमांडो | बाग्मती प्रदेश | 975,453 | 49.45 | [१] |
| 2 | पोखरा | कास्की | प्रदेश संख्या 4 | 414,141 | 464.28 | [२] |
| 3 | ललितपुर | ललितपुर | बाग्मती प्रदेश | 284,922 | 36.12 | [३] |
| 4 | भरतपुर | चितवन | बाग्मती प्रदेश | 280,502 | 432.95 | [४] |
| 5 | बिरगंज | पर्सा | प्रदेश संख्या 2 | 240,922[६][७][८] | 132.07[६] | [५] |
| 6 | विराटनगर | मोरंग | प्रदेश संख्या 1 | 214,663[६][९][८] | 77.00[६] | [६] |
उप-महानगरपालिका सभ[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]
| # | नाम | जिला | प्रदेश | जनसंख्या (2011) | क्षेत्रफल | वेबपन्ना |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | जनकपुर | धनुषा | प्रदेश संख्या 2 | 159,468 | 91.97 | [७] |
| 2 | घोराही | दांग | प्रदेश संख्या 5 | 156,164 | 522.21 | [८] |
| 3 | हेटौडा | मकवानपुर | बाग्मती प्रदेश | 152,875 | 261.59 | [९] |
| 4 | धनगढी | कैलाली | प्रदेश संख्या 7 | 147,741 | 261.75 | [१०] |
| 5 | तुलसीपुर | दांग | प्रदेश संख्या 5 | 141,528 | 384.63 | [११] |
| 6 | इटहरी | सुनसरी | प्रदेश संख्या 1 | 140,517 | 93.78 | [१२] |
| 7 | नेपालगंज | बांके | प्रदेश संख्या 5 | 138,951 | 85.94 | [१३] |
| 8 | बुटवल | रूपनदेही | प्रदेश संख्या 5 | 138,741 | 101.61 | [१४] |
| 9 | धरान | सुनसरी | प्रदेश संख्या 1 | 137,705 | 192.32 | [१५] |
| 10 | कलैया | बारा | प्रदेश संख्या 2 | 123,659 | 108.94 | [१६] |
| 11 | जीतपुर सिमरा | बारा | प्रदेश संख्या 2 | 117,496 | 312.18 | [१७] |