Jump to content

पुराण

भोजपुरीपिडिया से

टेम्पलेट:हिंदू कथा पुराण संस्कृत साहित्यहिंदू धर्म के ग्रंथ हवें स। कुल अठारह गो पुराणन के जानकारी मिलेला।

अट्ठारह पुराण[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]

पुराण अठारह हैं । विष्णु पुराण के अनुसार उनके नाम ये हैं—विष्णु, पद्य, ब्रह्म, शिव, भागवत, नारद, मार्कंडेय, अग्नि, ब्रह्मवैवर्त, लिंग, वाराह, स्कंद, वामन, कूर्म, मत्स्य, गरुड, ब्रह्मांड और भविष्य । टेम्पलेट:Div col

  1. ब्रह्म पुराण
  2. पद्म पुराण
  3. विष्णु पुराण
  4. शिव पुराण -- ( वायु पुराण )
  5. भागवत पुराण -- ( देवीभागवत पुराण )
  6. नारद पुराण
  7. मार्कण्डेय पुराण
  8. अग्नि पुराण
  9. भविष्य पुराण
  10. ब्रह्म वैवर्त पुराण
  11. लिङ्ग पुराण
  12. वाराह पुराण
  13. स्कन्द पुराण
  14. वामन पुराण
  15. कूर्म पुराण
  16. मत्स्य पुराण
  17. गरुड़ पुराण
  18. ब्रह्माण्ड पुराण

टेम्पलेट:Div col end पुराणों में एक विचित्रता यह है कि प्रत्येक पुराण में अठारहो पुराणों के नाम और उनकीश्लोकसंख्या है । नाम और श्लोकसंख्या प्रायः सबकी मिलती है, कहीं कहीं भेद है । जैसे कूर्म पुराण में अग्नि के स्थान में वायुपुराण; मार्कंडेय पुराण में लिंगपुराण के स्थान में नृसिंहपुराण; देवीभागवत में शिव पुराण के स्थान में नारद पुराण और मत्स्य में वायुपुराण है । भागवत के नाम से आजकल दो पुराण मिलते हैं—एक श्रीमदभागवत, दूसरा देवीभागवत । कौन वास्तव में पुराण है इसपर झगड़ा रहा है । रामाश्रम स्वामी ने 'दुर्जनमुखचपेटिका' में सिद्ध किया है कि श्रीमदभागवत ही पुराण है । इसपर काशीनाथ भट्ट ने 'दुर्जनमुखमहाचपेटिका' तथा एक और पंडित ने 'दुर्जनमुखपद्यपादुका' देवीभागवत के पक्ष में लिखी थी ।

उपपुराण[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]

टेम्पलेट:Div col

  1. गणेश पुराण
  2. श्री नरसिंह पुराण
  3. कल्कि पुराण
  4. एकाम्र पुराण
  5. कपिल पुराण
  6. दत्त पुराण
  7. श्रीविष्णुधर्मौत्तर पुराण
  8. मुद्गगल पुराण
  9. सनत्कुमार पुराण
  10. शिवधर्म पुराण
  11. आचार्य पुराण
  12. मानव पुराण
  13. उश्ना पुराण
  14. वरुण पुराण
  15. कालिका पुराण
  16. महेश्वर पुराण
  17. साम्ब पुराण
  18. सौर पुराण
  19. पराशर पुराण
  20. मरीच पुराण
  21. भार्गव पुराण

टेम्पलेट:Div col end

अन्यपुराण तथा ग्रन्थ[संपादन करीं | स्रोत संपादित करीं]

टेम्पलेट:Div col

  1. हरिवंश पुराण
  2. सौरपुराण
  3. महाभारत
  4. श्रीरामचरितमानस
  5. रामायण
  6. श्रीमद्भगवद्गीता
  7. गर्ग संहिता
  8. योगवासिष्ठ
  9. प्रज्ञा पुराण

टेम्पलेट:Div col end

टेम्पलेट:हिंदू-कथा-आधार